ଚେତକର ବୀରତା
ଝଣ ଝଣ ଝଣ ଅରି କରବାଳ
ଗର୍ଜଇ ଯେବେ ଥରକୁ ଥର
କଣ୍ଠ ଦୋହଲାଇ ଖର ଶ୍ବାସ ନେଇ
ଶତ୍ରୁକୁ ଚାହୁଁଛି ଚେତକ ବୀର ।
ରାଣାଙ୍କ ଚେତକ ବିଜୁଳି ଚମକ
ଲକ୍ଷ୍ୟ ଯାହାର ଶତ୍ରୁର ମତି
ନୟନ ପଲକେ ହୁଏ ସ୍ଥାନାନ୍ତର
ହାରମାନେ ଯହିଁ ମରୁତ ଗତି ।
ଆରୋହୀ ଆଖର ଇସାରାକୁ ବୁଝି
କ୍ଷିପ୍ତ ତୀର ପ୍ରାୟେ ସମରେ ପଶେ
ସତେକି ଆକାଶେ କୁଦା ମାରି ମାରି
ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟଙ୍କର ମସ୍ତକ ନାଶେ ।
ରାଣାଙ୍କ ଚାବୁକ ବାଜି ନାହିଁ କେବେ
ବୁଦ୍ଧିଟି ତାହାର ଅତି ପ୍ରଖର
ଆରୋହୀଙ୍କୁ ପୃଷେ ଘେନି ଛୁଟି ଯାଏ
ହଲିଲେ ସାମାନ୍ୟ ଲଗାମ ତା’ର ।
ଶତ୍ରୁ ବର୍ଚ୍ଛା ଢାଲ ଶାଣିତ କୃପାଣ
ଦେଖୁ ଡରିନାହିଁ କେବେ ପରାଣେ
ଅଦମ୍ୟ ଗତିରେ ଭରା କୁଶଳତା
ନିର୍ଭିକେ ଲଢ଼େଇ ରଣପ୍ରାଙ୍ଗଣେ ।
କେବେ ଏଠି ଅଛି କେବେ ସେଠି ଅଛି
କେବେ ଏଠି ନାହିଁ, ନାହିଁ ସେଠାରେ
ଅଗମ୍ୟ ସୁଗମ୍ୟ ବନ୍ଧୁର ମସୃଣ
ଯୁଦ୍ଧପଥେ ଚଳିଯାଏ ଅଚିରେ ॥
କେବେ ଧାବମାନ ନଦୀସ୍ରୋତ ପ୍ରାୟ
କେବେ ତା’ର ଗତି ହୁଅଇ ସ୍ଥିର
କେବେ ବଜ୍ରଭରା ବଳାହକ ସାଜି
ବିଖଣ୍ଡିତ କରେ ଶତ୍ରୁର ଶିର ।
ଯା’ର ଦରଶନେ ଅରାତି ହାତରୁ
ବର୍ଲା ତୂଣୀର ପଡ଼ଇ ଖସି
ଆପଣା ଟାପୁରେ କରି ଆକ୍ରମଣ
ଶତ୍ରୁ ସଇନଙ୍କୁ ଦିଅଇ ନାଶି ॥
ଘୋଡ଼ା ସେ ଚେତକ ରଣର ପ୍ରାଙ୍ଗଣେ
ରାଣା ପ୍ରତାପଙ୍କ ରକ୍ଷା କରତା
ଚକିତ ହୁଅଇ ସବୁରି ପରାଣ
ଦେଖୁ ତା ସାହସ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ବୀରତା
(ମୂଳ ହିନ୍ଦୀ କବିତାର ଓଡ଼ିଆ ରୂପାନ୍ତର)
କବି ପରିଚୟ
ଶ୍ୟାମନାରାୟଣ ପାଣ୍ଡେ
କବି ଶ୍ୟାମନାରାୟଣ ପାଣ୍ଡେ, ବୀରରସ ଆଧାରିତ କବିତା ରଚନାପାଇଁ ବେଶ ଜଣାଶୁଣା । ଲୋକପ୍ରିୟ କାବ୍ୟକୃତି ‘ହଳଦୀଘାଟି’ ୧୯୩୯ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ଭାରତ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ଅନ୍ତିମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ କବିତା ‘ହଳଦୀଘାଟି’ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଫୁରନ୍ତ ଉତ୍ସାହ ଉଦ୍ଦୀପନା ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ହିନ୍ଦୀଭାଷାରେ ଲିଖତ ‘ଚେତକ କୀ ବୀରତା’, କବିଙ୍କର ‘ହଳଦୀଘାଟି’ କାବ୍ୟର ଅଂଶ ବିଶେଷ । ହଳଦୀଘାଟ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅଶ୍ଵ ଚେତକର ପରାକ୍ରମକୁ ଆଧାର କରି ‘ଚେତକର ବୀରତା’ କବିତାଟି ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରାଯାଇଛି ।
ସାରାଂଶ : ଚେତକର ବୀରତା
ମହାରାଣା ପ୍ରତାପଙ୍କ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ତଥା ବୀର ଘୋଡ଼ା ‘ଚେତକ’ର ଅସାଧାରଣ ବୀରତ୍ୱ, ବେଗ ଓ ଧୈର୍ଯ୍ୟର ବର୍ଣ୍ଣନା ଏହି କବିତାରେ କରାଯାଇଛି। ଯୁଦ୍ଧଭୂମିରେ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ରର ଝଣଝଣ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ଚେତକ ନିଜର ବୀର ରୂପ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରେ। ସେ ବିଜୁଳି ବେଗରେ ଗତି କରେ ଏବଂ ପବନକୁ ମଧ୍ୟ ପଛରେ ପକାଇଦିଏ। ନିଜ ପ୍ରଭୁ ମହାରାଣା ପ୍ରତାପଙ୍କ ଆଖିର ଇସାରାକୁ ସେ ତୁରନ୍ତ ବୁଝିପାରେ ଏବଂ ତୀର ପରି ଯୁଦ୍ଧରେ ପଶିଯାଏ। ତାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ପାଇଁ କେବେହେଲେ ଚାବୁକର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େ ନାହିଁ; କେବଳ ଲଗାମର ସାମାନ୍ୟ ଇସାରାରେ ସେ ତୀବ୍ର ବେଗରେ ଛୁଟିଯାଏ। ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କର ଢାଲ, ବର୍ଚ୍ଛା ଓ ଖଣ୍ଡାକୁ ସେ ଟିକିଏ ବି ଭୟ କରେ ନାହିଁ। ବନ୍ଧୁର ବା ମସୃଣ ଯେକୌଣସି ରାସ୍ତାରେ ସେ ସହଜରେ ଗତି କରିପାରେ। ତା’ର ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଦେଖି ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ହାତରୁ ଅସ୍ତ୍ର ଖସିପଡ଼େ। ସେ ନିଜ ଟାପୁରେ (ଖୁରାରେ) ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ବିନାଶ କରେ ଏବଂ ମହାରାଣା ପ୍ରତାପଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରେ। ତା’ର ଏହି ଅଦମ୍ୟ ସାହସ ଓ ବୀରତ୍ୱ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଆନ୍ତି।
सारांश : चेतक की वीरता
इस कविता में महाराणा प्रताप के वीर और स्वामिभक्त घोड़े ‘चेतक’ की असाधारण वीरता, फुर्ती और अदम्य साहस का वर्णन किया गया है। युद्धभूमि में शत्रुओं के हथियारों की झंकार सुनकर चेतक अपना रौद्र रूप दिखाता है। वह बिजली की चमक की तरह दौड़ता है और उसकी गति हवा (पवन) को भी मात दे देती है। वह अपने सवार (महाराणा प्रताप) की आँखों का इशारा पल भर में समझकर तीर की तरह युद्धभूमि में उतर जाता है। उसे चलाने के लिए कभी चाबुक की जरूरत नहीं पड़ी; लगाम के जरा से हिलते ही वह अपने सवार को पीठ पर लेकर दौड़ पड़ता था। वह दुश्मनों के भालों और तलवारों से कभी नहीं डरता था। वह ऊबड़-खाबड़ या चिकने, हर तरह के रास्तों पर आसानी से बिना थके दौड़ता था। उसका भयंकर रूप देखकर शत्रुओं के हाथों से हथियार गिर जाते थे। वह अपने टापों (खुरों) से दुश्मनों का नाश करता था। युद्ध के मैदान में चेतक महाराणा प्रताप का सच्चा रक्षक था। उसकी वीरता, धैर्य और अदम्य साहस को देखकर हर कोई चकित रह जाता है।
ଶବ୍ଦାର୍ଥ
Odia Word | Meaning in Odia | Meaning in Hindi | Meaning in English |
ଅରି (Ari) | ଶତ୍ରୁ | शत्रु / दुश्मन | Enemy |
କରବାଳ (Karabala) | ଖଣ୍ଡା / ତରବାରି | तलवार | Sword |
ମରୁତ (Maruta) | ପବନ | हवा / पवन | Wind |
କ୍ଷିପ୍ତ (Kshipta) | ଦ୍ରୁତ / ତୀବ୍ର | तीव्र / तेज़ | Swift / Fast |
ପୃଷେ / ପୃଷ୍ଠ (Prushe) | ପିଠିରେ | पीठ पर | On the back |
ବର୍ଚ୍ଛା (Barchha) | ବର୍ଚ୍ଛା ଅସ୍ତ୍ର / ଭାଲା | भाला | Spear |
କୃପାଣ (Krupana) | ଖଣ୍ଡା / ଛୁରୀ | खंजर / तलवार | Sword / Dagger |
ବନ୍ଧୁର (Bandhura) | ଉଚ୍ଚାଖାଲା / ଅସମତଳ | ऊबड़-खाबड़ | Uneven / Rough |
ମସୃଣ (Masruna) | ଚିକ୍କଣ / ସମତଳ | चिकना / समतल | Smooth |
ବଳାହକ (Balahaka) | ମେଘ | बादल | Cloud |
ଅରାତି (Arati) | ଶତ୍ରୁ | शत्रु | Enemy |
ଟାପୁ (Tapu) | ଘୋଡ଼ାର ପାଦ / ଖୁରା | घोड़े का खुर | Horse’s hoof |
ତୂଣୀର (Tunira) | ତୀର ରଖିବା ମୁଣି | तरकश | Quiver (for arrows) |
ପାଠ ଅନ୍ତର୍ଗତ
ମୋ ବୁଝିବାରେ
(କ) ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଶ୍ନର ଠିକ୍ ଉତ୍ତର ବାଛି ତା’ ପାଖରେ ତାରା (*) ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।
୧. ଚେତକ ଶତ୍ରୁସୈନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ କିପରି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲା ?
ଚେତକ ବଜ୍ର ଭରା ବାଦଲ ପରି ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲା । (*)
ଚେତକ ଶତ୍ରୁସୈନ୍ୟଙ୍କୁ ଘେରି ତାଙ୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲା ।
ଚେତକ ହାତୀ ଭଳି ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ବଜ୍ରହୋଇ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲା ।
ଚେତକ ନଦୀର ତରଙ୍ଗପରି ସେନା ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିଲା ।
୨. “ଆରୋହୀଙ୍କୁ ପୃଷେ ଘେନି ଛୁଟିଯାଏ ।” ଏହି ପଦ୍ୟାଂଶରେ ‘ଆରୋହୀ’ ଶବ୍ଦ କାହାପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି ?
ଚେତକ
କବି
ଶତ୍ରୁ
ରାଣାପ୍ରତାପ (*)
(ଖ) ଉକ୍ତ ଉତ୍ତର ବାଛିବାର କାରଣ ସଂପର୍କରେ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।
ଉତ୍ତର – ପ୍ରଥମ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ବାଛିଲି କାରଣ କବିତାରେ ଲେଖାଅଛି, “କେବେ ବଜ୍ରଭରା ବଳାହକ (ବାଦଲ) ସାଜି ବିଖଣ୍ଡିତ କରେ ଶତ୍ରୁର ଶିର”। ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ‘ରାଣାପ୍ରତାପ’ ବାଛିଲି କାରଣ ଯିଏ ଘୋଡ଼ା ପିଠିରେ ବସନ୍ତି ତାଙ୍କୁ ଆରୋହୀ କୁହାଯାଏ ଏବଂ ଚେତକ ପିଠିରେ ମହାରାଣା ପ୍ରତାପ ହିଁ ଯୁଦ୍ଧ କରୁଥିଲେ।
ପଦ୍ୟାଂଶ ଉପରେ ଆଲୋଚନା
(ସରଳ ଭାଷାରେ ବୁଝାଇ ଲେଖ)
(କ) “ନୟନ ପଲକେ ହୁଏ ସ୍ଥାନାନ୍ତର
ହାରମାନେ ଯହିଁ ମରୁତ ଗତି ।”
ସରଳାର୍ଥ – ଆଖିପିଛୁଳାକେ (ଆଖି ପଲକ ପଡ଼ୁପଡ଼ୁ) ଚେତକ ଗୋଟିଏ ଜାଗାରୁ ଯାଇ ଅନ୍ୟ ଜାଗାରେ ପହଞ୍ଚିଯାଏ। ତାର ଦୌଡ଼ିବା ବେଗ ଏତେ ତୀବ୍ର ଥିଲା ଯେ, ପବନ (ମରୁତ) ମଧ୍ୟ ତା’ ଆଗରେ ହାର ମାନି ଯାଉଥିଲା।
(ଖ) “ଚକିତ ହୁଅଇ ସବୁରି ପରାଣ
ଦେଖୁ ତା’ ସାହସ ଧୈର୍ଯ୍ୟ ବୀରତା ।”
ସରଳାର୍ଥ – ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଚେତକ ଘୋଡ଼ାର ଅସୀମ ସାହସ, ଧୈର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ବୀରତ୍ୱ ଦେଖିଲେ ଶତ୍ରୁ ଓ ମିତ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କର ପ୍ରାଣ (ମନ) ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ବା ଚକିତ ହୋଇଯାଉଥିଲା।
ମିଳିମିଶି ଯୋଡ଼ିବା (ପଦ୍ୟାଂଶ ସହ ଭାବାର୍ଥ ମିଳାଅ)
ନିମ୍ନରେ ପଦ୍ୟାଂଶ ଓ ଭାବାର୍ଥ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ଦଳରେ ଆଲୋଚନା କରି ପଦ୍ୟାଂଶ ସହ ତା’ର ଭାବାର୍ଥ ମିଳାଅ । ଆବଶ୍ୟକ ସ୍ଥଳେ ଅଭିଧାନ, ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ କିମ୍ବା ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହାୟତା ନେଇପାର।
୧. ଆରୋହୀ ଆଖର ଇସାରାକୁ ବୁଝି… ➔ (୨) ଚେତକଘୋଡ଼ା ରାଣାପ୍ରତାପଙ୍କ ଆଖୁର ଇସାରାକୁ ବୁଝିଯାଇ ରାଣା ଚାହୁଁଥିବା ଦିଗରେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ।
୨. କେବେ ବଜ୍ର ଭରା ବଳାହକ ସାଜି… ➔ (୧) ଚେତକ ଶତ୍ରୁ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ଉପରେ ଭୟାନକ ବଜ୍ରଭରା ବାଦଲ ସାଜି ଝାମ୍ପି ପଡୁଥିଲା ଏବଂ ଶତ୍ରୁଙ୍କୁ ନାଶ କରୁଥିଲା।
୩. ଆରୋହୀଙ୍କୁ ପୃଷେ ଘେନି ଛୁଟି ଯାଏ… ➔ (୫) ଚେତକ ଏଭଳି ଚଞ୍ଚଳ ଥିଲା ଯେ ତା’ର ଲଗାମ ସାମାନ୍ୟ ହଲିଲେ ସେ ରାଣାପ୍ରତାପଙ୍କୁ ଧରି କ୍ଷୀପ୍ର ଗତିରେ ଛୁଟି ଯାଏ।
୪. ନୟନ ପଲକ ହୁଏ ସ୍ଥାନାନ୍ତର… ➔ (୩) ପବନଠାରୁ ବି ଅଧିକ ବେଗରେ ଦୌଡୁଥିବା ଚେତକ ଦୌଡ଼ୁଥିବାବେଳେ ଲାଗୁଥୁଲା ଯେପରି ଚେତକ ଓ ପବନ ମଧ୍ଯରେ ଦୌଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ହେଉଛି।
୫. ଅଗମ୍ୟ ସୁଗମ୍ୟ ବନ୍ଧୁର ମସୃଣ… ➔ (୪) ଚେତକ ସମତଳ, ବନ୍ଧୁର ଏବଂ ଅଗମ୍ୟ ସ୍ଥାନକୁ ସହଜରେ ଅତିକ୍ରମ କରି ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇପାରିଥାଏ।
ଶୀର୍ଷକ
ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟର ଶୀର୍ଷକ ‘ଚେତକର ବୀରତା’ ଦିଆଯାଇଛି । ତୁମେ ଏହି କବିତାର ଶୀର୍ଷକ ଆଉ କ’ଣ ଦେଇପାରିବ ବୋଲି ଭାବୁଛ ଲେଖ ଓ ତା’ର କାରଣ କୁହ ।
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ଏହି କବିତାର ଶୀର୍ଷକ “ବୀର ଚେତକ“ କିମ୍ବା “ସ୍ୱାମିଭକ୍ତ ଅଶ୍ୱ“ ଦେଇପାରିବି। କାରଣ ଏହି କବିତାରେ ଚେତକ ଘୋଡ଼ାର ବୀରତ୍ୱ ଏବଂ ନିଜ ମାଲିକ ରାଣା ପ୍ରତାପଙ୍କ ପ୍ରତି ତାର ଅତୁଟ ଭକ୍ତିର କଥା କୁହାଯାଇଛି।
କବିତା ରଚନାଶୈଳୀ (ସମତାନ ଶବ୍ଦ ଖୋଜ)
କବିତା ରଚନାଶୈଳୀ
ଲକ୍ଷ୍ୟ ଯାହାର ଶତ୍ରୁର ମତି,
ହାରମାନେ ଯହିଁ ମରୁତ ଗତି ।”
ରେଖାଙ୍କିତ ଶବ୍ଦ ଦୁଇଟିକୁ ଦେଖ । ଏହି ଶବ୍ଦ ଦୁଇଟିର କଥନ ଓ ଲିଖନ ଶୈଳୀ ବହୁତ ମିଶି ଯାଉଛି । ପ୍ରାୟତଃ କବିତା ଗୁଡ଼ିକରେ ଏହିପରି ସମତାନ ଶବ୍ଦ ଥାଏ । ବେଳେବେଳେ ଏହାର ବ୍ୟତିକ୍ରମ ମଧ୍ଯ ହୁଏ । ଏହି କବିତାରେ ଥିବା ସମତାନ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ବାଛ ଓ ଖାତାରେ ତାଲିକା କର ।
ଉତ୍ତର –
ମତି – ଗତି
ପଶେ – ନାଶେ
ପ୍ରଖର – ତା’ର
ପରାଣେ – ରଣପ୍ରାଙ୍ଗଣେ
ସେଠାରେ – ଅଚିରେ
କରତା – ବୀରତା
ଏକରୁ ଅନେକ
କବିତାରୁ ୫ଟି ଶବ୍ଦ ବାଛି ସେଥିରୁ ନୂଆ ଶବ୍ଦ ତିଆରି କର –
ଉତ୍ତର –
୧. କରବାଳ – କର, ବାଳ, ରବ, ବର, କାଳ
୨. ପରାଣେ – ପରା, ରଣ, ପଣ, ପାଣି
୩. ସମରେ – ସମ, ମର, ରମ, ସର
୪. ସାମାନ୍ୟ – ସାମ, ମାନ, ସାନ
୫. ଦରଶନେ – ଦର, ରସ, ଦଶ, ଦାନ
ପାଠ ବାହାରୁ (ତୁମକଥା)
(କ) ସାମାନ୍ୟ ଲଗାମ ହଲିବାମାତ୍ରେ ଚେତକ ଆରୋହୀଙ୍କୁ ଧରି ଆଗେଇଯାଏ । ଉକ୍ତ ଲିଖନ ଶୈଳୀ କବିତାକୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ କହିବାରେ ଉପଯୋଗୀ ହୋଇ ପାରିଛି । ପଠିତ କବିତାରୁ ଏହିପରି ଲେଖାଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜ ଓ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।
ଉତ୍ତର –
“ନୟନ ପଲକେ ହୁଏ ସ୍ଥାନାନ୍ତର, ହାରମାନେ ଯହିଁ ମରୁତ ଗତି” କିମ୍ବା
“କେବେ ଧାବମାନ ନଦୀସ୍ରୋତ ପ୍ରାୟ, କେବେ ତା’ର ଗତି ହୁଅଇ ସ୍ଥିର”।
(ଖ) ‘ଯୁଦ୍ଧ ହେବା ଆଦୌ ଉଚିତ ନୁହେଁ ।’ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କରି ଏହାର ଭାବାର୍ଥ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର – ଯୁଦ୍ଧ ହେବା ଆଦୌ ଉଚିତ ନୁହେଁ କାରଣ ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ନିରୀହ ଲୋକଙ୍କର ଜୀବନ ଯାଏ, ସମ୍ପତ୍ତି ନଷ୍ଟ ହୁଏ ଏବଂ ଚାରିଆଡ଼େ କେବଳ ଦୁଃଖ ଓ ହାହାକାର ଖେଳିଯାଏ। ଆଲୋଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ଶାନ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ସବୁଠାରୁ ଭଲ।
ସମାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ
କେତେକ ଶବ୍ଦ ସମାନ ଅର୍ଥକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଯଥା- ଅଶ୍ବ, ଘୋଡ଼ା, ଘୋଟକ, ତୁରଗ, ତୁରଙ୍ଗ, ତୁରଙ୍ଗମ । ଏଗୁଡ଼ିକୁ ସମାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ କୁହାଯାଏ।
ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ସାରଣୀରେ ଯେଉଁଟି ସମାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ ନୁହେଁ, ସେଥିରେ ଗୋଲ ବୁଲାଅ ।
ଉତ୍ତର –
୧ ପବନ – ଅନିଳ, ବାୟୁ (ଏଠାରେ ଅନଳ ଉପରେ ଗୋଲ ବୁଲାଅ, କାରଣ ଅନଳ ମାନେ ନିଆଁ)।
୨ ରଣ – ଯୁଦ୍ଧ, ସମର (ଏଠାରେ ରାଣା ଉପରେ ଗୋଲ ବୁଲାଅ)।
୩ ପୃଥ୍ବୀ – (ଆକାଶ, ନଭ, ଗଗନ ସବୁ ଆକାଶର ନାମ, ପୃଥିବୀର ନୁହେଁ। ତେଣୁ ଏଠାରେ ପ୍ରଶ୍ନଟି ଭୁଲ ଅଛି, ତଥାପି ପୃଥିବୀ ସହ ସମାନ ନଥିବାରୁ ଏହି ତିନୋଟି ଯାକରେ ଗୋଲ ବୁଲାଇପାରିବ)।
୪ ନଦୀ – ତଟିନୀ, ନଈ (ଏଠାରେ ନାଦ ଉପରେ ଗୋଲ ବୁଲାଅ, କାରଣ ନାଦ ମାନେ ଶବ୍ଦ)।
୫ କରବାଳ – ଅସୀ, ଖଣ୍ଡା (ଏଠାରେ ମସୀ ଉପରେ ଗୋଲ ବୁଲାଅ, କାରଣ ମସୀ ମାନେ ସ୍ୟାହି ବା କାଳି)।
୬ ଅରାତି – ଶତ୍ରୁ, ବୈରୀ (ଏଠାରେ କରୀ ଉପରେ ଗୋଲ ବୁଲାଅ, କାରଣ କରୀ ମାନେ ହାତୀ)।
ଆଜିର ଧନ୍ଦା
(ବୁଝିଲେ ଜାଣିବ)
୧. ଦିନରେ ନୁହେଁ ମୁଁ ରାତି ହେଲେ ଆସଇ / ଦୀପର ଉପରେ ନୁହେଁ ମୁଁ ତଳେ ବସଇ ।
ଉତ୍ତର – ଅନ୍ଧାର ବା ଛାଇ
୨. ମୋ ନାମରେ ଅଛି ଫୁଲ ଓ ଫଳ / ମିଠାଇ ବି ଅଛି ଜାଣ ସହଳ / ନାମଟିକୁ ମୋର ଯିଏ କହିବ / ନାଲି ମିଠାଟିଏ ସିଏ ଖାଇବ ।
ଉତ୍ତର – ଗୋଲାପ ଜାମୁ (Gulab Jamun) (ଗୋଲାପ ଏକ ଫୁଲ, ଜାମୁ ଏକ ଫଳ)
৩. ପକ୍ଷୀ ନୁହଇଁ ସେ ଆକାଶେ ଉଡ଼େ / ଡେଣା ନାହିଁ ତା’ର ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ ଝାଡ଼େ / ଦେହେ ବାନ୍ଧି ସୂତା ଆକାଶେ ଉଡ଼େ / ପବନ ଦେଖିଲେ ଗତି ତା’ ବଢ଼େ ।
ଉତ୍ତର – ଗୁଡ଼ି (Kite)
୪. ସଡ଼କ ଅଛି ହେଲେ ଗାଡ଼ି ଚାଲେନି / ଜଙ୍ଗଲ ଅଛି ହେଲେ ଗଛ ଲାଗିନି / ପାହାଡ଼ ଅଛି ହେଲେ ପଥର ନାହିଁ / ସହର ଅଛି ହେଲେ ଘର ବା କାହିଁ / ନଈ ନାଳ ଅଛି ହେଲେ ନାହିଁତ ପାଣି…
ଉତ୍ତର – ମାନଚିତ୍ର ବା ନକ୍ସା (Map)
୫. ଆସିଲା ବଡ଼ ଚଢ଼େଇ, ବସିଲା ଡେଣା ମେଲାଇ / ଧରିଲା ମାଛ, ଖାଇଲା ନାହିଁ ।
ଉତ୍ତର – ମାଛଧରା ଜାଲ
ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବା
ମହାରାଣା ପ୍ରତାପ କିଏ ?
ଉତ୍ତର – ମହାରାଣା ପ୍ରତାପ (ମେବାରର ରାଜା) ରାଜସ୍ଥାନର ଜଣେ ମହାନ ତଥା ଅଦମ୍ୟ ବୀର ରାଜପୁତ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ। ସେ ମୋଗଲ ସମ୍ରାଟ ଆକବରଙ୍କର ବିରାଟ ସୈନ୍ୟବାହିନୀ ବିରୋଧରେ ହଳଦୀଘାଟୀ ଯୁଦ୍ଧରେ ସାହସର ସହ ଲଢ଼େଇ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ନିଜ ମାତୃଭୂମିର ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ କେବେବି ଆକବରଙ୍କ ନିକଟରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ନଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଘୋଡ଼ାର ନାମ ‘ଚେତକ’ ଥିଲା।