Jayee Rajaguru (Gadya), Bhasha Mahak Class IV. Odia Book, Solutions, The best one

ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ – ସାରାଂଶ

ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଥିଲେ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦଦେବଙ୍କ କୁଳପୁରୋହିତ ତଥା ମୁଖ୍ୟ ପରାମର୍ଶଦାତା । ୧୮୦୩ ମସିହାରେ ଇଂରେଜମାନେ ଓଡ଼ିଶା ଅଧିକାର କରିବା ପରେ ଗଜପତିଙ୍କୁ ବଶ୍ୟତା ସ୍ୱୀକାର କରିବାକୁ କହିଥିଲେ । ମାତ୍ର ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ପରାମର୍ଶ କ୍ରମେ ରାଜା ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ଓ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ରାଜଗୁରୁ ପାଇକମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ଘୋଷଣା କଲେ । ଯଦିଓ ପାଇକମାନେ ନିଜର ଢାଲ ଓ ତରବାରି ଧରି ବୀରତ୍ୱର ସହ ଲଢ଼ିଥିଲେ, ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଆଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର (ତୋପ, କମାଣ) ଆଗରେ ସେମାନେ ହାରିଗଲେ । ରାଜା ବନ୍ଦୀ ହେଲେ ଏବଂ ଇଂରେଜମାନେ ଛଳନା କରି ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦୀ କଲେ । ସେ କୌଣସି ଭୟ ନକରି କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନ ନୁଆଁଇ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡକୁ ଶ୍ରେୟ ମଣିଲେ । ଶେଷରେ ମେଦିନିପୁର ନିକଟସ୍ଥ ବାଘିତୋଟା ଠାରେ ଏକ ଝଙ୍କାଳିଆ ବରଗଛର ଦୁଇଟି ଡାଳରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଗୋଡ଼କୁ ବାନ୍ଧି ତାଙ୍କୁ ନିର୍ମମ ଭାବେ ଦୁଇଫାଳ କରି ହତ୍ୟା କରାଗଲା । ତାଙ୍କର ଏହି ଅମର ବଳିଦାନକୁ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ଆଜି ବି ଗର୍ବର ସହ ମନେରଖିଛି ।

सारांश

जयी राजगुरु खोर्धा के गजपति मुकुंददेव के कुलगुरु और मुख्य सलाहकार थे। 1803 में जब अंग्रेजों ने ओड़िशा पर कब्ज़ा किया, तो उन्होंने राजा को अपनी अधीनता स्वीकार करने को कहा। लेकिन जयी राजगुरु की सलाह पर राजा ने अंग्रेजों के सामने झुकने से मना कर दिया। राजगुरु ने ओड़िया जाति और भगवान जगन्नाथ के सम्मान की रक्षा के लिए पाइकों (सैनिकों) का नेतृत्व किया और अंग्रेजों के खिलाफ युद्ध छेड़ दिया। पाइकों ने अपनी तलवारों और ढालों के साथ बहादुरी से लड़ाई लड़ी, लेकिन अंग्रेजों के तोप और बंदूकों के सामने वे अंततः हार गए। राजा को बंदी बना लिया गया और बाद में अंग्रेजों ने चाल चलकर जयी राजगुरु को भी गिरफ्तार कर लिया। राजगुरु ने बिना किसी डर के और बिना कोई माफी माँगे मृत्युदंड स्वीकार किया। अंततः मेदिनीपुर के पास बाघितोटा में एक बरगद के पेड़ की दो शाखाओं में उनके दोनों पैर बाँधकर उन्हें बेदर्दी से चीरकर मार डाला गया। उनका यह अमर बलिदान ओड़िया इतिहास में आज भी पूरे गर्व के साथ याद किया जाता है।

ଆସ କଥା ହେବା (ମୌଖିକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର)

(୧) ପ୍ରଶ୍ନ – ଗଜପତି କାହାର ପରାମର୍ଶରେ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରୁଥିଲେ?

ଉତ୍ତର – ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦଦେବ ତାଙ୍କର କୁଳପୁରୋହିତ ତଥା ମୁଖ୍ୟ ପରାମର୍ଶଦାତା ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ଶାସନ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରୁଥିଲେ।

(୨) ପ୍ରଶ୍ନ – ଇଂରେଜମାନେ କେଉଁ ରାଜାଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ?

ଉତ୍ତର – ଇଂରେଜମାନେ ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ରାଜା ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦଦେବଙ୍କୁ ନିଜ ଅଧୀନରେ ରଖିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ।

(୩) ପ୍ରଶ୍ନ – ଓଡ଼ିଆ ପାଇକମାନଙ୍କର ନେତା କିଏ ଥିଲେ?

ଉତ୍ତର – ଓଡ଼ିଆ ପାଇକମାନଙ୍କର ନେତା ଥିଲେ ବୀର ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ।

(୪) ପ୍ରଶ୍ନ – ଓଡ଼ିଆ ପାଇକମାନେ କାହା ଆଗରେ ବେଶିଦିନ ଲଢ଼ି ପାରିଲେ ନାହିଁ?

ଉତ୍ତର – ଓଡ଼ିଆ ପାଇକମାନେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ଆଧୁନିକ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର, ଯଥା- ତୋପ ଓ କମାଣ ଆଗରେ ବେଶିଦିନ ଲଢ଼ି ପାରିଲେ ନାହିଁ।

(୫) ପ୍ରଶ୍ନ – ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କୁ କେଉଁଠି ଓ କିପରି ଫାଶି ଦିଆଯାଇଥିଲା?

ଉତ୍ତର – ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କୁ ମେଦିନିପୁର ନିକଟସ୍ଥ ବାଘିତୋଟା ଠାରେ ଫାଶି ଦିଆଯାଇଥିଲା। ସେଠାରେ ଥିବା ଏକ ବରଗଛର ଦୁଇଟି ଡାଳରେ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଗୋଡ଼କୁ ବାନ୍ଧି, ଡାଳ ଦୁଇଟିକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ମମ ଭାବେ ଦୁଇ ଫାଳ କରି ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା।

ଭାଷାର କଥା – ପଢ଼, ବୁଝ ଓ ଲେଖ

୧. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ସାର୍ଥକ ବାକ୍ୟ ଗଢ଼।

ଗଜପତି – ମୁକୁନ୍ଦଦେବ ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ଗଜପତି ମହାରାଜା ଥିଲେ।

ପାଇକ – ଓଡ଼ିଶାର ପାଇକମାନେ ବହୁତ ସାହସୀ ଓ ବୀର ଥିଲେ।

ପରାମର୍ଶ – ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ପରାମର୍ଶ କ୍ରମେ ରାଜା ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ବିରୋଧ କଲେ।

ଆଦେଶ – ରାଜଗୁରୁ ପାଇକମାନଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବାକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ।

ଗୌରବ – ଆମକୁ ନିଜ ଦେଶ ଓ ଜାତିର ଗୌରବ ରକ୍ଷା କରିବା ଉଚିତ।

ବେପାରୀ – ଇଂରେଜମାନେ ଭାରତକୁ ଏକ ବେପାରୀ ଜାତି ଭାବରେ ଆସିଥିଲେ।

ବଳିଦାନ – ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ଅମର ବଳିଦାନ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି କେବେ ଭୁଲିବ ନାହିଁ।

୨. ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ବିପରୀତାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ କୁହ ଓ ଲେଖ।

ରାଜି – ଅରାଜି (ମନା କରିବା)

କଠିନ – କୋମଳ / ସହଜ

ସାହସୀ – ଭୀରୁ (ଡରୁଆ)

ଦୋଷ – ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ (ଗୁଣ)

ହାରିବା – ଜିତିବା

ଶେଷ – ଆରମ୍ଭ

୩. ଚିତ୍ର ଦେଖି ପ୍ରଥମେ ଚିହ୍ନ ଓ ତାଙ୍କର ନାମ ଲେଖ

ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ

ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ

ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ

ବାଜି ରାଉତ

ଆସ ଉତ୍ତର ଲେଖି (ଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର)

(୧) ପ୍ରଶ୍ନ – ମୁକୁନ୍ଦଦେବ କିଏ?

ଉତ୍ତର – ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦଦେବ ଥିଲେ ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ମହାରାଜା, ଯାହାଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ଇଂରେଜମାନେ ଓଡ଼ିଶା ଅଧିକାର କରିଥିଲେ।

(୨) ପ୍ରଶ୍ନ – ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ କିଏ?

ଉତ୍ତର – ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଥିଲେ ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦଦେବଙ୍କ କୁଳପୁରୋହିତ, ମୁଖ୍ୟ ପରାମର୍ଶଦାତା ଏବଂ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ।

(୩) ପ୍ରଶ୍ନ – ଖୋର୍ଦ୍ଧା ବୀରମାନଙ୍କୁ କ’ଣ ଡକାଯାଇଥିଲେ?

ଉତ୍ତର – ଖୋର୍ଦ୍ଧା ବୀରମାନଙ୍କୁ ‘ପାଇକ’ ବୋଲି ଡକାଯାଉଥିଲା।

(୪) ପ୍ରଶ୍ନ – ଖୋର୍ଦ୍ଧା ବୀର କେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ ଲଢ଼ୁଥିଲେ?

ଉତ୍ତର – ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ପାଇକ ବୀରମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଢାଲ, ତରବାରି, ଧନୁ-ତୀର ଏବଂ ବର୍ଚ୍ଛା ଧରି ଲଢ଼ୁଥିଲେ।

(୫) ପ୍ରଶ୍ନ – ରାଜଗୁରୁଙ୍କର କାହିଁକି ବିଚାର ହେଲା ନାହିଁ?

ଉତ୍ତର – ରାଜଗୁରୁ ଥିଲେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଏବଂ ପ୍ରଧାନ ଶତ୍ରୁ। ସେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବଶ୍ୟତା ସ୍ୱୀକାର କରି ନଥିଲେ କି ଭୁଲ୍ ମାଗି ନଥିଲେ, ତେଣୁ ବିନା ବିଚାରରେ ଇଂରେଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ସିଧାସଳଖ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ।

୬. ଚିତ୍ରକୁ ଦେଖି ଅସ୍ତ୍ର ଓ ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ନାମ କୁହ।

ବାରବାଟୀ ଦୁର୍ଗ

ଖୋର୍ଦ୍ଧାଗଢ଼

ଫାଶୀ ଦିଆ ବରଗଛ

ଢାଲ ଓ ଖଣ୍ଡା

ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା ଓ ଲେଖିବା

୧. କିଏ କାହାକୁ କହିଛନ୍ତି?

(କ) “ମୁକୁନ୍ଦଦେବଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତକର।’’

ଉତ୍ତର – ଏହି କଥା ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଇଂରେଜ ଶାସକମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।

(ଖ) “ଆମ ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦଦେବଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର ମୁକ୍ତକର।’’

ଉତ୍ତର – ଏହି କଥା ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।

(ଗ) “ଶରୀରର ଶେଷ ରକ୍ତ ବିନ୍ଦୁ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଶ ଓ ଜାତିର ଗୌରବ ପାଇଁ ଲଢ଼ିବା।’’

ଉତ୍ତର – ଏହି କଥା ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦଦେବ ଏବଂ ପାଇକମାନଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।

(ଘ) ‘ଗୋଟିଏ ବିଦେଶୀ ଜାତି ଆଗରେ ଠାକୁର ରାଜା ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇବେ ନାହିଁ।’’

ଉତ୍ତର – ଏହି କଥା ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ରାଜା ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦଦେବଙ୍କୁ କହିଥିଲେ।

୨. ଓଡ଼ିଶାର ଚାରିଜଣ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ନାମ ଲେଖ

(କ) ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ

(ଖ) ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ବିଦ୍ୟାଧର

(ଗ) ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ

(ଘ) ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ (କିମ୍ବା ନବକୃଷ୍ଣ ଚୌଧୁରୀ, ରମାଦେବୀ ଇତ୍ୟାଦି ଲେଖିପାରିବେ)

୩. ସରଳ ଭାଷାରେ ବୁଝାଇ ଲେଖ (ସରଳାର୍ଥ)।

(କ) “ବରଂ ଏ ଶରୀରରେ ଶେଷ ରକ୍ତ ବିନ୍ଦୁ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଶ ଓ ଜାତିର ଗୌରବ ପାଇଁ ଲଢ଼େଇ କରିବା।“

ସରଳାର୍ଥ – ଉକ୍ତ ପଂକ୍ତିଟି ‘ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ’ ବିଷୟରୁ ଅଣାଯାଇଛି। ଏଠାରେ ବୀର ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ଦେଶପ୍ରେମ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି। ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅଧୀନତା ସ୍ୱୀକାର କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ, ରାଜଗୁରୁ କହିଥିଲେ ଯେ ଶରୀରରେ ଜୀବନ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏବଂ ଶେଷ ରକ୍ତ ବିନ୍ଦୁ ଥିବା ଯାଏଁ ଆମେ ଆମ ମାତୃଭୂମି ଓ ଜାତିର ସମ୍ମାନ ପାଇଁ ବିଦେଶୀ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ସହ ସଂଗ୍ରାମ କରିବା, କିନ୍ତୁ କେବେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇବା ନାହିଁ।

(ଖ) “ଆଜିବି ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ବୀର ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ବଳିଦାନର ଅମର କାହାଣୀକୁ ମନେରଖିଛି।“

ସରଳାର୍ଥ – ଉକ୍ତ ପଂକ୍ତିଟି ଆମ ସାହିତ୍ୟ ବହିର ‘ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ’ ପ୍ରବନ୍ଧରୁ ଉଦ୍ଧୃତ। ଏଠାରେ ଲେଖକ ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ବୀରତ୍ୱ ଓ ତ୍ୟାଗର ମହତ୍ତ୍ୱ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇ ଦେଶର ଗର୍ବ ରକ୍ଷା କରିଥିବା ଏହି ମହାନ ବୀରଙ୍କ ବଳିଦାନ ବୃଥା ଯାଇନାହିଁ। ଶହ ଶହ ବର୍ଷ ବିତିଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଆ ଜାତି ତାଙ୍କର ସେହି ଅମର ତ୍ୟାଗକୁ ଆଜି ବି ଗର୍ବର ସହ ସ୍ମରଣ କରୁଛି।

ତୁମ ପାଇଁ କାମ (ସୃଜନଶୀଳ ଲିଖନ)

୧. ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ବିଷୟରେ ନିଜ ମନରୁ ପାଞ୍ଚ ଧାଡ଼ି ଲେଖ।

ଉତ୍ତର –

୧. ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଥିଲେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ଶହୀଦ ତଥା ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ମହାନ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ।

୨. ସେ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ରାଜା ଗଜପତି ମୁକୁନ୍ଦଦେବଙ୍କ ମୁଖ୍ୟ ପରାମର୍ଶଦାତା ଓ କୁଳଗୁରୁ ଥିଲେ।

୩. ତାଙ୍କରି ନେତୃତ୍ୱରେ ଓଡ଼ିଆ ପାଇକ ବୀରମାନେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ।

୪. ମୃତ୍ୟୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ ଜାଣି ମଧ୍ୟ ସେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଆଗରେ ମୁଣ୍ଡ ନୁଆଁଇ ନଥିଲେ କି ଭୁଲ୍ ମାଗି ନଥିଲେ।

୫. ମେଦିନିପୁର ବାଘିତୋଟାର ଏକ ବରଗଛରେ ଇଂରେଜମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅତି ନିର୍ମମ ଭାବରେ ଦୁଇ ଫାଳ କରି ଶହୀଦ କରିଦେଇଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବଳିଦାନ ଆମ ପାଇଁ ସବୁଦିନେ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ।