ନୀତିବଚନ
ଯତ୍ନ, ଅଧ୍ଯବସାୟ, ଉଦ୍ୟମ ବଳେ,
ଅସାଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ସାଧ୍ୟ ଭୂତଳେ ।
ଗିରିପାଷାଣ ଏଡ଼େ କଠିନ ହୋଇ,
ଖୋଜିଲେ ତହୁଁ ପୁଣି ଜଳ ଝରଇ ।
ଥିଲେ ହେଁ ମାତୃସ୍ତନ ଅମୃତେ ପୂରି,
ଜୋକ ପିଅଇ ତହୁଁ ରୁଧର ଚିରି ।
ତେସନେ ମନ୍ଦମତି ସର୍ବଦା ଖଳ,
ଗୁଣ ନ ଦେଖି ବାଛେ ଦୋଷ କେବଳ ।
ସାଧୁଜନର ପୁଣ୍ୟ ସଦୁପଦେଶ,
ମୂର୍ଖ ନ ବୁଜେ ତା’ର ମରମ ଲେଶ ।
କମଳ ବାସ ଯଥା ସୁମନୋହର,
ଭେକ କି ବୁଝେ କେବେ ସୁଗନ୍ଧ ତା’ର ?
ପର ଅଧୀନ ହୋଇ ରହେ ଯେ ପ୍ରାଣୀ,
ଅସରନ୍ତି ଯାତନା ପାଏ ସେ ଜାଣି I
ହାତୀ ପରାଏ ଜନ୍ତୁ ବନ୍ଧନେ ପଡ଼ି,
ଜୀବନେ ଡରିଥାଏ ଅଙ୍କୁଶ ବାଡ଼ି ।
ଦେଶ ଜିଣିଲେ ରାଜା ଲଭଇ ଖ୍ୟାତି,
ବୀର ସମର ଜିଣି ରଖେ କୀରତି ।
ନିଜ ହୃଦୟ ଯେହୁ ପାରଇ ଜିଣି,
ସଂସାରେ ସେହି ବୀର-ମୁକୁଟମଣି ।
ଥିଲେ ହେଁ ପୂରି ରୂପ, ରଙ୍ଗ, ସୁବାସେ,
ଚମ୍ପକ କୁସୁମେ କି ଭ୍ରମର ବସେ ?
ମହକ ଯେଣୁ ତା’ର ଉତ୍କଟ ଅତି, ।
ଭ୍ରମେ ଭ୍ରମର ଦିନେ ନ ଯାଏ କତି ।
କୋଟିଏ ଗୁଣ ମଧେ ଗୋଟିଏ ଦୋଷ,
ସୁଧା କଳସେ ବିଷ ବିନ୍ଦୁ-ସଦୃଶ ।
ରାମକୃଷ୍ଣ ନନ୍ଦ
କବି ପରିଚୟ
ରାମକୃଷ୍ଣ ନନ୍ଦ (୧୯୦ ୬–୧୯୯୪)
ରାମକୃଷ୍ଣ ନନ୍ଦଙ୍କ ଜନ୍ମ କଟକ ଜିଲ୍ଲା ଗୋବିନ୍ଦପୁର ଅନ୍ତର୍ଗତ ବାଇରୋଇ ଗ୍ରାମରେ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଜଣେ ବିଶିଷ୍ଟ ଶିଶୁସାହିତ୍ୟିକ ଓ ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକ ରଚୟିତା । ‘ଆହେ ଦୟାମୟ ବିଶ୍ଵବିହାରୀ’ ପ୍ରାର୍ଥନାଟି ତାଙ୍କଦ୍ବାରା ରଚିତ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ‘ପ୍ରତିଧ୍ବନି’, ‘ସଂଗ୍ରାମ ଓ ସାଧନା’, ‘ବିଜ୍ଞାନ କୁହୁକ’, ‘ଜୀବନ ତରଙ୍ଗ’, ‘ସୁନାପାହାଚ, ‘ଝୁମୁକା’ ଆଦି ପୁସ୍ତକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ‘ଝୁମୁକା’ କବିତା ସଂକଳନପାଇଁ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ‘ ନୀତି-ବଚନ’ କବିତାଟି ‘ଝୁମୁକା’ କବିତା ସଂକଳନରୁ ଆନୀତ ।
ସାରାଂଶ : ନୀତିବଚନ
ଶିଶୁସାହିତ୍ୟିକ ରାମକୃଷ୍ଣ ନନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏହି ‘ନୀତିବଚନ’ କବିତାରେ ଅନେକ ଉପାଦେୟ ଜୀବନ ଦର୍ଶନ ଓ ନୀତିଶିକ୍ଷା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଛି। କବି ପ୍ରଥମେ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ନିରନ୍ତର ଚେଷ୍ଟା ଓ କଠିନ ଅଧ୍ୟବସାୟ ବଳରେ ପୃଥିବୀରେ ସବୁକିଛି ଅସାଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ ସାଧନ କରାଯାଇପାରିବ। ଠିକ୍ ଯେପରି କଠିନ ପଥରକୁ ଖୋଳିଲେ ସେଥିରୁ ମଧ୍ୟ ପାଣି ବାହାରିଥାଏ। ଦୁଷ୍ଟ ଓ ଖଳ ପ୍ରକୃତିର ଲୋକମାନେ ଅନ୍ୟର ଗୁଣକୁ ଛାଡ଼ି କେବଳ ଦୋଷ ବାଛିଥାନ୍ତି। ଯେମିତି ମାତୃସ୍ତନରେ ଅମୃତତୁଲ୍ୟ କ୍ଷୀର ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଜୋକ ସେଥିରୁ କେବଳ ରକ୍ତ ଶୋଷିଥାଏ।
ଜଣେ ମୂର୍ଖ ଲୋକ କେବେହେଲେ ସାଧୁସନ୍ଥଙ୍କ ଉପଦେଶର ଗୂଢ଼ ଅର୍ଥ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ। ପଦ୍ମ ଫୁଲ ପାଖରେ ରହୁଥିବା ବେଙ୍ଗ ଯେପରି ତାହାର ସୁଗନ୍ଧ ବାରିପାରେ ନାହିଁ, ମୂର୍ଖର ଅବସ୍ଥା ଠିକ୍ ସେହିପରି। ପରାଧୀନତାର କଷ୍ଟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରି କବି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଅନ୍ୟ ଅଧୀନରେ ରହୁଥିବା ପ୍ରାଣୀ ସର୍ବଦା ଯାତନା ପାଏ। ବଳବାନ୍ ହାତୀ ମଧ୍ୟ ବନ୍ଦୀ ହୋଇ ରହିଲେ ମାହୁନ୍ତର ଛୋଟ ଅଙ୍କୁଶକୁ ଡରିଥାଏ। ଯେଉଁ ରାଜା ଦେଶ ଜୟ କରେ କିମ୍ବା ଯେଉଁ ବୀର ଯୁଦ୍ଧ ଜିତେ ସେମାନେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରନ୍ତି ସତ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜ ମନ ଓ ହୃଦୟକୁ ଜୟ କରିପାରେ, ସେ ହିଁ ଦୁନିଆର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୀର। ଶେଷରେ କବି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ମଣିଷ ପାଖରେ କୋଟିଏ ଭଲ ଗୁଣ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗୋଟିଏ ଖରାପ ଗୁଣ ତାହାର ସବୁ ସୁନାମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ। ଏହା ଅମୃତ କଳସରେ ଗୋଟିଏ ବିନ୍ଦୁ ବିଷ ପଡ଼ିବା ସହ ସମାନ। ଠିକ୍ ଯେପରି ଚମ୍ପା ଫୁଲର ରୂପ, ରଙ୍ଗ ଥାଇ ମଧ୍ୟ ତାର ଉତ୍କଟ ଗନ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ଭ୍ରମର (ଭଉଁର) ତା ପାଖକୁ ଯାଏ ନାହିଁ।
सारांश : नीतिवचन
रामकृष्ण नंद द्वारा रचित कविता ‘नीतिवचन’ में जीवन के कई मूल्यवान नैतिक उपदेश दिए गए हैं। कवि कहते हैं कि कड़ी मेहनत, लगन और प्रयास से इस दुनिया में हर असंभव कार्य को संभव किया जा सकता है, ठीक वैसे ही जैसे कठोर पत्थर को खोदने पर उससे भी पानी निकाला जा सकता है। दुष्ट और बुरे विचारों वाले लोग हमेशा दूसरों के केवल दोष (बुराइयाँ) ही देखते हैं, उनके गुणों को नहीं; जैसे एक जोंक माँ के स्तन से अमृत (दूध) के बजाय केवल खून चूसती है।
एक मूर्ख व्यक्ति साधु-संतों के अच्छे उपदेशों का अर्थ नहीं समझ पाता, जैसे कमल के पास रहने वाला मेंढक उसकी सुंदरता और सुगंध को कभी नहीं जान पाता। पराधीनता (गुलामी) का दुख बताते हुए कवि कहते हैं कि जो प्राणी दूसरों के अधीन रहता है, वह हमेशा कष्ट सहता है। हाथी जैसा विशाल जानवर भी जब बंधन में पड़ता है, तो अंकुश (हाथी हाँकने का डंडा) से डरकर जीता है। एक राजा देश जीतकर और एक सैनिक युद्ध जीतकर प्रसिद्धि पाता है, लेकिन जो व्यक्ति अपने हृदय (मन और इच्छाओं) को जीत लेता है, वही इस संसार का सबसे बड़ा वीर है। अंत में कवि कहते हैं कि इंसान में करोड़ों अच्छाइयाँ हों, लेकिन उसकी एक बुराई सब कुछ नष्ट कर देती है। यह अमृत के घड़े में एक बूँद जहर के समान है। ठीक वैसे ही जैसे चंपा के फूल में रंग और रूप होने के बावजूद उसकी बहुत तेज गंध के कारण भौंरा कभी भूलकर भी उस पर नहीं बैठता।
ଶବ୍ଦାର୍ଥ
Odia Word | Meaning in Odia | Meaning in Hindi | Meaning in English |
ଅଧ୍ୟବସାୟ (Adhyabasaya) | କଠିନ ପରିଶ୍ରମ / ଲଗନ | लगन / कड़ी मेहनत | Perseverance / Dedication |
ପାଷାଣ (Pashana) | ପଥର | पत्थर | Stone / Rock |
ରୁଧିର (Rudhira) | ରକ୍ତ | रक्त / खून | Blood |
ଖଳ (Khala) | ଦୁଷ୍ଟ ବା ଖରାପ ଲୋକ | दुष्ट / बुरा इंसान | Wicked / Evil |
ମରମ (Marama) | ମର୍ମ / ଗୂଢ଼ ଅର୍ଥ / ଭାବନା | रहस्य / मर्म / अर्थ | Essence / Inner meaning / Core |
ଭେକ (Bheka) | ବେଙ୍ଗ | मेंढक | Frog |
ଅଙ୍କୁଶ (Ankusha) | ହାତୀକୁ ଆୟତ୍ତ କରିବା ଅସ୍ତ୍ର | अंकुश | Goad (used to control elephants) |
ସମର (Samara) | ଯୁଦ୍ଧ / ରଣ | युद्ध / लड़ाई | Battle / War |
ମୁକୁଟମଣି (Mukutamani) | ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ୟକ୍ତି (ମୁକୁଟର ରତ୍ନ) | मुकुट का रत्न (सर्वश्रेष्ठ) | Crown jewel / The best |
ଉତ୍କଟ (Utkata) | ତୀବ୍ର / କଡ଼ା | तीव्र / बहुत तेज | Strong / Intense |
ସୁଧା (Sudha) | ଅମୃତ | अमृत | Nectar |
ପାଠ ଅନ୍ତର୍ଗତ
ମୋ ବୁଝିବାରେ
(କ) ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଶ୍ନର ଠିକ୍ ଉତ୍ତର ପାଖରେ ତାରା (*) ଚିହ୍ନ ଦିଅ ।
(୧) “ସାଧୁଜନର ପୁଣ୍ୟ ସଦୁପଦେଶ, ମୂର୍ଖ ନ ବୁଝେ ତା’ର ମରମ ଲେଖ ।” ଏହାର ଭାବାର୍ଥ :-
(କ) ସାଧୁଜନଙ୍କର ଲେଶ ମାତ୍ର ଜ୍ଞାନ ନାହିଁ
(ଖ) ସାଧୁଜନଙ୍କର ହିତୋପଦେଶ ମୂର୍ଖ ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ । (*)
(ଗ) ସାଧୁମାନେ ଉପଦେଶ ଦିଅନ୍ତି ନାହିଁ ।
(ଘ) ସାଧୁଙ୍କ ଉପଦେଶର ମୂଲ୍ୟ ନାହିଁ ।
(୨) “କୋଟିଏ ଗୁଣ ମଧେ ଗୋଟିଏ ଦୋଷ ସୁଧା କଳସେ ବିଷ ବିନ୍ଦୁ ସଦୃଶ ।” ଏଠାରେ ଭଲ ଗୁଣକୁ କାହା ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି ?
(କ) କଳସ
(ଖ) ବିଷକଳସ
(ଗ) ବିଷ-ଅମୃତ କଳସ
(ଘ) ସୁଧା କଳସ (*) (ସୁଧା ବା ଅମୃତ କଳସ)
(ଖ) ତୁମେ ଏହି ଉତ୍ତରଟି କାହିଁକି ବାଛିଲ, ତା’ର କାରଣ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଆଲୋଚନା କର ।
ଉତ୍ତର – ପ୍ରଥମ ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ‘ଖ’ ବାଛିଲି କାରଣ ପଦଟିର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ମୂର୍ଖ ଲୋକ କେବେବି ସାଧୁମାନଙ୍କ ଭଲ ଉପଦେଶର ଗୂଢ଼ ଅର୍ଥ (ମରମ) ବୁଝିପାରେ ନାହିଁ। ଦ୍ୱିତୀୟ ପ୍ରଶ୍ନରେ ଭଲ ଗୁଣକୁ ‘ସୁଧା’ ବା ଅମୃତ କଳସ ସହିତ ଏବଂ ଖରାପ ଦୋଷକୁ ବିଷ ବିନ୍ଦୁ ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି।
ମିଳିମିଶି ଯୋଡ଼ିବା
ପଦଗୁଡିକୁ ତା’ର ଭାବାର୍ଥ ସହ ଯୋଡ –
ପର ଅଧୀନ ହୋଇ ରହେ ଯେ ପ୍ରାଣୀ, ଅସରନ୍ତି ଯାତନା ପାଏ ସେ ଜାଣି । ➔ ପର ଅଧୀନରେ ରହିଲେ ପ୍ରାଣୀ ଅନେକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ପାଏ ।
ନିଜ ହୃଦୟ ଯେହୁ ପାରଇ ଜିଣି, ସଂସାରେ ସେହି ବୀର ମୁକୁଟମଣି । ➔ ଯାହାର ଆମ୍ବ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଶକ୍ତି ଥାଏ, ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠବୀର ।
ଗିରିପାଷାଣ ଏଡ଼େ କଠିନ ହୋଇ, ଖୋଳିଲେ ତହୁ ପୁଣି ଜଳ ଝରଇ । ➔ କଠିନ ପଥରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ପାହାଡ଼ ଖୋଳିଲେ ସେଥିରୁ ଜଳ ମିଳିଥାଏ ।
ପଦ୍ୟାଂଶ ଉପରେ ଆଲୋଚନା (ଭାବାର୍ଥ ଲେଖ)
(କ) “ଯତ୍ନ, ଅଧ୍ୟବସାୟ, ଉଦ୍ୟମ ବଳେ, ଅସାଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ ସାଧ୍ୟ ଭୂତଳେ ।”
ଭାବାର୍ଥ – ଯଦି ଆମେ ଲଗାତାର ଚେଷ୍ଟା, ପରିଶ୍ରମ ଓ ଯତ୍ନ କରିବା, ତେବେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଯେକୌଣସି ଅସମ୍ଭବ ବା କଠିନ କାମ ମଧ୍ୟ ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରିବ।
(ଖ) “ଥିଲେ ହେଁ ପୂରି ରୂପ, ରଙ୍ଗ ସୁବାସେ, ଚମ୍ପକ କୁସୁମେ କି ଭ୍ରମର ବସେ ।”
ଭାବାର୍ଥ – ଚମ୍ପା ଫୁଲର ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଏବଂ ରଙ୍ଗ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାର ଅତ୍ୟଧିକ କଡ଼ା (ଉତ୍କଟ) ବାସ୍ନା ପାଇଁ ଭ୍ରମର ତା ପାଖକୁ ଯାଏ ନାହିଁ। ଏହାର ଅର୍ଥ- ମଣିଷର ରୂପ ଯେତେ ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ ବି ତା’ ଭିତରେ ଗୋଟିଏ ଖରାପ ଗୁଣ ଥିଲେ ତାହା ସବୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।
ଚିନ୍ତା କରିବା
୧. (କ) ‘କଳସେ’, ‘ବନ୍ଧନେ’, ‘ଜୀବନେ’ ଆଦି ଶବ୍ଦ ମଧ୍ଯ ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଇଛି । ଏହିପରି କାହିଁକି ହୋଇଛି?
ଉତ୍ତର – କବିତାରେ ଛନ୍ଦ ଏବଂ ତାଳ (Rhyme) ମିଳାଇବା ପାଇଁ ତଥା ଶୁଣିବାକୁ ସୁନ୍ଦର ଲାଗିବା ପାଇଁ କବିମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ‘କଳସରେ’ ବଦଳରେ ‘କଳସେ’, ‘ବନ୍ଧନରେ’ ବଦଳରେ ‘ବନ୍ଧନେ’ ପରି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି।
(ଖ) ‘ଅଙ୍କୁଶ’ ଶବ୍ଦ ପରିବର୍ତ୍ତେ ଅନ୍ୟ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବ। ପ୍ରୟୋଗର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ବୁଝାଅ ।
ଉତ୍ତର – ‘ଅଙ୍କୁଶ’ ବଦଳରେ ଆମେ ‘ଛାଟ’ ବା ‘ବାଡ଼ି’ କିମ୍ବା ‘ଲୁହାକଣ୍ଟା’ ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବା। ଏହାର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ ହେଲା- ଯେତେ ବଡ଼ ବଳବାନ୍ ହାତୀ ହେଲେ ବି ଯଦି ସେ ବନ୍ଦୀ (ପରାଧୀନ) ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ବାଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ଡରିଥାଏ। ତେଣୁ ପରାଧୀନତା ବହୁତ କଷ୍ଟଦାୟକ।
୨. “ଥିଲେ ହେଁ ପୂରି, ରୂପ,ରଙ୍ଗ,ସୁବାସେ… ଭ୍ରମେ ଭ୍ରମର ଦିନେ ନ ଯାଏ କତି ।” ପ୍ରକୃତି ମାଧ୍ୟମରେ ମଣିଷର କେଉଁ ମାନବୀୟଗୁଣଗୁଡିକ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି?
ଉତ୍ତର – ଏହି ପଦରେ ମଣିଷର ଅହଂକାର ବା ଦୋଷ-ତ୍ରୁଟି ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି। ପ୍ରକୃତି (ଚମ୍ପା ଫୁଲ ଓ ଭ୍ରମର) ଉଦାହରଣରୁ ଆମେ ଏହା ଶିଖିବା ଯେ- ଆମେ ଯେତେ ସୁନ୍ଦର ବା ଜ୍ଞାନୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଯଦି ଆମର ବ୍ୟବହାର (ଦୋଷ) ଖରାପ ହେବ, ତେବେ କେହି ଆମକୁ ଭଲ ପାଇବେ ନାହିଁ। ଆମେ ଦୋଷମୁକ୍ତ ହେବା ଉଚିତ।
ଶବ୍ଦର ରୂପ (ମାତୃଭାଷାରେ ସମାନାର୍ଥକ ଶବ୍ଦ ଲେଖ)
ପାଷାଣ ➔ ପଥର
ରୁଧୂର (ରୁଧିର) ➔ ରକ୍ତ / ଲହୁ
କମଳ ➔ ପଦ୍ମ ଫୁଲ
ଭେକ ➔ ବେଙ୍ଗ
ସମର ➔ ଯୁଦ୍ଧ / ଲଢ଼େଇ
କୁସୁମ ➔ ଫୁଲ
ସୁଧା ➔ ଅମୃତ
ଶବ୍ଦ ଏକ ଅର୍ଥ ଅନେକ (ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ଅର୍ଥ ବାହାର କର)
ନୀତି – (୧) ସବୁଦିନ ବା ପ୍ରତିଦିନ (୨) ନିୟମ / ଭଲ ଉପଦେଶ
କର – (୧) ହାତ (୨) ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ବା ଟିକସ
ପୁର – (୧) ନଗର / ସହର (୨) ପିଠା ଭିତରେ ଦିଆଯାଉଥିବା ମସଲା
ବାସ – (୧) ପୋଷାକ / ଲୁଗା (୨) ବାସସ୍ଥାନ / ରହିବା ଜାଗା (କିମ୍ବା ବାସ୍ନା)
ଜୀବନ – (୧) ପ୍ରାଣ / ବଞ୍ଚିବା (୨) ଜଳ (ଜଳ ହିଁ ଜୀବନ)
ଗୋଟିଏ ଶବ୍ଦରେ ପ୍ରକାଶ କର
ହାତୀକୁ ଆୟତ୍ତ କରିବା ନିମିତ୍ତ ବାଡ଼ି । ➔ ଅଙ୍କୁଶ
ନୂଆ କଥା ଜାଣିବାପାଇଁ ଅବିରାମ ଚେଷ୍ଟା ବା ପରିଶ୍ରମ । ➔ ଅଧ୍ୟବସାୟ
ଯେଉଁ ବ୍ୟକ୍ତିର ଦୁଷ୍ଟ ବା ଖରାପ ବୁଦ୍ଧିଥାଏ । ➔ ମନ୍ଦମତି
ଯେ ପରର ଅଧୀନରେ ଥାଏ । ➔ ପରାଧୀନ
ପାଦ ପୂରଣ କର (କବିତାରୁ ଦ୍ଵିତୀୟ ପାଦଟି ଲେଖ)
ଗିରିପାଷାଣ ଏଡ଼େ କଠିନ ହୋଇ, ➔ ଖୋଜିଲେ ତହୁଁ ପୁଣି ଜଳ ଝରଇ ।
ସାଧୁଜନର ପୁଣ୍ୟ ସଦୁପଯୋଗ, ➔ (କବିତାରେ ଅଛି ସଦୁପଦେଶ) ମୂର୍ଖ ନ ବୁଜେ ତା’ର ମରମ ଲେଶ ।
ଦେଶ ଜିଣିଲେ ରାଜା ଲଭଇ ଖ୍ୟାତି, ➔ ବୀର ସମର ଜିଣି ରଖେ କୀରତି ।
ପାଠ ବାହାରୁ
ତୁମକଥା
ତୁମ ମନପସନ୍ଦର ଗୋଟିଏ ନୀତିବଚନ ନେଇ ତା’ର ଭାବାର୍ଥ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର –
ନୀତିବଚନ – “ବିଦ୍ୟା ଦଦାତି ବିନୟମ୍।”
ଭାବାର୍ଥ – ପ୍ରକୃତ ବିଦ୍ୟା ବା ଜ୍ଞାନ ମଣିଷକୁ ସବୁବେଳେ ନମ୍ର ଏବଂ ବିନୟୀ କରାଏ। ଜଣେ ଜ୍ଞାନୀ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେବି ଅହଂକାର କରେ ନାହିଁ। ତେଣୁ ଆମେ ଯେତେ ପାଠ ପଢ଼ିଲେ ବି ସମସ୍ତଙ୍କ ସହ ନମ୍ର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ।
ଆଜିର ଧନ୍ଦା
୧. “ଦୁଇ ଅକ୍ଷରିଆ ଜିନିଷ ମୁହିଁ… ‘ଉ’କାରଟିଏ ଯୋଡ଼ିଲେ ସେଥ୍, ବସି ଖେଳୁଥିବେ ଚାରୋଟି ସାଥୀ ।”
ଉତ୍ତର – ଲଡୁ (ଓ ଲୁଡୁ) – ଖାଇବା ଦରବ ‘ଲଡୁ’ରେ ଉ-କାର ଯୋଡ଼ିଲେ ଖେଳିବା ଜିନିଷ ‘ଲୁଡୁ’ ହୋଇଯିବ।
୨. “ଗୋଟିଏ ଦୁର୍ଗର ଦୁଇଟି ଦ୍ଵାର… ଦୁର୍ଗ କାନ୍ଥ ଯେବେ ଘଷି ହୋଇବ, ସାରା ସଂସାରକୁ ଜାଳି ସେ ଦେବ ।”
ଉତ୍ତର – ଦିଆସିଲି ବାକ୍ସ (ଦିଆସିଲି କାଠି) – ଦିଆସିଲି ଖୋଳ ହେଉଛି ଦୁର୍ଗ, କାଠିଗୁଡ଼ିକ ଚୌକିଦାର ଓ ବାରୁଦ ହେଉଛି ଟୋପି। ଘଷିଦେଲେ ନିଆଁ ଜଳିଥାଏ।