ଓଡ଼ିଶା ମୋର ଦେଶ – ସାରାଂଶ
‘ଓଡ଼ିଶା ମୋର ଦେଶ’ କବିତାଟି ରାମକୃଷ୍ଣ ନନ୍ଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ସୁନ୍ଦର ଜାତିପ୍ରେମ ଓ ମାତୃଭୂମି ବନ୍ଦନାମୂଳକ କବିତା। ଏହି କବିତାରେ କବି ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ, ମନ୍ଦିରମାଳିନୀ ପରିବେଶ ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ବୀରତ୍ୱ ତଥା ସ୍ୱାଭିମାନକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। କବିଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଆମ ପାଖରେ ଧନସମ୍ପତ୍ତି ନଥିଲେ ବି ଆମର ଦୃଢ଼ ମନୋବଳ ରହିଛି, ଯାହା ବଳରେ ଆମେ ଦୁନିଆକୁ ଟଳମଳ କରିପାରିବା ଅର୍ଥାତ୍ ଅସମ୍ଭବକୁ ସମ୍ଭବ କରିପାରିବା।
ଏହି ଦେଶରେ ବିଶାଳ ମହାନଦୀ ଯାଇ ସମୁଦ୍ରରେ ମିଶିଛି ଏବଂ ଗଡ଼ଜାତର ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକ ଏକ ସୁରକ୍ଷା ପାଚେରି ପରି ଛିଡ଼ା ହୋଇଛନ୍ତି। ପୁରୀର ବଡ଼ଦେଉଳରେ ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ଜଗନ୍ନାଥ ବିରାଜମାନ କରୁଛନ୍ତି ଏବଂ ଚିଲିକା, ଭୁବନେଶ୍ୱର ଓ କୋଣାର୍କର କୀର୍ତ୍ତିରାଜି ଦେଖିବାକୁ ଲୋକେ ସବୁବେଳେ ବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇଥାନ୍ତି। ଏହି ମାଟିର ପାଣି ପବନରେ ଆମ ଶରୀର ଗଢ଼ା ଏବଂ ଏହି ଦେଶର ଚାଟଶାଳୀରେ ଆମେ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଛୁ। କବି ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଛନ୍ତି ଯେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶା ଯଦିଓ ଟିକେ ହୀନ ବା ଦରିଦ୍ର ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି, ଆମେ ଆମର ପରିଶ୍ରମ ବଳରେ ଏହାର ହଜିଯାଇଥିବା ସୁଖ ଓ ସମ୍ପଦ (ଶିରୀ)କୁ ଫେରାଇ ଆଣିବା। ଶେଷରେ କବି କାମନା କରିଛନ୍ତି ଯେ ଏହି ମାତୃଭୂମିର ସେବାରେ ହିଁ ଆମ ଜୀବନ ଉତ୍ସର୍ଗ ହୋଇଯାଉ।
सारांश –
‘ओड़िशा मोरा देश’ (ओड़िशा मेरा देश) रामकृष्ण नन्द जी द्वारा रचित एक बहुत ही सुंदर और प्रेरणादायक देशभक्ति कविता है। इस कविता में कवि ने ओड़िशा की प्राकृतिक सुंदरता, इसके भव्य मंदिरों और ओड़िया लोगों के स्वाभिमान व दृढ़ मनोबल का वर्णन किया है। कवि कहते हैं कि भले ही हमारे पास धन की कमी हो, लेकिन हमारा मनोबल इतना मजबूत है कि हम अपने साहस से दुनिया को हिला सकते हैं।
कविता में महानदी, गढ़जात की पहाड़ियों, भगवान जगन्नाथ के विशाल मंदिर, कोणार्क, पुरी, भुवनेश्वर और चिल्का झील का मनोरम वर्णन किया गया है, जिसे देखने के लिए लोग हमेशा तरसते हैं। कवि कहते हैं कि वर्तमान में हमारी मातृभूमि ओड़िशा की स्थिति भले ही थोड़ी कमजोर या दीन हो गई हो, लेकिन हम अपनी मेहनत से इसके पुराने गौरव, सुख और समृद्धि को वापस लाएँगे। इसी धरती के जल और वायु से हमारा शरीर बना है और यहीं की पाठशालाओं में हमने शिक्षा पाई है। अंत में कवि कामना करते हैं कि हमारा यह जीवन हमारी मातृभूमि ओड़िशा की सेवा में ही व्यतीत हो।
ଶବ୍ଦ (Word) | ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ (Odia Meaning) | हिन्दी अर्थ (Hindi Meaning) | English Meaning |
ବାସ | ବାସସ୍ଥାନ, ରହିବା ଜାଗା | निवास, वास | Residence, Dwelling |
ଟଳମଳ | ଅସ୍ଥିର, କମ୍ପିତ | डगमगाना, अस्थिर | Unsteady, Shaking, Tottering |
କୀରତି | ଯଶ, ଖ୍ୟାତି | कीर्ति, यश | Fame, Glory, Reputation |
ହ୍ରଦ | ବଡ଼ ଜଳାଶୟ | झील | Lake |
ତରୁଲତା | ଗଛ ଓ ଲତା | पेड़ और लताएं | Trees and creepers |
ଗଡ଼ଜାତ | ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ | रियासत, प्रांतीय राज्य | Princely state, Feudal state |
ଶିରୀ | ଲକ୍ଷ୍ମୀ, ଧନସମ୍ପଦ, ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ | श्री, संपदा, सौंदर्य | Wealth, Prosperity, Beauty |
ଚାଟଶାଳୀ | ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଅବଧାନଙ୍କ ସ୍କୁଲ | पाठशाला, प्राथमिक विद्यालय | Traditional primary school |
ହୀନ | ଦରିଦ୍ର, ନ୍ୟୁନ, ଦୁର୍ବଳ | दीन, हीन, गरीब | Poor, Lowly, Destitute |
ରାଜେ | ବିରାଜମାନ କରେ, ଶୋଭା ପାଏ | सुशोभित होना, विराजमान होना | Resides, Shines, Adorns |
Odia Word (ଓଡ଼ିଆ) | Odia Meaning | Hindi Meaning (हिन्दी) | English Meaning |
ଜନମ | ଜନ୍ମ | जन्म | Birth |
ବାସ | ବାସସ୍ଥାନ / ରହିବା | निवास | Residence / To live |
ଟଳମଳ | କମ୍ପିତ ବା ଅସ୍ଥିର କରିବା | हिला देना / डगमगाना | To shake / Unsteady |
ସାଗର | ସମୁଦ୍ର | समुद्र | Ocean / Sea |
ଗଡ଼ଜାତ | ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟ / ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କର ସମୂହ | रियासत (पुराने राज्य) | Feudal states / Princely states |
ପାଚେରି | କାନ୍ଥ ବା ପ୍ରାଚୀର | दीवार / चहारदीवारी | Wall / Boundary |
ବିଜେ | ଅବସ୍ଥାନ କରିବା / ବିରାଜମାନ | विराजमान होना | To reside / To be present |
କୀରତିମାଳା | ଯଶ ବା କୀର୍ତ୍ତିରାଜି | कीर्ति / यशोगाथा | Monuments of fame / Glory |
ତିଅଣ | ତରକାରି / ବ୍ୟଞ୍ଜନ | सब्जी / व्यंजन | Curry / Dish |
ମନୋହର | ସୁନ୍ଦର / ମନମୁଗ୍ଧକର | मनोहर / आकर्षक | Beautiful / Captivating |
ତରୁଲତା | ଗଛ ଓ ଲତା | पेड़ और लताएं | Trees and creepers |
ଝୁରି | ବ୍ୟାକୁଳ ହେବା / ଇଚ୍ଛା କରିବା | तरसना / लालायित होना | Yearning / Longing for |
ହୀନ | ଦରିଦ୍ର / ତଳକୁ ଖସିଯିବା | दीन / गरीब / कमजोर | Poor / Lowly / Depleted |
ଶିରୀ | ଲକ୍ଷ୍ମୀ / ଧନସମ୍ପଦ / ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ | श्री / समृद्धि | Prosperity / Wealth / Beauty |
ଚାଟଶାଳୀ | ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ | पाठशाला / प्राथमिक स्कूल | Traditional primary school |
ଆସ କଥା ହେବା (ମୌଖିକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର)
(୧) ପ୍ରଶ୍ନ – ଆମ ରାଜ୍ୟର ନାମ କାହିଁକି ‘ଓଡ଼ିଶା’ ରଖାଗଲା?
ଉତ୍ତର – ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ ଏଠାରେ ‘ଉଡ୍ର’ ନାମକ ଏକ ଜାତି ବାସ କରୁଥିଲେ। ସେହି ଉଡ୍ର ଜାତିର ନାମାନୁସାରେ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାଭାଷୀ ଲୋକମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥାନ ହୋଇଥିବାରୁ ଆମ ରାଜ୍ୟର ନାମ ‘ଓଡ଼ିଶା’ ରଖାଯାଇଛି।
(୨) ପ୍ରଶ୍ନ – କାହାର ପାହାଡ଼ମାଳା ପାଚେରି ପରି ଦିଶେ?
ଉତ୍ତର – ଓଡ଼ିଶାର ଗଡ଼ଜାତର ପାହାଡ଼ମାଳା ପାଚେରି ପରି ଦିଶେ।
(୩) ପ୍ରଶ୍ନ – ଚିଲିକାହ୍ରଦ କେଉଁଠାରେ ଅଛି?
ଉତ୍ତର – ଚିଲିକା ହ୍ରଦ ଓଡ଼ିଶାରେ ପୁରୀ, ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଓ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା ସୀମାନ୍ତରେ ଅବସ୍ଥିତ।
(୪) ପ୍ରଶ୍ନ – ଓଡ଼ିଶାର ବଡ଼ନଦୀର ନାମ କ’ଣ?
ଉତ୍ତର – ଓଡ଼ିଶାର ବଡ଼ନଦୀର ନାମ ହେଉଛି ‘ମହାନଦୀ’।
(୫) ପ୍ରଶ୍ନ – ଆମ ରାଜ୍ୟର କ’ଣ ଦେଖି ଅନ୍ୟମାନେ ଝୁରି ମରନ୍ତି?
ଉତ୍ତର – ଆମ ରାଜ୍ୟର ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ କୋଣାର୍କ ଦେଉଳର କଳାଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ଅନ୍ୟମାନେ ଝୁରି ମରନ୍ତି।
(୬) ପ୍ରଶ୍ନ – ଆମ ରାଜ୍ୟର କେଉଁ କଥାଟି ଫେରାଇ ଆଣିବା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି?
ଉତ୍ତର – ଆମ ରାଜ୍ୟର ହଜିଯାଇଥିବା ଅତୀତର ‘ସୁଖ ଶିରୀର ଦିନ’ ଅର୍ଥାତ ସୁଖ ଓ ସମୃଦ୍ଧି ଫେରାଇ ଆଣିବା ବୋଲି କବିତାରେ କୁହାଯାଇଛି।
ଆସ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା
୧. ଆମ ରାଜ୍ୟର ବିଭିନ୍ନ ତୀର୍ଥକ୍ଷେତ୍ର ସଂପର୍କରେ ଜାଣିବା ଓ ଏହାର ଅବସ୍ଥିତି ଲେଖିବା।
(୧) ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର – ପୁରୀ ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
(୨) ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର – ଭୁବନେଶ୍ୱର ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
(୩) କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର – କୋଣାର୍କ (ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା) ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
(୪) ସମଲେଶ୍ଵରୀ ମନ୍ଦିର – ସମ୍ବଲପୁର ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
(୫) ହରିଶଙ୍କର ମନ୍ଦିର – ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ।
୨. ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର
(ବିକଳ୍ପ – ଟଳମଳ, ତିଅଣ, ସୁଖ ଶିରୀର, ଜନମ, ମନୋହର)।
(କ) ଏହି ଦେଶରେ ଜନମ ମୋର ଏହି ଦେଶରେ ବାସ।
(ଖ) ମନରବଳେ କରିପାରେ ମୁଁ ଦୁନିଆ ଟଳମଳ।
(ଗ) ଓଡ଼ିଆ ଘର ଭାତ ତିଅଣ ଓଡ଼ିଆ ପିଲା ପାଟି।
(ଘ) କେଡ଼େ ମଧୁର କି ମନୋହର ଆମରି ଦେଶ କଥା।
(ଙ) ଆମେ ଆଣିବୁ ଫେରାଇ ତାର ସୁଖ ଶିରୀର ଦିନ।
୩. ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ବାଛି ପୂରଣ କର
(ବିକଳ୍ପ – ଗଛ, ସୁନ୍ଦର, ଉପବନ, ଶୋଭା, ଘର, ବିରାଜେ)।
ବାସ – ଘର
ନୋହର – ସୁନ୍ଦର
ବଗିଚା – ଉପବନ
ଶିରୀ – ଶୋଭା
ରାଜେ – ବିରାଜେ
ତରୁ – ଗଛ
ଭାଷାର କଥା ପଢ଼, ବୁଝ ଓ ଲେଖ
୧. ପାଠ୍ୟାଂଶରୁ ଯୋଡ଼ି ଶବ୍ଦ ବାଛି ଲେଖ।
ତରୁ – ଲତା (ତରୁଲତା)
ଭାତ – ତିଅଣ (ଭାତ ତିଅଣ)
ପାଣି – ପବନ (ପାଣିପବନ)
ଗଛ – ପତର (ଗଛପତର)
ସୁଖ – ଶିରୀ (ସୁଖଶିରୀ)
୨. ରାଜ୍ୟର ଅଧିବାସୀମାନଙ୍କୁ କ’ଣ କୁହାଯାଏ ଲେଖ।
ଓଡ଼ିଶା – ଓଡ଼ିଆ
ବିହାର – ବିହାରୀ
କେରଳ –କେରଳୀ
ପଞ୍ଜାବ – ପଞ୍ଜାବୀ
ଆସାମ – ଅସମୀୟା
ମହାରାଷ୍ଟ୍ର – ମରାଠୀ
ଗୁଜୁରାଟ – ଗୁଜୁରାଟୀ
ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ – ବଙ୍ଗାଳୀ
୩. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦଗୁଡ଼ିକର ଗଦ୍ୟରୂପ ଲେଖ।
ଜନମ – ଜନ୍ମ
ଜଗତନାଥ – ଜଗନ୍ନାଥ
ଜନମଭୂମି – ଜନ୍ମଭୂମି
କୋଣାରକ – କୋଣାର୍କ
ପତର – ପତ୍ର
କୀରତି – କୀର୍ତ୍ତି
୪. ‘କ’ ଖମ୍ବ ସହ ‘ଖ’ ଖମ୍ବର ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦକୁ ମିଳାଇ ନୂତନ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
ପାଣିପବନ – ଶରୀରଗଢ଼ା
ପାହାଡ଼ମାଳା – ଗଡ଼ଜାତ
ବଡ଼ଦେଉଳ – ଜଗତନାଥ
ଭାତ ତିଅଣ – ପାଟି
ଚାଟଶାଳୀ – ପାଠପଢ଼ା
୫. ମନରୁ ପାଞ୍ଚୋଟି ପଦ ଲେଖି ପ୍ରତ୍ୟେକର ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ସମତାନ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
(୧) କଳକଳ – ଛଳଛଳ
(୨) ଟଳମଳ – ଢଳଢଳ
(୩) ଫରଫର – ସରସର
(୪) ଝକମକ – ଚକମକ
(୫) ରୁଣୁଝୁଣୁ – ଠୁଣୁଠୁଣୁ
ଆସ ଚିନ୍ତା କରିବା ଓ ଲେଖିବା
୧. ପଦ୍ୟରୁ କ’ଣ ବୁଝିଲ, ତାହା ଲେଖ।
(କ) ପ୍ରଶ୍ନ – ଏହି ଦେଶ କହିଲେ କେଉଁ ଦେଶକୁ ବୁଝାଉଛି?
ଉତ୍ତର – ଏହି ଦେଶ କହିଲେ ଆମ ରାଜ୍ୟ ‘ଓଡ଼ିଶା’କୁ ବୁଝାଉଛି।
(ଖ) ପ୍ରଶ୍ନ – ପାଠପଢ଼ା ଶିଖାଯାଏ କେଉଁଠି?
ଉତ୍ତର – ପାଠପଢ଼ା ଚାଟଶାଳୀରେ ଶିଖାଯାଏ ବୋଲି କବିତାରେ କୁହାଯାଇଛି।
(ଗ) ପ୍ରଶ୍ନ – ‘କୀରତିମାଳା’ କହିଲେ କ’ଣ ବୁଝ?
ଉତ୍ତର – ‘କୀରତିମାଳା’ କହିଲେ ପ୍ରାଚୀନ ମନ୍ଦିର, ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ଆମ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନଙ୍କର ଅତୀତର ମହାନ କାର୍ଯ୍ୟ ବା ଯଶୋଗାଥାକୁ ବୁଝାଏ।
(ଘ) ପ୍ରଶ୍ନ – କାହାର ପାହାଡ଼ମାଳା ପାଚେରି ପରି ଦିଶେ?
ଉତ୍ତର – ଗଡ଼ଜାତ ଅଞ୍ଚଳର ପାହାଡ଼ମାଳା ପାଚେରି ପରି ଦିଶେ।
୨. ଓଡ଼ିଶାର ମାନଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଦର୍ଶାଇବା –
(ଏହା ଏକ ବ୍ୟବହାରିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଅଟେ। ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଖାତାରେ ଓଡ଼ିଶାର ମାନଚିତ୍ର ଆଙ୍କି ସେଥିରେ ମହାନଦୀ, ଚିଲିକା ହ୍ରଦ, ପୁରୀ, କୋଣାର୍କ ଓ ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ଚିହ୍ନଟ କରିବେ।)
୩. ଓଡ଼ିଶାର ନଦୀ, ପାହାଡ଼ ଓ ହ୍ରଦ ସମ୍ପର୍କରେ ଛାତ୍ର/ଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କୁ ପରିଚିତ କରାଇବା। (ଦିଆଯାଇଥିବା ନାମଗୁଡ଼ିକର ବିଭାଗୀକରଣ) –
ନଦୀ (Rivers) – ମହାନଦୀ, ସାବେରୀ, ଲୁଣା, ବୈତରଣୀ, ତେଲ, ଚିତ୍ରୋତ୍ପଳା, ଋଷିକୂଲ୍ଯା, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ଗୋବରୀ, ବୁଢ଼ାବଳଙ୍ଗ, ବାହୁଦା, ବଂଶଧାରା।
ପାହାଡ଼/ପର୍ବତ/ଜଳପ୍ରପାତ (Hills/Waterfalls) – ଦେଓମାଳି, ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି, ମେଘାସନ, ରାମଗିରି, ସୋଲରି, ଖଣ୍ଡାଧାର।
ହ୍ରଦ (Lakes) – ଚିଲିକା, ଅଂଶୁପା।
୪. ପଠିତ କବିତା ମଧ୍ୟରୁ ପାଞ୍ଚୋଟି ଯୁଗ୍ମଶବ୍ଦ ଲେଖ।
(୧) ଗଛପତର
(୨) ଭାତ-ତିଅଣ
(୩) ପାଣି-ପବନ
(୪) ପାଠ-ପଢ଼ା
(୫) ସୁଖ-ଶିରୀ
ତୁମ ପାଇଁ କାମ
ଚିତ୍ରରେ ରଙ୍ଗ ଦେବା କାର୍ଯ୍ୟଟି ପିଲାମାନେ ନିଜ ବହିରେ କରିବେ।)