ବିପ୍ଳବୀ ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ
(ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ଗୋଟିଏ ନିକାଞ୍ଚନ ଜାଗା। ସେଠାରେ ଚିନ୍ତିତ ଭାବରେ ବସିଥାନ୍ତି ସବ୍ବାର କରୁଣାକର, ସର୍ଦାର ଛୁଆଳସିଂହ, ନରଣଗଡ଼ର ଦଳବେହେରା ପ୍ରଭୃତି ପାଇକ ଦଳପତି ଓ ଅନେକ ପାଇକ। ଗୋଟିଏ ପଥର ଦେହରେ ଭରାଦେଇ ଛିଡ଼ା ହୋଇଥା’ନ୍ତି ସେମାନଙ୍କର ନେତା ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ)
ଛୁଆଳସିଂହ– (ଦୀର୍ଘ ନିଃଶ୍ବାସ ପକାଇ)ନା, ଆଉ ଚିନ୍ତାକରି କି ଲାଭ? ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ଆଜି ଇଂରେଜ ଅଧିକାରରେ। ଓଡ଼ିଶାରେ ହିଁ କେବଳ ଆମେ ବର୍ଷବର୍ଷକାଳ ତାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିଆସୁଛୁ। ଖୋର୍ଦ୍ଧାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଇଂରେଜମାନେ ଦଖଲ କରିନେଲେଣି। କେତେ ଦିନ ଆଉ ଏକାକୀ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସେମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ପାରିବ?
ବକ୍ସି – (ଦୃଷ୍ଟି ଫେରାଇ) ତେବେ, ତୁମେ କ’ଣ କହିବାକୁ ଚାହଁ, ଛୁଆଳସିଂହ?
ଛୁଆଳସିଂହ– ଭାରତର କୋଟିକୋଟି ଲୋକ ଯେତେବେଳେ ଇଂରେଜ ଶାସନକୁ ମାନିନେଲେଣି, ଅଳ୍ପ କେତେ ହଜାର ପାଇକ ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ହଟାଇ ପାରିବା ଆଉ ସମ୍ଭବ କି?
କରୁଣାକର- ସମ୍ଭବ, ନିଶ୍ଚୟ ସମ୍ଭବ।
ଛୁଆଳସିଂହ- ନା, ନୁହେଁ, କଦାପି ନୁହେଁ।
ଜଣେ ପାଇକ- କଦାପି ନୁହେଁ? ତେବେ କ’ଣ ଆମେ ଇଂରେଜଙ୍କ ପାଖରେ ଶରଣ ପଶିବୁ, ଏଇଆ ତୁମର ଇଚ୍ଛା ଛୁଆଳସିଂହ?
କରୁଣାକର- ନା, ନା, ତା’ ହୋଇ ନ ପାରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମଦିଗରେ ଉଦୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ହେବ ନାହିଁ। ଜାତିର ସମ୍ମାନ ରକ୍ଷାପାଇଁ କେତେ ଯେ ପାଇକଙ୍କର ମସ୍ତକ ଯୁଦ୍ଧଭୂଇଁରେ ଗଡ଼ି ନାହିଁ ନା ଏବେ ବି କ’ଣ ସେମାନଙ୍କ ମସ୍ତକ ଗଡୁ ନାହିଁ? ଏତେ ଚଞ୍ଚଳ କ’ଣ ଭୁଲିଗଲ ବୀର ନେତା ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କୁ? ‘ଫାଶିଦିଆ’ ବରଗଛରେ ଝୁଲେଇ ତାହାଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବରେ ହତ୍ୟା କରି ନ ଥିଲେ ଇଂରେଜମାନେ? ଏସବୁ କ’ଣ ମନେ ନାହିଁ ତୁମର ଛୁଆଳସିଂହ?
ଛୁଆଳସିଂହ– ମନେଅଛି ସର୍ଦାର, ସବୁ ମନେଅଛି। କିନ୍ତୁ ଆମର ଅବସ୍ଥା ଯେ ଆଜି ଖରାପ।
ଦଳବେହେରା – ଖରାପ ! କ’ଣ ଖରାପ, ଛୁଆଳସିଂହ? ଲୋକେ ତ ଆମର ବଳ, ଲୋକେ ତ ଆମର ଶକ୍ତି। ଲୋକେ କ’ଣ ନାହାନ୍ତି ଆମ ପକ୍ଷରେ? ଆମେ କ’ଣ ଲଢ଼ୁ ନାହୁଁ ସେମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳପାଇଁ? ଦମ୍ଭ ହରାଉଛ କାହିଁକି?
(ଏହି ସମୟରେ ଝପଟସିଂହ ଓ ବଳିୟାରସିଂହ ନାମକ ଦୁଇଜଣ ପାଇକ ପ୍ରବେଶ କଲେ)
ବକ୍କି- (ସେମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁ) ଖବର କ’ଣ?
ଝପଟସିଂହ- ଆପଣଙ୍କ ପରି ବାରର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାନ୍ଧି ନେଇଛନ୍ତି ଇଂରେଜମାନେ। ମାଆ, ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁ ଅ, ପୁତୁରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ।
ବକ୍ସି- (ଟିକିଏ ନୀରବ ରହି) ତେବେ କ’ଣ କେଉଁଠି ହେଲେ ପାଇକମାନେ ଇଂରେଜଙ୍କ ସଙ୍ଗେ ଲଢ଼ିନାହାନ୍ତି?
ବଳିୟାରସିଂହ– ରୋଡ଼ଙ୍ଗର ସାହି ସାହି ଓ ଆଖପାଖର ଗାଆଁ ସବୁ ହୁତହୋଇ ଜଳୁଛି ଆଜ୍ଞା। ବକ୍ତି- କିନ୍ତୁ କେହି କ’ଣ କେଉଁଠି ବାଧା ଦେଇ ନାହାନ୍ତି ସେମାନଙ୍କୁ? ଝପଟସିଂହ-ଦେଇଛନ୍ତି ଆଜ୍ଞା। ସେଦିନ ଲେମ୍ବେଇ ପ୍ରଗଣାରେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କର ତୋପ ଗର୍ଜି ଉଠିଲା। ଆମର ଦଳକୁ ଦଳ ପାଇକ ଗୁଳିଗୋଳାକୁ ଖାତିର ନକରି ସେମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। କେତେ ପାଇକ ଗୁଳି ମାଡ଼ରେ ଭୂଇଁରେ ଲୋଟିଗଲେ। ଆଉ ଜଣେ ପାଇକ ପାହାଡ଼ର କନ୍ଦି ବାଟେ ବୁଲିପଡ଼ି ତୀର ମାରି ଗଡ଼ାଇ ଦେଲେ ଇଂରେଜ ସୈନ୍ୟଙ୍କୁ। ସେଥିପାଇଁ ଅବସ୍ଥା ସମ୍ଭାଳି ହୋଇଗଲା, ନୋହିଲେ….
ଦଳବେହେରା– ନୋହିଲେ?
ବଳିୟାରସିଂହ– ନୋହିଲେ ଆମର ଆହୁରି କେତେ ଯେ ପାଇକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥା’ନ୍ତେ କିଏ କହିବ ! ବନ୍ଧୁକ ନାହିଁ, କମାଣ ନାହିଁ, ଗୁଳିଗୋଳା ବାରୁଦ ନାହିଁ।
ଛୁଆଳ- ଶୁଣ, ଶୁଣ ସମସ୍ତେ। ମୁଁ ଯେ କହୁଥିଲି ଅବସ୍ଥା ଶୋଚନୀୟ, ବୁଝ, ଏବେ ତାହା ସତ କି ନୁହେଁ? ନା, ଉପାୟ ନାହିଁ ଆଉ।
ବକ୍କି- (ଗମ୍ଭୀର ଭାବରେ ଜୋର ସହିତ) ଅଛି, ଉପାୟ ଅଛି ଛୁଆଳସିଂହ।
ଛୁଆଳ- ଖାଲି ଉପାୟ ଥିଲେ କ’ଣ ହେବ ବକ୍ସି? ଅସ୍ତ୍ର କାହିଁ?
ବକ୍ତି- ଅଛି, ଅସ୍ତ୍ର ଅଛି।
ସମସ୍ତେ – ( ଏକ ସ୍ୱରରେ) କେଉଁଠି ଅଛି, କେଉଁଠି ଅଛି, ସେ କି ଅସ୍ତ୍ର, ସେନାପତି?
ବକ୍ତି- ସେ ଏକ ନୂଆ ପ୍ରକାରର ଅସ୍ତ୍ର। ଅଛି ତୁମ ପାଖରେ, ଅଛି ମୋ ପାଖରେ, ଅଛି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଖରେ। ସେ ଅସ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ସହିତ ଅସହଯୋଗ।
କରୁଣାକର- ଅସହଯୋଗ ! ସେ ପୁଣି କ’ଣ?
ବକ୍ତି– ହଁ, ଅସହଯୋଗ। ଇଂରେଜ ବା ଇଂରେଜ ପକ୍ଷର ଜଣେ ହେଲେ କାହାରି ସହିତ ଆମେ କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ରଖିବା ନାହିଁ। ଇଂରେଜମାନେ ଆମଠାରୁ କର ଆଦାୟ କରି ସେହି ଧନରେ ଆମ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼େଇ କରୁଛନ୍ତି। ଆମରି କ୍ଷେତର ଶସ୍ୟରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରୁଛନ୍ତି ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟଭଣ୍ଡାର। ଆଜିଠାରୁ ସେମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏସୁଦ୍ଧା କଉଡ଼ି ଦେବା ନାହିଁ। ଆମର ବିଶ୍ଵାଏ ଜମିରେ ମଧ୍ଯ ଲଙ୍ଗଳଗାର ମାରିବା ନାହିଁ। ପଡ଼ୁ, ବର୍ଷବର୍ଷ କାଳ ସମସ୍ତ ଜମି ପଡ଼ିଆ ପଡ଼ୁ। ଲୋକେ ଗ୍ରାମରେ ଥିବାରୁ ସିନା ସେମାନଙ୍କ ଉପରେ ଇଂରେଜମାନେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଛନ୍ତି। ପରିବାର ଘେନି ସମସ୍ତେ ଚାଲ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଯିବା। ଏଣିକି ଦେଖିବା, ଇଂରେଜ ପକ୍ଷର ଲୋକ କେହି ଯେପରି ମୁଠାଏ ଅନ୍ନ କି ଟୋପାଏ ପାଣି କେଉଁଠାରେ ନ ପା’ନ୍ତି।
କରୁଣାକର- ଏ ତ ଏକ ନୂଆ କୌଶଳ ! ବାସ୍ତବରେ ଏହା ଯଦି ସଫଳ ହୁଏ-
ବକ୍ତି- ହେବ, ହେବ, ନିଶ୍ଚୟ ସଫଳ ହେବ ସର୍ଦାର। ଇଂରେଜ ଏଣିକି କାହାଠାରୁ କର ଆଦାୟ କରିବ କରୁ, କାହାର ଫସଲ ନେବ ନେଉ, କାହା ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରିବ କରୁ। ଦେଖ, ବିଚାର କରି ଦେଖ।
ଦଳବେହେରା– ବିଚାର ଆଉ କ’ଣ ବକ୍ସି? ଏହାହିଁ ତ ଶେଷ ନିଷ୍ପତ୍ତି।
କରୁଣାକର– ବେଶ୍, ତା’ ହେଲେ ଆଜିଠାରୁ ଏହି ନୂଆ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଉ।
ବକ୍ସି- ଆମେ ଏଇ ପନ୍ଥାରେ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ ଦିନେ ଇଂରେଜମାନେ ଭାରତ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ।
ଆସ ଜାଣିବା କେତୋଟି ନୂଆ ଶବ୍ଦ
Odia Word | Odia Meaning | Hindi Word | Hindi Meaning | English Word |
ବିପ୍ଳବୀ (Biplabi) | କ୍ରାନ୍ତିକାରୀ | क्रांतिकारी (Krantikari) | क्रांतिकारी | Revolutionary |
ବକ୍ସି (Baxi) | ବକ୍ସି (ନାମ/ଉପାଧି) | बख्शी (Bakhshi) | बख्शी (नाम/उपाधि) | Baxi |
ଜଗବନ୍ଧୁ (Jagabandhu) | ଜଗବନ୍ଧୁ (ନାମ) | जगबन्धु (Jagbandhu) | जगबन्धु (नाम) | Jagabandhu |
ଖୋର୍ଦ୍ଧା (Khordha) | ଖୋର୍ଦ୍ଧା | खुर्दा (Khurdha) | खुर्दा | Khordha |
ଜଙ୍ଗଲ (Jangala) | ଜଙ୍ଗଲ | जंगल (Jangal) | जंगल | Forest |
ନିକାଞ୍ଚନ (Nikanchana) | ନିର୍ଜନ | निर्जन (Nirjan) | निर्जन | Secluded |
ଚିନ୍ତିତ (Chintita) | ଚିନ୍ତାଗ୍ରସ୍ତ | चिंतित (Chintit) | चिंतित | Worried |
ସବ୍ବାର (Sabbara) | ସବାର | सबार (Sabar) | सबार (नाम) | Sabar |
କରୁଣାକର (Karunakara) | କରୁଣାକର (ନାମ) | करुणाकर (Karunakar) | करुणाकर (नाम) | Karunakar |
ସର୍ଦାର (Sardara) | ନେତା | सरदार (Sardar) | नेता | Leader |
ଛୁଆଳସିଂହ (Chhualasingha) | ଛୁଆଳସିଂହ (ନାମ) | छुआलसिंह (Chhualsingh) | छुआलसिंह (नाम) | Chhualsingh |
ନରଣଗଡ଼ (Naranogada) | ନରଣଗଡ଼ (ସ୍ଥାନ/ନାମ) | नरनगढ़ (Narangarh) | नरनगढ़ | Narangarh |
ଦଳବେହେରା (Dalabehera) | ଦଳପତି | दलनायक (Dalnayak) | दल का नेता | Group Leader |
ପାଇକ (Paika) | ଯୋଦ୍ଧା | पैक (Paik) | सैनिक | Warrior |
ପଥର (Pathara) | ପଥର | पत्थर (Patthar) | पत्थर | Stone |
ନିଃଶ୍ବାସ (Nishwasa) | ନିଶ୍ଚାସ | साँस (Saans) | साँस | Breath |
ଇଂରେଜ (Ingreja) | ଇଂରେଜ | अंग्रेज (Angrez) | अंग्रेज | British |
ଅଧିକାର (Adhikara) | ଶାସନ | अधिकार (Adhikar) | शासन | Rule |
ଯୁଦ୍ଧ (Judha) | ଯୁଦ୍ଧ | युद्ध (Yudh) | युद्ध | War |
ଦଖଲ (Dakhala) | ଅଧିକାର | कब्जा (Kabza) | कब्जा | Occupation |
କୋଟି (Koti) | କୋଟି | करोड़ (Crore) | करोड़ | Crore |
ଶରଣ (Sharana) | ଆଶ୍ରୟ | शरण (Sharan) | शरण | Surrender |
ସୂର୍ଯ୍ୟ (Surya) | ସୂର୍ଯ୍ୟ | सूर्य (Surya) | सूर्य | Sun |
ସମ୍ମାନ (Sammana) | ସମ୍ମାନ | सम्मान (Samman) | सम्मान | Honor |
ମସ୍ତକ (Mastaka) | ମୁଣ୍ଡ | मस्तक (Mastak) | सिर | Head |
ଚଞ୍ଚଳ (Chanchala) | ଅସ୍ଥିର | चंचल (Chanchal) | अस्थिर | Restless |
ଜୟୀ (Jayi) | ବିଜେତା | जयी (Jayi) | विजेता | Victorious |
ରାଜଗୁରୁ (Rajaguru) | ରାଜଗୁରୁ (ନାମ) | राजगुरु (Rajguru) | राजगुरु (नाम) | Rajguru |
ଫାଶି (Phasi) | ଫାଶୀ | फांसी (Fansi) | फांसी | Hanging |
ବରଗଛ (Baragachha) | ବରଗଛ | बरगद (Bargad) | बरगद का पेड़ | Banyan Tree |
ନିର୍ଦ୍ଦୟ (Nirddeya) | ନିର୍ଦୟ | निर्दयी (Nirdayi) | क्रूर | Cruel |
ଶୋଚନୀୟ (Shochaneeya) | ଦୁଃଖଦ | शोचनीय (Shochaneey) | दुखद | Deplorable |
ଝପଟସିଂହ (Jhapatasimha) | ଝପଟସିଂହ (ନାମ) | झपटसिंह (Jhapatsingh) | झपटसिंह (नाम) | Jhapatsingh |
ବଳିୟାରସିଂହ (Baliyarasimha) | ବଳିୟାରସିଂହ (ନାମ) | बलियारसिंह (Baliyarsingh) | बलियारसिंह (नाम) | Baliyarsingh |
ହୁତହୋ (Hutahoi) | ଜଳୁଛି | जल रहा है (Jal raha hai) | जल रहा है | Burning |
ତୋପ (Topa) | ତୋପ | तोप (Top) | तोप | Cannon |
ଗୁଳି (Guli) | ଗୁଳି | गोली (Goli) | गोली | Bullet |
ଗୋଳା (Gola) | ଗୋଳା | गोला (Gola) | गोला | Cannonball |
ତୀର (Tira) | ତୀର | तीर (Teer) | तीर | Arrow |
ଅସହଯୋଗ (Asahayoga) | ଅସହଯୋଗ | असहयोग (Asahyog) | असहयोग | Non-cooperation |
କର (Kara) | ଟିକସ | कर (Kar) | कर | Tax |
ଆଦାୟ (Adaya) | ସଂଗ୍ରହ | वसूली (Vasuli) | वसूली | Collection |
ଖାଦ୍ୟଭଣ୍ଡାର (Khadyabhandara) | ଖାଦ୍ୟ ଭଣ୍ଡାର | खाद्य भंडार (Khadya Bhandar) | खाद्य भंडार | Food Store |
କଉଡ଼ି (Kaudi) | ମୁଦ୍ରା | कौड़ी (Kaudi) | कौड़ी | Coin |
ଲଙ୍ଗଳ (Langala) | ହଳ | हल (Hal) | हल | Plough |
ପଡ଼ିଆ (Padia) | ପଡ଼ିଆ | परती (Parti) | परती | Fallow |
ଅତ୍ୟାଚାର (Atyachara) | ନିର୍ଯାତନ | अत्याचार (Atyachar) | अत्याचार | Oppression |
କୌଶଳ (Kaushala) | କୌଶଳ | कौशल (Kaushal) | कौशल | Strategy |
ସଫଳ (Saphala) | ସଫଳ | सफल (Safal) | सफल | Successful |
ଦୃଢ଼ (Dridha) | ଦୃଢ଼ | दृढ़ (Dridh) | दृढ़ | Firm |
ସାରାଂଶ
ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଖୋର୍ଦ୍ଧାର ଜଙ୍ଗଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ବିପ୍ଳବୀ ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପାଇକମାନଙ୍କର ଏକ ଗୁପ୍ତ ସଭାକୁ ଚିତ୍ରଣ କରେ। ସଭାରେ ସର୍ଦାର ଛୁଆଳସିଂହ, କରୁଣାକର, ନରଣଗଡ଼ର ଦଳବେହେରା ଓ ଅନ୍ୟ ପାଇକମାନେ ଉପସ୍ଥିତ। ଇଂରେଜ ଶାସନ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଦୀର୍ଘ ସଂଗ୍ରାମ ଚାଲିଛି, କିନ୍ତୁ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଇଂରେଜଙ୍କ ଅଧୀନରେ। ଛୁଆଳସିଂହ ହତାଶ ହୋଇ କହନ୍ତି ଯେ ଅଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ ପାଇକଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଇଂରେଜଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରା ଅସମ୍ଭବ। କରୁଣାକର ଓ ଅନ୍ୟ ପାଇକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଜାତିୟ ସମ୍ମାନ ଓ ବୀର ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ବଳିଦାନକୁ ମନେ ପକାଇ ପ୍ରେରଣା ଦିଅନ୍ତି।
ଏହି ସମୟରେ ଝପଟସିଂହ ଓ ବଳିୟାରସିଂହ ଖବର ଆଣନ୍ତି ଯେ ଇଂରେଜମାନେ ଗାଁ ଜାଳି ଦେଇଛନ୍ତି ଏବଂ ଅନେକଙ୍କୁ ବନ୍ଦୀ କରିଛନ୍ତି। ଲେମ୍ବେଇ ପ୍ରଗଣାରେ ପାଇକମାନେ ଇଂରେଜଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଲଢ଼ିଛନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଓ ବାରୁଦର ଅଭାବ ହେତୁ ଅନେକ ପାଇକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଛନ୍ତି। ଛୁଆଳସିଂହ ପୁନର୍ବାର ନୈରାଶ୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଏକ ନୂଆ କୌଶଳ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଅନ୍ତି—‘ଅସହଯୋଗ’।
ବକ୍ସି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ କର ଦେବା ବନ୍ଦ କରାଯାଉ, ଜମିରେ ଚାଷ କରା ନ ଯାଉ, ଗାଁ ଛାଡ଼ି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଚାଲିଯାଉ ଏବଂ ଇଂରେଜଙ୍କୁ କୌଣସି ସହଯୋଗ ନ କରାଯାଉ। ଏହି ଅସହଯୋଗ ନୀତି ଦ୍ୱାରା ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ଶାସନ ଦୁର୍ବଳ ହେବ ବୋଲି ସେ ଆଶା ରଖନ୍ତି। କରୁଣାକର ଓ ଦଳବେହେରା ଏହି ଯୋଜନାକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ନୂଆ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଅନ୍ତି। ବକ୍ସି ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ଏହି କୌଶଳରେ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ ଇଂରେଜମାନେ ଭାରତ ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ।
सारांश
यह दृश्य खोरधा के जंगल क्षेत्र में क्रांतिकारी बक्सी जगबंधु के नेतृत्व में पाइकों की एक गुप्त सभा को दर्शाता है। सभा में सरदार छुआलसिंह, करुणाकर, नरनगढ़ के दलवहेड़ा और अन्य पाइक उपस्थित हैं। ओड़िशा में अंग्रेजों के खिलाफ लंबे समय से संघर्ष चल रहा है, लेकिन खोरधा को छोड़कर बाकी क्षेत्र अंग्रेजों के अधीन हैं। छुआलसिंह निराश होकर कहते हैं कि कुछ हजार पाइकों के बल पर अंग्रेजों को हराना असंभव है। करुणाकर और अन्य पाइक उन्हें राष्ट्रीय सम्मान और वीर जयी राजगुरु के बलिदान की याद दिलाकर प्रेरित करते हैं।
इसी बीच झपटसिंह और बलियारसिंह खबर लाते हैं कि अंग्रेजों ने गाँवों को जला दिया और कई लोगों को बंदी बना लिया। लेंबेई परगना में पाइकों ने अंग्रेजों का मुकाबला किया, लेकिन हथियार और बारूद की कमी के कारण कई पाइक मारे गए। छुआलसिंह फिर से निराशा व्यक्त करते हैं, लेकिन बक्सी जगबंधु एक नई रणनीति प्रस्तावित करते हैं—‘असहयोग’।
बक्सी सुझाव देते हैं कि अंग्रेजों को कर देना बंद किया जाए, खेतों में खेती न की जाए, गाँव छोड़कर जंगल में चला जाए और अंग्रेजों को किसी भी तरह का सहयोग न दिया जाए। इस असहयोग नीति से अंग्रेजों की अर्थव्यवस्था और शासन कमजोर होगा। करुणाकर और दलवहेड़ा इस योजना का समर्थन करते हैं और इस नए युद्ध को शुरू करने का निर्णय लेते हैं। बक्सी का मानना है कि यदि इस रणनीति पर दृढ़ रहे, तो अंग्रेज भारत छोड़ने के लिए मजबूर हो जाएँगे।
Summary
This scene depicts a secret meeting of Paiks (warriors) led by the revolutionary leader Baxi Jagabandhu in the jungle region of Khordha. Present in the meeting are Sardar Chhualsingh, Karunakar, the Dalbehera of Narangarh, and other Paiks. Odisha has been waging a prolonged struggle against British rule, but except for Khordha, most regions are under British control. Chhualsingh, in despair, argues that it is impossible for a small number of Paiks to defeat the British. Karunakar and other Paiks remind him of the sacrifices of brave leaders like Jayi Rajguru and the importance of national honor to inspire him.
At this point, Jhapatsingh and Baliyarsingh arrive with news that the British have burned villages and taken many captives, including women and children. In Lembai Pargana, Paiks fought against the British, but due to a lack of weapons and ammunition, many were killed. Chhualsingh reiterates his pessimism about their dire situation, but Baxi Jagabandhu proposes a novel strategy—‘non-cooperation.’
Baxi suggests that they stop paying taxes to the British, refrain from cultivating fields, abandon villages to live in the jungles, and refuse any form of cooperation with the British or their supporters. This non-cooperation policy aims to weaken the British economy and administration by cutting off their resources. Karunakar and Dalbehera support this plan and decide to initiate this new form of resistance. Baxi firmly believes that if they remain steadfast in this strategy, the British will eventually be compelled to leave India.
ଅଭ୍ୟାସ
୧. ଆସ ଅଭିନୟ ଛଳରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରିବା।
(କ) ‘ନା, ନା, ତା’ ହୋଇନପାରେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଉଦିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ହେବ ନାହିଁ।’
ଉତ୍ତର – କରୁଣାକର ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇ କହିଲେ: “ନା, ନା, ତା’ ହୋଇନପାରେ! ସୂର୍ଯ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗରେ ଉଦିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଜାତିର ସମ୍ମାନ ହରାଇବା ହେବ ନାହିଁ!”
(ଖ) ‘ ଲୋକେ ତ ଆମର ବଳ, ଲୋକେ ତ ଆମର ସାହସ।’’
ଉତ୍ତର – ଦଳବେହେରା ଉତ୍ସାହିତ ହୋଇ କହିଲେ: “ଲୋକେ ତ ଆମର ବଳ, ଲୋକେ ତ ଆମର ସାହସ! ଆମେ ଦମ୍ଭ ହରାଇବା କାହିଁକି?”
(ଗ) “କେଉଁଠି ଅଛି, କେଉଁଠି ଅଛି? ସେ କି ଅସ୍ତ୍ର, ସେନାପତି? ”
ଉତ୍ତର – ସମସ୍ତ ପାଇକମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ କହିଲେ: “କେଉଁଠି ଅଛି, କେଉଁଠି ଅଛି? ସେ କି ଅସ୍ତ୍ର, ସେନାପତି?”
(ଘ) ‘ ଆମେ ଏଇ ପନ୍ଥାରେ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ ଦିନେ ଇଂରେଜମାନେ ଭାରତ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟହେବେ।’’
ଉତ୍ତର – ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଦୃଢ଼ ସ୍ଵରରେ କହିଲେ: “ଆମେ ଏଇ ପନ୍ଥାରେ ଦୃଢ଼ ରହିଲେ ଦିନେ ଇଂରେଜମାନେ ଭାରତ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେବେ!”
୨. ତଳେ କେତୋଟି ଶବ୍ଦ ଦିଆଗଲା। ଏଥିମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁଗୁଡ଼ିକୁ ଆମେ ଏହି ପାଠରେ ପଢ଼ିଛୁ ଆସ ତାକୁ ଖୋଜିବା ଏବଂ ବାକ୍ୟ ଗଢ଼ି ଲେଖିବା।
ପାଇକ – ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଏକ ବିପ୍ଳବୀ ପାଇକ ଥିଲେ।
ଫାଶି – ରାଜଗୁରୁଙ୍କୁ ବରଗଛରେ ଫାଶି ଦେଇ ହତ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା।
ଫସଲ – ଇଂରେଜମାନେ ଆମ ଫସଲ ନେଇ ତାଙ୍କ ଭଣ୍ଡାର ଭରିଥିଲେ।
ଅସହଯୋଗ – ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଅସହଯୋଗକୁ ଅସ୍ତ୍ର ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ।
ଶସ୍ୟ – ଆମ କ୍ଷେତର ଶସ୍ୟ ତାଙ୍କର ଖାଦ୍ୟ ହେଉଥିଲା।
ବିମାନ – ଆକାଶରେ ବିମାନ ଉଡ଼େ।
୩. କିଏ କାହାକୁ ଏକଥା କହିଛନ୍ତି, ବହିରୁ ଖୋଜି ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ନାମ ସହିତ ଯୋଡ଼।
ଛୁଆଳସିଂ, ଦଳବେହେରା, କରୁଣାକର, ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ, ଝପଟସିଂହ, ବଳିୟାରସିଂହ
(କ) “କେତେଦିନ ଆଉ ଏକାକୀ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ସେମାନଙ୍କୁ ଅଟକାଇ ପାରେ?”
ଉତ୍ତର – ଛୁଆଳସିଂହ
(ଖ) “ଲୋକେ ତ ଆମର ଶକ୍ତି, ଲୋକେ ତ ଆମର ସାହସ।’’
ଉତ୍ତର – ଦଳବେହେରା
(ଗ) “ଖାଲି ଉପାୟ ଥିଲେ କ’ଣ ହେବ, ଅସ୍ତ୍ର କାହିଁ? ”
ଉତ୍ତର – ଛୁଆଳସିଂହ
(ଘ) ‘”ସେ ଏକ ନୂଆ ପ୍ରକାରର ଅସ୍ତ୍ର। ଅଛି ତୁମ ପାଖରେ, ଅଛି ମୋ ପାଖରେ, ଅଛି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଖରେ।’’
ଉତ୍ତର – ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ
୪. ଡାହାଣ ପାଖରୁ ଅକ୍ଷରଟିଏ ବାଛି ଆଣି ଶବ୍ଦଟିଏ ଗଢ଼।
ନିକାଞ୍ଚନ
ବିରୋଧ
ସମ୍ମାନ
କନ୍ଦି
ପନ୍ଥା
ନିର୍ଦ୍ଦୟ
୫. ଆସ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା।
(କ) ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ କିଏ?
ଉତ୍ତର – ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଓଡ଼ିଶାର ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଅଞ୍ଚଳର ବିପ୍ଳବୀ ଓ ପାଇକ ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତା ଥିଲେ।
(ଖ) ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ କିଏ?
ଉତ୍ତର – ଜୟୀ ରାଜଗୁରୁ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ରାଜ୍ୟର ଦିବ୍ୟ ଶିକ୍ଷିତ, ସ୍ୱାଧୀନତାପ୍ରେମୀ ବୀର ନେତା ଥିଲେ, ଯାହାଙ୍କୁ ଇଂରେଜମାନେ ଫାଶି ଦେଇ ହତ୍ୟା କରିଥିଲେ।
(ଗ) ବକ୍ସିଙ୍କ ପରିବାରକୁ ଇଂରେଜମାନେ କାହିଁକି ବାନ୍ଧିନେଲେ?
ଉତ୍ତର – ଇଂରେଜମାନେ ବକ୍ସିଙ୍କ ବିରୋଧ ଓ ପାଇକ ଦଳକୁ ଦବାଇବା ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପରିବାରକୁ ବାନ୍ଧିନେଲେ।
୬. ତଳ କୋଠରି ଭିତରୁ ଶବ୍ଦ ବାଛି ଖାଲିସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର।
(ଅସହଯୋଗ, ପଶ୍ଚିମ, ଇଂରେଜ, ରୋଡ଼ଙ୍ଗ, ଖୋର୍ଦ୍ଧା, ଅହିଂସା, ଶରଣ)
(କ) ଭାରତର ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ଆଜି ________ ଅଧିକାରରେ।
ଉତ୍ତର – ଇଂରେଜ
(ଖ) ________ କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ ଓଡ଼ିଶାର ସବୁ ଅଞ୍ଚଳ ଇଂରେଜମାନେ ଦଖଲ କଲେଣି।
ଉତ୍ତର – ଖୋର୍ଦ୍ଧା
(ଗ) ସୂର୍ଯ୍ୟ ________ ରେ ଉଦିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ତାହା ହେବ ନାହିଁ।
ଉତ୍ତର – ପଶ୍ଚିମ
(ଘ) ________ ର ସାହିସାହି ଓ ଆଖପାଖରେ ଗାଆଁ ସବୁ ହୁତ୍ ହୁତ୍ ହୋଇ ଜଳୁଛି।
ଉତ୍ତର – ରୋଡ଼ଙ୍ଗ
(ଙ) ସେ ଅସ୍ତ୍ର ହେଉଛି ଇଂରେଜମାନଙ୍କ ସହ ________ ।
ଉତ୍ତର – ଅସହଯୋଗ
୭. ଏହି ବିଷୟଟିରେ ଅସହଯୋଗକୁ ଅସ୍ତ୍ର ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି। ଏହା କିପରି ଅସ୍ତ୍ର ହେଲା ତାହା ନିଜ ଭାଷାରେ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ଅସହଯୋଗ ଏକ ନୂଆ ଅସ୍ତ୍ର ହୋଇଥିଲା କାରଣ ଏହା ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ଆମର ସହାୟତା ଦେବାକୁ ବନ୍ଦ କରିଦେଲା। ଆମେ କର, ଫସଲ ଓ ଜମି ଦେବାକୁ ବନ୍ଦ କଲୁ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କ ଶକ୍ତି କମାଇ ଦେଲା। ଏହା ଜନତାଙ୍କର ଏକତା ଓ ସାହସର ପାଇଁ କାମ କଲା, ଯାହା ସେମାନଙ୍କୁ ଭାରତ ଛାଡ଼ିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କଲା।
୮. ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖ ଓ ସେ ସଂପର୍କରେ ଯାହା ଭାବୁଛ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ଚିତ୍ରରେ ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଓ ପାଇକମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ସମର ଅଭ୍ୟାସ କରୁଥିବାର ଦେଖାଯାଉଛି। ମୁଁ ଭାବୁଛି ସେମାନେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ଇଂରେଜଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଯୁଦ୍ଧ ଯୋଜନା କରୁଛନ୍ତି।
୯. ଓଡ଼ିଶାର କେତେଜଣ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ନାମ ତଳେ ଦିଆଗଲା। ସେମାନେ କିଏ କେଉଁ ସ୍ଥାନ ସହ ସଂପୃକ୍ତ ଥିଲେ ଗାର ଟାଣି ଦ୍ବିତୀୟ ସ୍ତମ୍ଭରୁ ଚିହ୍ନାଇ ଦିଅ। (ଯଦି ଜାଣି ନାହଁ, ପଚାରି ବୁଝ)
(କ) ୧. ବିର୍ସା ମୁଣ୍ଡା ସୁନ୍ଦରଗଡ଼
୨. ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ ଖୋର୍ଦ୍ଧା
୩. ଧରଣୀଧର କେନ୍ଦୁଝର
୪. ଲକ୍ଷ୍ମଣ ନାୟକ କୋରାପୁଟ
୫. ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ ସମ୍ବଲପୁର
(ଖ) ଉପର ପ୍ରଶ୍ନରେ ଥିବା ଜିଲ୍ଲାଗୁଡ଼ିକୁ ମାନଚିତ୍ରରେ ଚିହ୍ନାଇ ଦିଅ।
ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ
ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ
ଓଡ଼ିଶା
ଛତିଶଗଡ଼
ଢେଙ୍କାନାଳ
ବଙ୍ଗୋପସାଗର