Mu Nimbagachha (Gadya), Bhasha Mahak Class IV. Odia Book, Solutions, The best one

ନିବେଦନ – ସାରାଂଶ

‘ନିବେଦନ’ ଏକାଙ୍କିକାଟି ପ୍ରକୃତି ଓ ମଣିଷ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ତଥା ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ ଏକ ସଚେତନତାମୂଳକ ପାଠ। ପ୍ରଥମ ଦୃଶ୍ୟରେ ଜଗନ ନାମକ ଜଣେ ଯୁବକ ବଣଜଙ୍ଗଲର ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଉପଭୋଗ କରୁଥିବା ସମୟରେ ଗଛ, ନଦୀ, ପବନ ଓ ପାହାଡ଼ ତାଙ୍କୁ ଭେଟି ମଣିଷମାନଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଅତ୍ୟାଚାର ବିଷୟରେ ଜଣାଇଛନ୍ତି। ମଣିଷ ଗଛ କାଟିବା, ନଦୀ ଜଳରେ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଛାଡ଼ିବା, ବାୟୁକୁ ବିଷାକ୍ତ କରିବା ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଖୋଳି ପ୍ରକୃତିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଛି ବୋଲି ସେମାନେ କ୍ଷୋଭ ପ୍ରକାଶ କରିଛନ୍ତି।

ଦ୍ୱିତୀୟ ଦୃଶ୍ୟରେ, ଜଙ୍ଗଲ ନଷ୍ଟ ହେବା କାରଣରୁ ନିଜର ବାସସ୍ଥାନ ଓ ଖାଦ୍ୟ ହରାଇଥିବା ହାତୀ ଏବଂ ମାଙ୍କଡ଼ ମଧ୍ୟ ଜଗନ ଆଗରେ ନିଜର କୋହ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି। ଜଗନ ନିଜ କଲମ ମୁନରେ ଏସବୁ ବିରୋଧରେ ବିପ୍ଳବ ଆଣିବେ ବୋଲି ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଇଛନ୍ତି। ଶେଷ ଦୃଶ୍ୟରେ ପ୍ରକୃତିର ସମସ୍ତ ଉପାଦାନ ନିଜର ଦୁଃଖ ନେଇ ମାଟିମାଆ ନିକଟରେ ପହଞ୍ଚିଛନ୍ତି। ମାଟିମାଆ ନିଜେ ରାସାୟନିକ ସାର ଓ କୀଟନାଶକ ଯୋଗୁଁ ବିଷାକ୍ତ ଓ ଅନୁର୍ବର ହୋଇଯାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମଣିଷକୁ ନିଜର ସନ୍ତାନ ମାନି ତା’ର କଲ୍ୟାଣ ପାଇଁ ସବୁ କଷ୍ଟ ସହିବାକୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଇଛନ୍ତି। ଏହି ମହାନତା ଦେଖି ଜଗନ ମାଟିମାଆଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଜନସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ନିଜର ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରିଛନ୍ତି।

सारांश

‘निबेदन’ (निवेदन) नामक यह नाटक प्रकृति और मनुष्य के बीच के रिश्ते तथा पर्यावरण प्रदूषण पर आधारित एक शिक्षाप्रद पाठ है। पहले दृश्य में जगन नाम का एक व्यक्ति जंगल की सुंदरता का आनंद ले रहा होता है, तभी पेड़, नदी, हवा और पहाड़ आकर उसे इंसान द्वारा किए जा रहे क्रूर अत्याचारों के बारे में बताते हैं। वे शिकायत करते हैं कि मनुष्य पेड़ काटकर, नदी में कचरा डालकर, हवा को जहरीला करके और पहाड़ों को खोदकर प्रकृति को नष्ट कर रहा है।

दूसरे दृश्य में, जंगल नष्ट होने के कारण अपना घर और भोजन खो चुके हाथी और बंदर भी जगन के सामने अपना दुख और गुस्सा व्यक्त करते हैं। जगन वादा करता है कि वह अपनी कलम के माध्यम से पर्यावरण सुरक्षा के लिए क्रांति लाएगा। अंतिम दृश्य में, प्रकृति के सभी तत्व अपना दुख लेकर धरती माँ के पास जाते हैं। धरती माँ खुद रासायनिक खादों और कीटनाशकों के कारण जहरीली और बंजर हो चुकी हैं, फिर भी वह मनुष्य को अपनी संतान मानती हैं और सभी को इंसान की भलाई के लिए कष्ट सहने का उपदेश देती हैं। यह महानता देखकर जगन धरती माँ को प्रणाम करता है और पर्यावरण संरक्षण की जागरूकता फैलाने के लिए अपनी यात्रा शुरू करता है।

ଆସ କଥା ହେବା (ମୌଖିକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର)

(କ) ପ୍ରଶ୍ନ – ମାଟି ଆମକୁ କ’ଣ ଦେଇଛି?

ଉତ୍ତର – ମାଟି ଆମକୁ ରହିବା ପାଇଁ ବାସସ୍ଥାନ, ଖାଇବା ପାଇଁ ଫସଲ ଓ ଫଳମୂଳ, ଏବଂ ଜୀବନ ଧାରଣ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପାଦାନ ଦେଇଛି।

(ଖ) ପ୍ରଶ୍ନ – ଗଛର ଉପକାରକୁ କେବେ ଅନୁଭବ କରିଛ?

ଉତ୍ତର – ହଁ, ଖରାଦିନେ ତରତର ହୋଇ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଗଛ ମୂଳର ଛାଇରେ ବସିଲେ ଏବଂ ମୁକ୍ତ ପବନ (ଅମ୍ଳଜାନ) ଗ୍ରହଣ କଲାବେଳେ ଆମେ ଗଛର ପ୍ରକୃତ ଉପକାରକୁ ଅନୁଭବ କରିଥାଉ।

(ଗ) ପ୍ରଶ୍ନ – ତୁମର ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵର ପରିବେଶ ସଫା ରହିଲେ ତୁମକୁ କିପରି ଲାଗେ?

ଉତ୍ତର – ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ଵର ପରିବେଶ ସଫା ରହିଲେ ମନ ପ୍ରଫୁଲ୍ଲ ରହେ, ଶାନ୍ତି ଲାଗେ ଏବଂ ଆମେ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗବେମାରୀରୁ ମୁକ୍ତ ରହି ସୁସ୍ଥ ଅନୁଭବ କରୁ।

(ଘ) ପ୍ରଶ୍ନ – ମଶା, ମାଛି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଆମେ ହଠାତ୍ ପହଞ୍ଚିଲେ କିପରି ଲାଗେ?

ଉତ୍ତର – ମଶା, ମାଛି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ହଠାତ୍ ପହଞ୍ଚିଲେ ଆମକୁ ଅତି ବିରକ୍ତିକର ଓ ଅସ୍ୱସ୍ତିକର ଲାଗେ ଏବଂ ସେଠାରୁ ରୋଗ ସଂକ୍ରମଣ ହେବାର ଭୟ ଲାଗିରହେ।

(ଙ) ପ୍ରଶ୍ନ – ପ୍ରକୃତି ରାଗିଲେ କ’ଣ କରେ?

ଉତ୍ତର – ପ୍ରକୃତି ରାଗିଲେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାକୃତିକ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଯଥା— ବାତ୍ୟା, ବନ୍ୟା, ମରୁଡ଼ି, ସୁନାମି ଓ ଭୂମିକମ୍ପ ଆଦି ସୃଷ୍ଟି କରି ସମଗ୍ର ସୃଷ୍ଟିକୁ ଧ୍ୱଂସ ଆଡ଼କୁ ଠେଲିଦିଏ।

ଆସ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା

୧. ଖାଲିଥିବା କୋଠରିଗୁଡ଼ିକୁ ପୂରଣ କରିବା –

(କ) ପ୍ରଶ୍ନ – ମୁଁ (ବାୟୁ/ପବନ) ଦୂଷିତ ହେଲେ କ’ଣ ହେବ?

ଉତ୍ତର – ମଣିଷକୁ ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟାରେ କଷ୍ଟ ହେବ ଏବଂ କାଶ, ଥଣ୍ଡା, ଯକ୍ଷ୍ମା ଓ ଫୁସଫୁସ୍ କର୍କଟ ପରି ରୋଗରେ ମଣିଷ ପୀଡ଼ିତ ହେବ।

(ଖ) ପ୍ରଶ୍ନ – ମୁଁ (ନଦୀ/ଜଳ) (ବାୟୁ/ପବନ) ଦୂଷିତ ହେଲେ କ’ଣ ହେବ?

ଉତ୍ତର – ମଣିଷ ଝାଡ଼ା, ବାନ୍ତି, ହଇଜା ପରି ମାରାତ୍ମକ ଜଳବାହିତ ରୋଗରେ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ଜଳରେ ରହୁଥିବା ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ ମରିଯିବେ।

୨. ନିମ୍ନରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ ସମାନ ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା (ପ୍ରତିଶବ୍ଦ) ଲେଖିବା –

୩. ପ୍ରଶ୍ନ – ଗଛ – ମୁଁ ମାନବର କି ଉପକାର କରେ।

ଉତ୍ତର – ମୁଁ ମଣିଷକୁ ଖାଇବାକୁ ଫଳମୂଳ, ବଞ୍ଚିବାକୁ ଶୁଦ୍ଧ ଅମ୍ଳଜାନ (ଅକ୍ସିଜେନ୍) ଓ ଔଷଧ ଦିଏ। ଏହାଛଡ଼ା ବାସଗୃହ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ କାଠ ଏବଂ ବର୍ଷା କରାଇବାରେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ।

ଭାଷାର କଥା – ପଢ଼, ବୁଝ ଓ ଲେଖ

୧. ନିମ୍ନରେ କେତୋଟି ସମାନ ଭାବରେ ଉଚ୍ଚାରିତ ହେଉଥୁବା ଶବ୍ଦ ଦିଆଯାଇଛି ସେଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ ପ୍ରକାଶ କରି ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର। –

୨. “ପାହାଡ଼ପର୍ବତ” ପରି ଏକାଙ୍କିକାରେ ଥିବା ଯୋଡ଼ା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜି ବାହାର କରି ଲେଖିବା –

ବଣଜଙ୍ଗଲ

ଶାଖାପ୍ରଶାଖା

ଅଳିଆଆବର୍ଜନା

ଗାଡ଼ିମଟର

କଳକାରଖାନା

ଖଣିଖାଦାନ

୩. ନିମ୍ନ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକରେ ଚାରୋଟି ଲେଖାଏଁ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର ଦିଆଯାଇଛି ଠିକ୍ ଉତ୍ତରଟି ବାଛି ଲେଖ।

ପବନ କିପରି ଭାବରେ କଥା କହେ?

(କ) କୂରଭାଷା

(ଖ) ମୃଦୁଭାଷା

(ଗ) କର୍କଶ ଭାଷା

(ଘ) ରୁକ୍ଷଭାଷା

(ଖ) ମୃଦୁଭାଷା

କାହାର ଶରୀର ଔଷଧୀୟ ଗୁଣରେ ଭରି ରହିଛି?

(କ) ନଦୀ

(ଖ) ପାହାଡ଼

(ଗ) ବୃକ୍ଷ

(ଘ) ମଶା

(ଗ) ବୃକ୍ଷ

ଧୂଆଁ କାହାକୁ ଦୂଷିତ କରେ?

(କ) ଜଳ

(ଖ) ମାଟି

(ଗ) ଆଲୋକ

(ଘ) ବାୟୁ

(ଘ) ବାୟୁ

ସମସ୍ତେ କାହା ନିକଟରେ ଅଭିଯୋଗ କରିଛନ୍ତି?

(କ) ନଦୀ

(ଖ) ବୃକ୍ଷ

(ଗ) ମାଟି ମା’

(ଘ) ପବନ

(ଗ) ମାଟି ମା’

ଆସ ଚିନ୍ତାକରି କହିବା ଓ ଲେଖିବା

(କ) ପ୍ରଶ୍ନ – ପ୍ରକୃତିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାରେ ଅଧ‌ିକ ଭୂମିକା କାହାର?

ଉତ୍ତର – ପ୍ରକୃତିକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିବାରେ ସର୍ବାଧିକ ଭୂମିକା ‘ମଣିଷ’ର ଅଟେ। ମଣିଷ ନିଜର ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ବିକାଶ ନାମରେ ଜଙ୍ଗଲ କାଟି, ନଦୀକୁ ଦୂଷିତ କରି ପ୍ରକୃତିର ସର୍ବନାଶ କରୁଛି।

(ଖ) ପ୍ରଶ୍ନ – ବୃକ୍ଷ ମାନବର ବନ୍ଧୁ କିପରି?

ଉତ୍ତର – ଗଛ ମଣିଷକୁ ଖାଦ୍ୟ, ବସ୍ତ୍ର, ଔଷଧ ଓ ରହିବା ପାଇଁ କାଠ ଯୋଗାଇଥାଏ। ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା ହେଲା, ମଣିଷ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ କରୁଥିବା ‘ଶୁଦ୍ଧ ଅମ୍ଳଜାନ’ ଗଛ ହିଁ ଦେଇଥାଏ। ତେଣୁ ବୃକ୍ଷ ମାନବର ପ୍ରକୃତ ବନ୍ଧୁ।

(ଗ) ପ୍ରଶ୍ନ – ନଦୀଜଳ ଦୂଷିତ ହେଲେ କ’ଣ ହେବ?

ଉତ୍ତର – ନଦୀଜଳ ଦୂଷିତ ହେଲେ, ସେହି ଜଳକୁ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ମଣିଷମାନଙ୍କୁ ଜ୍ୱର, ଝାଡ଼ା, ବାନ୍ତି, ହଇଜା ପରି ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ହେବ। ଏଥିସହ ନଦୀରେ ରହୁଥିବା ଜଳଚର ଜୀବଜନ୍ତୁମାନେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବେ।

(ଘ) ପ୍ରଶ୍ନ – ଜଗନ ମୁହଁରୁ ଝାଳ କାହିଁକି ବାହାରିଲା?

ଉତ୍ତର – ଜଙ୍ଗଲ ରାସ୍ତାରେ ଚିନ୍ତିତ ମନରେ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ହଠାତ୍ ଗୋଟିଏ ବିଶାଳ ହାତୀ ଗର୍ଜନ କରି ତାଙ୍କ ଆଡ଼କୁ ମାଡ଼ି ଆସିବାର ଦେଖି, ଜଗନ ଅତ୍ୟଧିକ ଭୟଭୀତ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ତା’ ମୁହଁରୁ ଝାଳ ବାହାରି ପଡ଼ିଲା।

(ଙ) ପ୍ରଶ୍ନ – ଜଗନ କିପରି ବିପ୍ଳବ କରିବ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି?

ଉତ୍ତର – ଜଗନ ନିଜ ‘କଲମ ମୁନରେ’ ବିପ୍ଳବ ସୃଷ୍ଟି କରିବ ବୋଲି କହିଛି। ଅର୍ଥାତ୍, ସେ ଲେଖନୀ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରବନ୍ଧ, କବିତା ବା କାହାଣୀ ଲେଖି ପ୍ରକୃତିର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସମଗ୍ର ମାନବ ସମାଜକୁ ସଚେତନ କରାଇବ ଏବଂ ଏକ ଆନ୍ଦୋଳନ ସୃଷ୍ଟି କରିବ।

ତୁମ ପାଇଁ କାମ

ଦଳ ଗଠନ କରି ଏକାଙ୍କିକାଟିକୁ ପ୍ରଥମେ ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହରେ ପରେ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଥିବା ସଭାଗୃହରେ ମଞ୍ଚସ୍ଥ କରାଇବେ। (ସାଧାରଣ ପୋଷାକରେ)

ପ୍ରକଳ୍ପ କାମ  – ଘରେ ଦଶଧାଡ଼ିର ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ କବିତା ଲେଖି ପ୍ରତ୍ୟେକ ପିଲା ଆଣିବେ। ସେମାନେ ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହରେ ପାଠ କରିବେ।