ଗଛ ଓ କାଠୁରିଆ – ସାରାଂଶ
‘ଗଛ ଓ କାଠୁରିଆ’ କବିତାଟି ପଲ୍ଲୀକବି ନନ୍ଦ କିଶୋର ବଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ। ଏହି କବିତାରେ କବି ଏକ ପୁରୁଣା ଗଛକୁ ନ କାଟିବା ପାଇଁ କାଠୁରିଆକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଭାବପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି। କବି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯଦିଓ ଏହି ଗଛରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଫୁଲ ଫୁଟୁନାହିଁ, ମହୁମାଛି ଆସୁନାହାନ୍ତି, ବସନ୍ତ ଋତୁରେ କୋଇଲି ରାବୁନାହିଁ କିମ୍ବା ମିଠା ଫଳ ଫଳୁନାହିଁ, ତଥାପି ଏହାର ଗୁରୁତ୍ୱ ଅନେକ। ଖରାବେଳେ କ୍ଳାନ୍ତ ବାଟୋଇ ଏହା ତଳେ ଆଶ୍ରୟ ନିଏ। ପିଲାଦିନେ କବି ନିଜେ ଏହି ଗଛ ଛାଇରେ ବସି ଶାନ୍ତିରେ ପାଠ ପଢ଼ୁଥିଲେ।
ଏହି ଗଛକୁ ତାଙ୍କର ବାପା ଓ ଜେଜେବାପା (ପୂର୍ବପୁରୁଷ) ଲଗାଇଥିଲେ। ଏହି ଗଛଟି ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଅନେକ ସୁଖଦୁଃଖ, ବାହାଘର ଓ ଉତ୍ସବର ମୂକସାକ୍ଷୀ ସାଜିଛି। କବି ପିଲାଦିନେ ତାଙ୍କ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଏହି ଗଛ ମୂଳରେ ଖେଳୁଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରତିଦିନ ସକାଳେ ଏହାରି ଡାଳରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ରାବି ଦିନ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି। ଶେଷରେ କବି ଦୃଢ଼ତାର ସହ କହିଛନ୍ତି ଯେ, ତାଙ୍କ ଦେହରେ ଜୀବନ ଥିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଏହି ପୈତୃକ ଗଛକୁ କାଟିବାକୁ ଦେବେ ନାହିଁ ଏବଂ କାଠୁରିଆକୁ ଫେରିଯିବାକୁ କହିଛନ୍ତି।
सारांश
‘गछ ओ काठुरिया’ (पेड़ और लकड़हारा) कविता पल्लीकवि नंद किशोर बल द्वारा रचित है। इस कविता में कवि एक लकड़हारे से अपने पुश्तैनी पेड़ को न काटने का भावपूर्ण अनुरोध करते हैं। कवि कहते हैं कि भले ही इस पेड़ पर सुगंधित फूल न खिलते हों, मधुमक्खियाँ न आती हों, वसंत ऋतु में कोयल न गाती हो या मीठे फल न लगते हों, फिर भी यह पेड़ उनके लिए बहुत अनमोल है। चिलचिलाती धूप में थके हुए राहगीर इसी की छाया में विश्राम करते हैं। कवि ने अपने बचपन में इसी पेड़ की छाँव में बैठकर शांति से पढ़ाई की थी।
यह पेड़ उनके पूर्वजों (पिता और दादा) द्वारा लगाया गया था। यह पेड़ उनके परिवार के कई सुख-दुख, शादियों और जन्म-उत्सवों का गवाह रहा है। कवि ने बचपन में अपने दोस्तों के साथ इसी पेड़ के नीचे खेला था, और हर सुबह पक्षी इसी की डालियों पर चहचहाकर दिन की शुरुआत करते हैं। अंत में, कवि दृढ़ संकल्प लेते हुए कहते हैं कि जब तक उनके शरीर में जान है, वे इस पेड़ को कटने नहीं देंगे और लकड़हारे को वहाँ से लौट जाने के लिए कहते हैं।
ଶବ୍ଦ (Word) | ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ (Odia Meaning) | हिन्दी अर्थ (Hindi Meaning) | English Meaning |
ବାଲ୍ୟକାଳ | ପିଲାଦିନ | बचपन, बाल्यकाल | Childhood |
ବାସ | ଘର (ବାସସ୍ଥାନ), ମହକ (ସୁଗନ୍ଧ), କିମ୍ବା ଲୁଗା | घर (निवास), महक (सुगंध), या वस्त्र | Home, Fragrance, or Cloth |
ପ୍ରଭାତ | ସକାଳ, ପାହାନ୍ତିଆ | सुबह, प्रातःकाल | Morning, Dawn |
ପିତୃପିତାମହ | ବାପା ଓ ଜେଜେବାପା, ପୂର୍ବପୁରୁଷ | पिता और दादा, पूर्वज | Ancestors (Father and Grandfather) |
ମଧୁମକ୍ଷିକା | ମହୁମାଛି | मधुमक्खी | Honey bee |
ନିଶ୍ଚଳ | ସ୍ଥିର, ଶାନ୍ତ, ଯାହା ହଲେ ନାହିଁ | स्थिर, अचल, शांत | Motionless, Still, Calm |
ବାଣୀ | କଥା, ବଚନ, ବାକ୍ୟ | वाणी, वचन, बात | Word, Speech, Message |
ଶବ୍ଦ (Word) | ଓଡ଼ିଆ ଅର୍ଥ (Odia Meaning) | हिन्दी अर्थ (Hindi Meaning) | English Meaning |
କାଠୁରିଆ | କାଠ ହାଣୁଥିବା ଲୋକ | लकड़हारा | Woodcutter |
ମଧୁମକ୍ଷିକା | ମହୁମାଛି | मधुमक्खी | Honey bee |
ନବ ମଧୁକାଳେ | ନୂଆ ବସନ୍ତ ଋତୁରେ | नए वसंत ऋतु में | In the early spring season |
ବାଟୋଇ | ପଥିକ, ରାସ୍ତାରେ ଯାଉଥିବା ଲୋକ | राहगीर, यात्री | Traveler, Wayfarer |
ପୋଥ୍ (ପୋଥି) | ବହି, ପୁସ୍ତକ | पुस्तक, किताब | Book, Manuscript |
ନିଶ୍ଚଳେ | ସ୍ଥିର ଭାବରେ, ଶାନ୍ତିରେ | शांति से, स्थिर होकर | Calmly, Motionless, Peacefully |
ପିତୃପିତାମହ | ବାପା ଓ ଜେଜେବାପା, ପୂର୍ବପୁରୁଷ | पिता और दादा, पूर्वज | Ancestors (Father and Grandfather) |
ବାଣୀ | କଥା, ବଚନ | वचन, बात | Word, Pledge, Speech |
ଯାତ | ଜନ୍ମ, ଉତ୍ସବ | जन्म, उत्सव | Birth, Celebrations, Festivals |
ବିଭାଘର | ବାହାଘର | शादी, विवाह | Marriage, Wedding |
ଗହଳରେ | ଭିଡ଼ରେ, ମେଳରେ | भीड़ में, समूह में | In the crowd, Among a group |
ପ୍ରଭାତରେ | ସକାଳେ | सुबह में, प्रातःकाल | In the morning, At dawn |
ଆସ କଥା ହେବା (ମୌଖିକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର)
ପ୍ରଶ୍ନ (କ) – ଗଛ ଆମକୁ କ’ଣ ଦିଏ?
ଉତ୍ତର – ଗଛ ଆମକୁ ଫଳ, ଫୁଲ, ଛାଇ, ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ (ଅକ୍ସିଜେନ), କାଠ ଏବଂ ଔଷଧ ଆଦି ଦେଇଥାଏ।
ପ୍ରଶ୍ନ (ଖ) – କାଠୁରିଆକୁ ଗଛ ନ ହାଣିବାପାଇଁ ପିଲାଟି ମନାକଲା କାହିଁକି?
ଉତ୍ତର – କାରଣ ଏହି ଗଛଟିକୁ ପିଲାଟିର ବାପା ଓ ଜେଜେବାପା (ପିତୃପିତାମହ) ଲଗାଇଥିଲେ। ଗଛଟି ସେମାନଙ୍କ ପରିବାରର ଅନେକ ସୁଖଦୁଃଖ ଓ ପିଲାଟିର ବାଲ୍ୟକାଳର ଅନେକ ସ୍ମୃତି ସହ ଜଡ଼ିତ, ତେଣୁ ସେ ଗଛ ନ ହାଣିବାକୁ ମନା କଲା।
ପ୍ରଶ୍ନ (ଗ) – ମିଠା ଫଳ ଫଳୁ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗଛକୁ ନ କାଟିବାର କାରଣ କ’ଣ?
ଉତ୍ତର – ମିଠା ଫଳ ଫଳୁ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଖରାବେଳେ କ୍ଳାନ୍ତ ବାଟୋଇମାନେ ଏହି ଗଛ ତଳେ ବସି ବିଶ୍ରାମ ନିଅନ୍ତି, ତେଣୁ ଏହାକୁ କାଟିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
ପ୍ରଶ୍ନ (ଘ) – ଗଛମୂଳେ ବସି ପିଲାଟି ବାଲ୍ୟକାଳରେ କ’ଣ କରିଥିଲା?
ଉତ୍ତର – ବାଲ୍ୟକାଳରେ ପିଲାଟି ଗଛମୂଳେ ବସି ସକାଳେ ଓ ସଞ୍ଜବେଳେ ଶାନ୍ତିରେ ପୋଥି ଧରି ପାଠ ପଢ଼ୁଥିଲା ଏବଂ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ଖେଳୁଥିଲା।
ପ୍ରଶ୍ନ (ଙ) – ଗଛ କି କି ଘଟଣା ସବୁ ଦେଖିଛି ବୋଲି କବିତାରେ ଲେଖା ଯାଇଛି?
ଉତ୍ତର – ଗଛଟି ସେମାନଙ୍କ ପରିବାରର ଅନେକ ଦୁଃଖସୁଖ ଏବଂ କେତେ ଝିଅପୁଅଙ୍କ ଜନ୍ମ ଓ ବାହାଘର ଆଦି ଘଟଣା ସବୁ ଦେଖିଛି ବୋଲି କବିତାରେ ଲେଖା ଯାଇଛି।
ଆସ ଉତ୍ତର ଲେଖିବା
୧. ପ୍ରଶ୍ନ – କବିତାର କେତୋଟି ଧାଡ଼ି ତଳେ ଲେଖାଯାଇଛି। ଆସ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗଦ୍ୟ ଆକାରରେ ଲେଖିବା।
(କ) ନ ହାଣ ଏ ଗଛ ଶୁଣ ଶୁଣ ମୋର ବାଣୀ
ଉତ୍ତର – ଏ ଗଛକୁ ହାଣ ନାହିଁ, ମୋ କଥା ଶୁଣ।
(ଖ) ପୂରୁବ ଆକାଶେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦେ ପ୍ରଭାତରେ
ଉତ୍ତର – ପ୍ରଭାତରେ ପୂର୍ବ ଆକାଶରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦୟ ହୁଅନ୍ତି।
(ଗ) କେତେ ଝିଅ ପୁଅ କେତେ ଯାତ ବିଭାଘର
ଉତ୍ତର – କେତେ ଝିଅ ପୁଅଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ ବାହାଘର ହୋଇଛି।
(ଘ) ତାହାକୁ ଲଗାଇ ଗଲେ ପିତୃପିତାମହ
ଉତ୍ତର – ମୋର ବାପା ଓ ଜେଜେବାପା ତାହାକୁ ଲଗାଇ ଦେଇ ଯାଇଛନ୍ତି।
(ଙ) ଖରାବେଳେ ବାଟୋଇ ତ ବସେ ଏହା ତଳେ
ଉତ୍ତର – ଖରାବେଳେ ବାଟୋଇମାନେ ଏହା ତଳେ ବସନ୍ତି।
୨. ପ୍ରଶ୍ନ – ଫୁଲର ପାଖୁଡ଼ାରେ ଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ସହିତ ବାମ ପାଖ କୋଠରିରେ ଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ସଂପର୍କ ଅଛି। ବାମପାର୍ଶ୍ବ କୋଠରିରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦ ଆଣି ଫୁଲର ଉପର ପାଖୁଡ଼ାରେ ଆସ ଲେଖିବା।
ଉତ୍ତର –
(କ) ମିଠାମିଠା – ଫଳ
(ଖ) ଗଛ – କାହାଣୀ
(ଗ) ସଞ୍ଜ – ସକାଳେ
(ଘ) ପୂରୁବ – ଆକାଶେ
(ଙ) କୁହୁକୁହୁ – ତାନେ
ଭାଷାର କଥା ପଢ଼, ବୁଝ ଓ ଲେଖ
୧. ସାଧାରଣ ଜ୍ଞାନମୂଳକ ପ୍ରଶ୍ନୋତ୍ତର –
ପ୍ରଶ୍ନ (କ) – ରାସ୍ତାକଡ଼ରେ ଗଛ ଲଗାଇବା କାହିଁକି?
ଉତ୍ତର – ଯାତାୟାତ କରୁଥିବା ବାଟୋଇମାନଙ୍କୁ ଛାଇ ପ୍ରଦାନ କରିବା ଏବଂ ପରିବେଶ ପ୍ରଦୂଷଣ କମାଇବା ପାଇଁ ରାସ୍ତାକଡ଼ରେ ଗଛ ଲଗାଯାଏ।
ପ୍ରଶ୍ନ (ଖ) – ଦୁଇଟି ଔଷଧୀୟ ଗଛର ନାମ କୁହ।
ଉତ୍ତର – ଦୁଇଟି ଔଷଧୀୟ ଗଛ ହେଲା- ନିମ୍ବ ଓ ତୁଳସୀ।
ପ୍ରଶ୍ନ (ଗ) – କେଉଁ ଗଛର ପତ୍ର ପିତା ଲାଗେ?
ଉତ୍ତର – ନିମ୍ବ ଗଛର ପତ୍ର ପିତା ଲାଗେ।
ପ୍ରଶ୍ନ (ଘ) – କେଉଁ ଗଛର ପତ୍ରକୁ ବାଟି ନଖକୁ ରଙ୍ଗ କରାଯାଏ?
ଉତ୍ତର – ମଞ୍ଜୁଆତି (ମେହେନ୍ଦୀ) ଗଛର ପତ୍ରକୁ ବାଟି ନଖକୁ ରଙ୍ଗ କରାଯାଏ।
ପ୍ରଶ୍ନ (ଙ) – କେଉଁ ଗଛର ଫୁଲ ରାତିରେ ଫୁଟି ସକାଳୁ ଝଡ଼ିପଡ଼େ?
ଉତ୍ତର – ଗଙ୍ଗଶିଉଳି ଗଛର ଫୁଲ ରାତିରେ ଫୁଟି ସକାଳୁ ଝଡ଼ିପଡ଼େ।
୨. କବିତାର ଗୋଟିଏ ଧାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଛି। ତା’ର ଅନ୍ୟ ଧାଡ଼ିଟି ମନେ ପକାଇ ଲେଖ।
ପ୍ରଶ୍ନ (କ) – ବସି କୁହୁକୁହୁ ତାନେ ନବ ମଧୁକାଳେ
ଉତ୍ତର – ନ ଗାଉ କୋକିଳ ପଛେ ଫୁଲଭରା ଡାଳେ।
ପ୍ରଶ୍ନ (ଖ) – ନ ଫଳୁ ପଛେ ଏ ଗଛେ ମିଠାମିଠା ଫଳ
ଉତ୍ତର – ଖରାବେଳେ ବାଟୋଇ ତ ବସେ ଏହା ତଳ।
ପ୍ରଶ୍ନ (ଗ) – ମନେପଡ଼େ ପିଲାଦିନେ ଏହାରି ମୂଳରେ
ଉତ୍ତର – ଖେଳୁଥିଲି ମୁହିଁ ଖେଳସାଥୀ ଗହଳରେ।
ପ୍ରଶ୍ନ (ଘ) – ପୂରୁବ ଆକାଶେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉଦେ ପ୍ରଭାତରେ
ଉତ୍ତର – ଉଠନ୍ତି ପକ୍ଷୀଏ ରାବି ଏହାରି ଡାଳରେ।
ପ୍ରଶ୍ନ (ଙ) – କେତେ ଦୁଃଖସୁଖ ସେ ଯେ ଦେଖିଛି ଆମ୍ଭର
ଉତ୍ତର – କେତେ ଝିଅପୁଅ କେତେ ଯାତ ବିଭାଘର।
୩. ପ୍ରଶ୍ନ – ଗଛର ଉପକାରିତା ସମ୍ପର୍କରେ ପାଞ୍ଚଧାଡ଼ି ଲେଖ।
ଉତ୍ତର –
୧. ଗଛ ଆମକୁ ପ୍ରଶ୍ୱାସ ନେବା ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ ପ୍ରଦାନ କରେ।
୨. ଏହା ଆମ ପରିବେଶକୁ ଥଣ୍ଡା ରଖେ ଏବଂ ବର୍ଷା କରାଇବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
୩. ଗଛରୁ ଆମେ ଆମର ଖାଦ୍ୟ ଯଥା ଫଳ, ମୂଳ ଓ ପନିପରିବା ପାଇଥାଉ।
୪. ଏହା ବାଟୋଇମାନଙ୍କୁ ଓ ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଛାଇ ଏବଂ ଆଶ୍ରୟ ଦେଇଥାଏ।
୫. ବିଭିନ୍ନ ଗଛର ପତ୍ର, ଛେଲି ଓ ଚେରରୁ ଜୀବନରକ୍ଷକ ଔଷଧମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।
ଚିନ୍ତାକରି କହିବା ଓ ଲେଖିବା
୧. ପ୍ରଶ୍ନ – ଏଠାରେ ‘ବାସ’ ଶବ୍ଦଟି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଛି। କେଉଁ ବାକ୍ୟରେ କେଉଁ ଅର୍ଥ ବୁଝାଉଛି ଲେଖ।
(କ) ଗରିବ ପିଲାଟିର ପିନ୍ଧିବାକୁ ବାସ ଖଣ୍ଡିଏ ବି ନାହିଁ।
ଉତ୍ତର – ଏଠାରେ ‘ବାସ’ର ଅର୍ଥ ବସ୍ତ୍ର ବା ଲୁଗା।
(ଖ) ଚମ୍ପାଫୁଲର ବାସ ଭାରି ମଧୁର।
ଉତ୍ତର – ଏଠାରେ ‘ବାସ’ର ଅର୍ଥ ବାସ୍ନା ବା ମହକ।
(ଗ) ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ କୃଷକ ତା’ ବାସକୁ ଫେରିଲା।
ଉତ୍ତର – ଏଠାରେ ‘ବାସ’ର ଅର୍ଥ ଘର ବା ବାସସ୍ଥାନ।
୨. ପ୍ରଶ୍ନ – ଅକ୍ଷରଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାଡ଼ି ଠିକ୍ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର –
ଲସଫୁବା — ବାସଫୁଲ
କ୍ଷିମଧୁମକା — ମଧୁମକ୍ଷିକା
ଆକାଠୁରି — କାଠୁରିଆ
ଧଳେଇବକା —
ଭାବିଘର — ବିଭାଘର
୩. ପ୍ରଶ୍ନ – ନିମ୍ନଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଗଦ୍ୟରୂପ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର –
ସେନେହ — ସ୍ନେହ
ପରାଣ — ପ୍ରାଣ
ସରଗ — ସ୍ୱର୍ଗ
ପୂରୁବ — ପୂର୍ବ
ଶରଧା — ଶ୍ରଦ୍ଧା
୪. ପ୍ରଶ୍ନ – ସରଳ ଭାଷାରେ ବୁଝାଇ ଲେଖ। (ସରଳାର୍ଥ)
(କ) ଛାଡ଼ି ଯାଅ କାଠୁରିଆ ନ ପକାଅ ହାଣି, ଶୁଣ କାନ ଡେରି ଥରେ ଏ ଗଛ କାହାଣୀ।
ଉତ୍ତର – ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ପଲ୍ଲୀକବି ନନ୍ଦକିଶୋର ବଳଙ୍କ ରଚିତ ‘ଗଛ ଓ କାଠୁରିଆ’ କବିତାରୁ ଉଦ୍ଧୃତ। ଏଠାରେ କବି କାଠୁରିଆକୁ ଗଛଟି ନ କାଟିବା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଛନ୍ତି। କବି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ହେ କାଠୁରିଆ! ତୁମେ ଏ ଗଛକୁ ନ ହାଣି ଏଠାରୁ ଚାଲିଯାଅ। ମୋ କଥାକୁ ଟିକେ କାନ ଡେରି ଶୁଣ ଏବଂ ଏ ଗଛ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିବା କାହାଣୀ ବୁଝିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କର।
(ଖ) କେତେ ଦୁଃଖସୁଖ ସେ ଯେ ଦେଖିଛି ଆମ୍ଭର, କେତେ ଝିଅପୁଅ କେତେ ଯାତ ବିଭାଘର।
ଉତ୍ତର – ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ଆମ ସାହିତ୍ୟ ବହିର ‘ଗଛ ଓ କାଠୁରିଆ’ କବିତାରୁ ଆସିଛି। ଏଥିରେ କବି ଗଛ ସହିତ ତାଙ୍କ ପରିବାରର ନିବିଡ଼ ସମ୍ପର୍କକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। କବି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଏହି ଗଛଟି ତାଙ୍କ ପରିବାରର ଅନେକ ଦୁଃଖ ଓ ସୁଖର ସାକ୍ଷୀ ହୋଇ ରହିଛି। ପରିବାରରେ କେତେ ପିଲାଙ୍କର ଜନ୍ମ (ଯାତ) ଏବଂ ବାହାଘର (ବିଭାଘର) ଭଳି ଖୁସିର ମୁହୂର୍ତ୍ତକୁ ଏହି ଗଛ ଦେଖିଛି। ତେଣୁ ଏହା କେବଳ ଏକ ଗଛ ନୁହେଁ, ବରଂ ପରିବାରର ଜଣେ ସଦସ୍ୟ ଭଳି।
ତୁମ ପାଇଁ କାମ
ପ୍ରଶ୍ନ (କ) – ଗଛ ବିଷୟରେ କବିତାଟିଏ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର –
“ଗଛଟିଏ ମୁଁ ଗଛଟିଏ,
ସବୁଜ ମୋର ଏ ଦେହ,
ବାଟୋଇକୁ ମୁଁ ଛାଇ ଦିଏ,
ସଭିଙ୍କୁ ବାଣ୍ଟେ ସ୍ନେହ।
ଫୁଲ ଫଳ ମୁଁ ଯୋଗାଇ ଦିଏ,
ନିଏ ନାହିଁ କିଛି ପଣ,
ସମସ୍ତେ ମୋତେ ଭଲ ପାଅ,
ମୁଁ ଅଟେ ଜୀବନର ଧନ।”
ପ୍ରଶ୍ନ (ଖ) – ବିଦ୍ୟାଳୟର ବଗିଚାରେ ଗଛଟିଏ ଲଗାଇବା।
ଉତ୍ତର – (ଏହା ଏକ ବ୍ୟବହାରିକ ଓ ଦଳଗତ କାର୍ଯ୍ୟ। ପିଲାମାନେ ଶିକ୍ଷକଙ୍କ ସହ ମିଶି ବଗିଚାରେ ଚାରା ରୋପଣ କରିବେ।)
ପ୍ରଶ୍ନ (ଗ) – ଗଛର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ଚିହ୍ନାଅ।
ଉତ୍ତର – ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗଛର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶଗୁଡ଼ିକ ହେଲା-
୧. ଫୁଲ (Flower)
୨. ପତ୍ର (Leaf)
୩. ଫଳ (Fruit)
୪. ଗଣ୍ଡି ବା କାଣ୍ଡ (Trunk/Stem)
୫. ଚେର (Root)