ତୁମପରି ଛୋଟ ପିଲାଟିଏ
ତୁମପରି ଛୋଟ ପିଲାଟିଏ
ଗାଆଁ ଚାହାଳିର ଚାଟ ସିଏ,
ଚେହେରାଟି ତା’ର ଡଉଲ ଡାଉଲ
ବୁଦ୍ଧିରେ ତାହାର ସରି କିଏ ।
ଛାଡ଼ିଯାଇଥିଲା ଦିନେ ଝଡ଼ି
ବାହାରିଲା ସିଏ ପାଠ ପଢ଼ି,
ବାଟେ ଯାଉଯାଉ ଖସିଗଲା ଗୋଡ଼
ମୁହଁମାଡ଼ି ତଳେ ଗଲା ପଡ଼ି ।
ଗୁରୁଜୀ ଦେଖିଲେ ଦେହ ତା’ର
ପାଣି କାଦୁଅରେ ସରସର,
ତିଳେହେଁ ସେଥିକି ଖାତର ନକରି
ଆସିଅଛି ହୋଇ ତରବର।
ପଚାରିଲେ ଗୁରୁ ଏ କି’ ହେଲା
ଏତେ ସରି ତୋତେ କିଏ କଲା,
ପିଲାଟି କହିଲା ବେଗେ ଆସୁ ଆସୁ
କାଦୁଅରେ ଗୋଡ଼ ଖସିଗଲା ।
ହେଲା ଦଶହରା ଛୁଟି ବେଳ
ସାଥୀ ପିଲା ଡାକି କଲା ମେଳ,
ବାଲି ଗୋଡ଼ି ମାଟି ପକାଇ ସଭିଏଁ
ଗାଁ’ ଦାଣ୍ଡ କଲେ ସମତୁଲ ।
ଏହା ଦେଖି ଲୋକେ ହେଲେ କାବା
ଡକାଇଲେ ଗୁରୁ ଚାଟସଭା,
କହିଲେ ଏଭଳି ଭଲ କାମ କଲେ
ଦୁନିଆରେ ଦିନେ ବଡ଼ ହେବା
ବଡ଼ ହେଲା ଦିନେ ସେହି ପିଲା
‘ମଧୁ ବାରିଷ୍ଟର’ ବୋଲାଇଲା,
ଦେଶ ପାଇଁ କେତେ କାମ କରି ସିଏ
କାଳକାଳ ଯଶ ରଖିଗଲା।
କହିଲା ଜାତିର କାନେ କାନେ
ଉଠିବୁ ଆଉ ତୁ କେତେ ଦିନେ,
ପୂରୁବ ଗୌରବ ପୂରୁବ ମହିମା
ପଡୁନାହିଁ କିରେ ତୋର ମନେ।
ତେଜ ଭରା ତା’ର ବୀର ବାଣୀ
ନବ ଜାଗରଣ ଦେଲା ଆଣି,
ନୂଆ ଜୀବନର ଆଲୋକ ଦେଖାଇ
କୋଟି ଜନ-ମନ ନେଲା ଟାଣି।
ସାରାଂଶ : ତୁମପରି ଛୋଟ ପିଲାଟିଏ
ଏହି କବିତାଟି ଉତ୍କଳ ଗୌରବ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ (ଯାହାଙ୍କୁ ଲୋକେ ମଧୁ ବାରିଷ୍ଟର ବୋଲି କହୁଥିଲେ) ପିଲାଦିନର ଏକ ପ୍ରେରଣାଦାୟକ ଘଟଣା ଉପରେ ଆଧାରିତ। ପିଲାଦିନେ ମଧୁବାବୁ ଗାଁ ଚାହାଳିରେ ପଢୁଥିଲେ। ସେ ଦେଖିବାକୁ ଯେତିକି ସୁନ୍ଦର ଥିଲେ, ବୁଦ୍ଧିରେ ମଧ୍ୟ ସେତିକି ପ୍ରଖର ଥିଲେ। ଦିନେ ବର୍ଷା ଛାଡ଼ିବା ପରେ ସେ ସ୍କୁଲ ଯାଉଥିବା ବେଳେ ଖସିଯାଇ କାଦୁଅରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଦେହସାରା କାଦୁଅ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ସେଥିପ୍ରତି ଖାତିର ନକରି ତରତର ହୋଇ ସ୍କୁଲରେ ପହଞ୍ଚିଲେ ଏବଂ ଗୁରୁଜୀଙ୍କୁ ସବୁକଥା ଖୋଲି କହିଲେ।
ଦଶହରା ଛୁଟି ସମୟରେ ସେ ନିଜ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କଲେ ଏବଂ କାଦୁଅ ରାସ୍ତାରେ ବାଲି, ଗୋଡ଼ି ଓ ମାଟି ପକାଇ ରାସ୍ତାଟିକୁ ସମତୁଲ କଲେ। ଏହା ଦେଖି ଗାଁ ଲୋକେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଗଲେ। ଗୁରୁଜୀ ଚାଟସାଳୀରେ ସଭା ଡାକି ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କଲେ ଏବଂ କହିଲେ ଯେ ଏଭଳି ଭଲ କାମ କଲେ ଜୀବନରେ ଦିନେ ବଡ଼ ମଣିଷ ହୋଇପାରିବ। ବଡ଼ ହୋଇ ଏହି ପିଲାଟି ‘ମଧୁ ବାରିଷ୍ଟର’ ନାମରେ ପରିଚିତ ହେଲେ। ସେ ଦେଶ ପାଇଁ ଅନେକ ମହାନ କାମ କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜର ବୀରତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ତେଜଭରା ବାଣୀ ଦ୍ୱାରା ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ମନରେ ନବଜାଗରଣ ସୃଷ୍ଟି କରି ଚିରଦିନ ପାଇଁ ଯଶସ୍ୱୀ ହୋଇ ରହିଗଲେ।
सारांश : तुम जैसा एक छोटा बच्चा
यह कविता उत्कल गौरव मधुसूदन दास (जिन्हें लोग मधु बैरिस्टर कहते थे) के बचपन की एक प्रेरक घटना पर आधारित है। बचपन में मधुबाबू गाँव की पाठशाला में पढ़ते थे। वह जितने सुंदर थे, बुद्धि में भी उतने ही कुशाग्र थे। एक दिन बारिश रुकने के बाद स्कूल जाते समय वह कीचड़ में फिसल कर गिर गए। कीचड़ से सने होने के बावजूद, वह बिना परवाह किए जल्दी-जल्दी पाठशाला पहुँचे और गुरुजी को गिरने का कारण बताया।
दशहरा की छुट्टियों में, उन्होंने अपने दोस्तों को इकट्ठा किया और कीचड़ भरे रास्ते पर रेत, बजरी और मिट्टी डालकर उसे समतल (बराबर) कर दिया। यह देखकर गाँव वाले हैरान रह गए। गुरुजी ने पाठशाला में सभा बुलाई, उनकी बहुत प्रशंसा की और कहा कि ऐसे अच्छे काम करने वाले ही जीवन में महान बनते हैं। बड़े होकर यही बच्चा ‘मधु बैरिस्टर’ के नाम से प्रसिद्ध हुआ। उन्होंने देश के लिए कई महान कार्य किए और अपनी ओजस्वी वाणी से ओड़िया जाति को उनके अतीत के गौरव की याद दिलाकर उनमें नवजागरण (नई चेतना) पैदा किया और सदा के लिए यश प्राप्त किया।
ଶବ୍ଦାର୍ଥ
|
Odia Word |
Meaning in Odia |
Meaning in Hindi |
Meaning in English |
|
ଚାହାଳି (Chahali) |
ଗାଁ ସ୍କୁଲ / ପାଠଶାଳା |
गाँव की पाठशाला |
Village school |
|
ଚାଟ (Chata) |
ଛାତ୍ର / ଶିଷ୍ୟ |
छात्र / शिष्य |
Student / Pupil |
|
ଡଉଲ ଡାଉଲ (Daula daula) |
ସୁନ୍ଦର / ହୃଷ୍ଟପୁଷ୍ଟ |
सुंदर / गोल-मटोल |
Handsome / Plump and cute |
|
ସରି କିଏ (Sari kie) |
ତାଙ୍କ ସମାନ କିଏ |
उनके समान कौन |
Who is equal to him |
|
ଖାତର ନକରି (Khatara nakari) |
ଭ୍ରୂକ୍ଷେପ ନକରି / ପରବାୟ ନକରି |
परवाह किए बिना |
Without caring / Ignoring |
|
ତରବର (Tarabara) |
ତରତର / ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇ |
जल्दी में / हड़बड़ी में |
In a hurry / Hastily |
|
ମେଳ (Mela) |
ଏକାଠି ହେବା / ଜମା ହେବା |
भीड़ / इकट्ठा होना |
Gathering / Grouping |
|
ସମତୁଲ (Samatula) |
ସମାନ / ସମାନ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ |
समतल / बराबर |
Level / Flat |
|
କାବା (Kaba) |
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେବା |
हैरान / आश्चर्यचकित |
Amazed / Surprised |
|
ଯଶ (Jasha) |
ଖ୍ୟାତି / ସୁନାମ |
यश / प्रसिद्धि |
Fame / Glory |
|
ପୂରୁବ ମହିମା (Puruba mahima) |
ଅତୀତର ଗୌରବ |
अतीत का गौरव |
Past glory |
|
ତେଜ ଭରା (Teja bhara) |
ଉତ୍ସାହପୂର୍ଣ୍ଣ / ଶକ୍ତିଶାଳୀ |
ओजस्वी / तेज से भरा |
Energetic / Radiant |
|
ନବ ଜାଗରଣ (Naba jagarana) |
ନୂଆ ଚେତନା |
नवजागरण / नई चेतना |
New awakening |
ଆସ, କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେବା
୧. ତଳ ଚିତ୍ର ଦେଖୁ ତାହା ସଂପର୍କିତ ପଦଟିକୁ ମନେପକାଇ ଗାଇବା।
ଉତ୍ତର – ଚିତ୍ରରେ ଗୁରୁଜୀ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କରି ବୁଝାଉଥିବାର ଦୃଶ୍ୟ ଦିଆଯାଇଛି। ତେଣୁ ତୁମେ ପଢ଼ିଥିବା “ତୁମପରି ଛୋଟ ପିଲାଟିଏ” କବିତାରୁ ଏହି ଚିତ୍ର ସହିତ ସମ୍ପର୍କିତ ପଦଟି ହେଉଛି:
ଏହା ଦେଖି ଲୋକେ ହେଲେ କାବା
ଡକାଇଲେ ଗୁରୁ ଚାଟସଭା,
କହିଲେ ଏଭଳି ଭଲ କାମ କଲେ
ଦୁନିଆରେ ଦିନେ ବଡ଼ ହେବା
୨. ତୁମେ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଯିବା ବାଟରେ ହଠାତ୍ ବର୍ଷା ହେଲା। ତୁମ ପାଖରେ ଛତା ନାହିଁ । ତୁମେ କ’ଣ କରିବ ?
ଉତ୍ତର – ରାସ୍ତାରେ ହଠାତ୍ ବର୍ଷା ହେଲେ ମୁଁ ବର୍ଷାରୁ ବର୍ତ୍ତିବା ପାଇଁ ପାଖରେ ଥିବା କୌଣସି ଦୋକାନ, ବାରଣ୍ଡା କିମ୍ବା ନିରାପଦ ସ୍ଥାନରେ ଠିଆ ହୋଇଯିବି। ବର୍ଷା ଛାଡ଼ିଲେ ସ୍କୁଲକୁ ଯିବି।
୩. ମଧୁବାବୁଙ୍କ ପରି ଦେଶପାଇଁ କାମ କରିଥିବା ଆଉ କେତେ ଜଣ ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ନାମ କୁହ।
ଉତ୍ତର – ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ, ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ, ନେତାଜୀ ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ ଏବଂ ବକ୍ସି ଜଗବନ୍ଧୁ।
ଚିନ୍ତା କର ଓ ଲେଖ
୧. ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର କୋଠରିରୁ ଖୋଜ ଓ ପୂରା ବାକ୍ୟରେ ଲେଖ।
(କ) କବିତାରେ ‘ଚାଟ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର — କବିତାରେ ‘ଚାଟ’ ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ହେଲା ପାଠ ପଢ଼ୁଥିବା ପିଲା।
(ଖ) ପିଲାଟି ବାଟରେ କାହିଁକି ପଡ଼ିଗଲା ?
ଉତ୍ତର — କାଦୁଅରେ ଗୋଡ଼ ଖସିଯିବାରୁ ପିଲାଟି ବାଟରେ ପଡ଼ିଗଲା।
(ଗ) ଦଶହରା ଛୁଟିରେ ପିଲାଟି କି କାମ କଲା ?
ଉତ୍ତର — ଦଶହରା ଛୁଟିରେ ପିଲାଟି ଗାଁ ବାଟ ସମତୁଲ କଲା।
(ଘ) ଆଗକାଳରେ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ କ’ଣ କୁହାଯାଉଥିଲା ?
ଉତ୍ତର — ଆଗକାଳରେ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଚାଟଶାଳୀ କୁହାଯାଉଥିଲା।
(ଙ) କବିତାରେ କାହା ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି ?
ଉତ୍ତର — କବିତାରେ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କ ବିଷୟରେ କୁହାଯାଇଛି।
୨. ଘଟଣାଟିକୁ ନିଜ ଭାଷାରେ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ମଧୁବାବୁଙ୍କ ପିଲାଦିନର କଥା। ଥରେ ଝଡ଼ିବର୍ଷା ହୋଇ ଛାଡ଼ିଯାଇଥାଏ। ପିଲାଟି ପାଠ ପଢ଼ିବାକୁ ବାହାରିଲା। ରାସ୍ତାରେ ଯାଉ ଯାଉ କାଦୁଅରେ ତା’ର ଗୋଡ଼ ଖସିଗଲା ଆଉ ସେ ମୁହଁମାଡ଼ି ପଡ଼ିଗଲା। ଦେହସାରା କାଦୁଅ ଲାଗିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ନ ଡରି, ତରତର ହୋଇ ଯାଇ ଗୁରୁଜୀଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିଲା। ଦଶହରା ଛୁଟିରେ ସେହି ପିଲାଟି ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ଡାକି ରାସ୍ତାରେ ବାଲି ଓ ଗୋଡ଼ି ପକାଇ ଖରାପ ରାସ୍ତାଟିକୁ ସମତୁଲ କରିଦେଲା।
୩. ତୁମେ, ତୁମ ଘରେ କେଉଁସବୁ କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରିବ, ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ଘରେ ମୋର ଖେଳଣା ଏବଂ ବହିପତ୍ର ଠିକ୍ ଜାଗାରେ ସଜାଡ଼ି ରଖିବି। ଗଛରେ ପାଣି ଦେବି ଏବଂ ବୋଉକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଘର କାମରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।
୪. କବିତା ଅନୁସାରେ ସମାନ ଅର୍ଥ ବୁଝାଉଥୁବା ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
ଚାଟ – ଛାତ୍ର
ପିଲା – ଶିଶୁ (ବା ବାଳକ)
ଗୁରୁଜୀ – ଶିକ୍ଷକ (ବା ଅବଧାନ)
କାବା – ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ
ଛୋଟ – ସାନ
ବାଟ – ରାସ୍ତା (ବା ଦାଣ୍ଡ)
ପାଣି – ଜଳ
ନବ – ନୂଆ
୫. ‘ଷ୍ଟ’ (ଷ + ଟ) କୁ ବ୍ୟବହାର କରି ପାଞ୍ଚୋଟି ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
୧. ବାରିଷ୍ଟର
୨. କଷ୍ଟ
୩. ନଷ୍ଟ
୪. ସ୍ପଷ୍ଟ
୫. ଦୃଷ୍ଟି
୬. ‘ସରସର’ ପରି ଆଉ ତିନୋଟି ଯୋଡ଼ା ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
୧. ଫରଫର
୨. ଥରଥର
୩. ଝରଝର
୭. ଶବ୍ଦ ଓ ବିପରୀତ ଅର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦକୁ ବାଛି ତଳ କୋଠରିରେ ଲେଖ।
ରାତି – ଦିନ
ଯଶ – ନିନ୍ଦା
ସମତୁଲ – ଆବଡ଼ା-ଖାବଡ଼ା
ଖରାପ – ଭଲ
ବୀର – ଭୀରୁ
୮. ମଧୁବାବୁଙ୍କ ପିଲାଦିନର ଘଟଣା ପଢ଼ି ଆଈଙ୍କୁ ଚିଠି ଲେଖ।
ପୂଜ୍ୟା ଆଈ,
ପ୍ରଣାମ ନେବ। ଆଶା କରୁଛି ତୁମେ ଭଲରେ ଥିବ। ଆଜି ଆମେ ସ୍କୁଲରେ ‘ମଧୁ ବାରିଷ୍ଟର’ଙ୍କ ପିଲାଦିନ ବିଷୟରେ ପଢ଼ିଲୁ। ସେ ଛୋଟବେଳେ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି କାଦୁଅ ରାସ୍ତାରେ ବାଲି ଗୋଡ଼ି ପକାଇ ରାସ୍ତା ମରାମତି କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କର ଏହି କାହାଣୀ ପଢ଼ି ମୁଁ ବି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଏବଂ ଭଲ କାମ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ପାଇଛି। ମୁଁ ବଡ଼ ହେଲେ ତାଙ୍କରି ପରି ଦେଶର ଉପକାର କରିବି। ରହୁଛି।
ଇତି,
ତୁମର ଅତି ଗେଲ୍ହା ନାତି
ଅବିନାଶ
୯. ପଢ଼ା ଓ ଲେଖ।
ବୁଦ୍ଧି, ବୃଦ୍ଧି, ଉଦ୍ଧାର
କ୍ଷମା, ଦକ୍ଷ, ପକ୍ଷ
ଜ୍ଞାନ, ବିଜ୍ଞାନ, ଆଜ୍ଞା
ପତ୍ର, ଚିତ୍ର, ମିତ୍ରତା
୧୦. ତୁମେ ତାକୁ ତଳୁ ଉଠାଇଲ। ତା’ପରେ କ’ଣ କଥା ହେବ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ପିଲାଟିକୁ ଉଠାଇ କହିବି, “ଆରେ ଭାଇ, ତୁମକୁ ବେଶି କଷ୍ଟ ହେଲା କି? କେଉଁଠି ଖଣ୍ଡିଆ ହୋଇଗଲା କି?” ପିଲାଟି ଯଦି କହିବ ଯେ ସେ ଠିକ୍ ଅଛି, ତେବେ ମୁଁ କହିବି “ସାଇକେଲ୍ ଧୀରେ ଚଲାଅ।” ଯଦି ତାକୁ ଆଘାତ ଲାଗିଥିବ, ତେବେ ମୁଁ ତାକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରି ଘରେ ଛାଡ଼ିଦେବି।
୧୧. ସ୍ଵାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ବିଷୟରେ ନିଜ ଭାଷାରେ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – “ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ ଆମ ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ବଡ଼ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିଲେ। ସେ ସବୁବେଳେ ଗରିବ ଓ ଅସହାୟ ଲୋକଙ୍କ ସେବା କରୁଥିଲେ। ବନ୍ୟା ହେଉ କି ମରୁଡ଼ି, ସେ ଦୁଃଖୀ ଲୋକଙ୍କ ପାଖରେ ଖାଇବା ପହଞ୍ଚାଉଥିଲେ। ସେ ଦେଶ ପାଇଁ ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇଦେଲେ। ଆମେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଭଳି ଭଲ ମଣିଷ ହେବା ଉଚିତ୍।”