ସେହି ମୋ’ ପ୍ରିୟ ଜନମ ଭୂଇଁ
ଯେଉଁ ଦେଶରେ ଜନମ ମୋର
ଯାହାର କୋଳେ ବଢ଼ିଛି ମୁହିଁ,
ଜନନୀ ପରି ପାଳୁଛି ଯିଏ
ସେହିତ ମୋର ଜନମ ଭୂଇଁ।
ଗହନ ବନ ଶ୍ୟାମଳ ତରୁ
ଗହଳ ଲତା ଦେହେ ତା’ ଶୋହେ,
ଡାଳରୁ ଡାଳେ ବିହଙ୍ଗ ଉଡ଼ି
ମଧୁର ଗାନେ ପରାଣ ମୋହେ ।
ତାରକା ମେଳେ ଆକାଶେ ତା’ର
ଜୋଛନା ଢାଳେ ବିମଳ ଶଶୀ,
ଗୋଟିକି ଗୋଟି କୁସୁମ ଫୁଟି
କୋଳେ ତା’ ଲୋଟି ଉଠଇ ହସି ।
ସାଗରେ ନୀଳ ଲହରୀ ମାଳ
ନାଚି ନାଚି ତା’ ଚରଣ ଧୁଏ,
ଖେଳି ଖେଳିକା ଝରଣା ଜଳ
ସରାଗେ ତା’ର ଦେହଟି ଛୁଏଁ।
ସେହି ଦେଶର ପଲ୍ଲୀ ପୁରେ
ଆପଣା ପର ବିଚାର ନାହିଁ,
ସବୁରି ସାଥେ ଖେଳେ ମୁଁ ହସି
ସଭିଏଁ ମୋର ଭଉଣୀ ଭାଇ।
ତାହାରି ସୁଖ କାମନା ଆମ
ତାହାରି ସେବା ଆମରି କାମ,
ତାହାରି ପାଇଁ ଜୀବନ ଢାଳି
ରଖିବା ଆମେ ତାହାର ନାମ।
ସେହିତ ଗଢ଼େ ଜୀବନ ମୋର
ସେନେହେ ତା’ର ବଢ଼ୁଛି ମୁହିଁ,
ତାହାଠୁ ବଡ଼ ନାହିଁ କେ ଆଉ
ସେହି ମୋ’ ପ୍ରିୟ ଜନମ ଭୂଇଁ ।
ସାରାଂଶ : ସେହି ମୋ’ ପ୍ରିୟ ଜନମ ଭୂଇଁ
ଏହି କବିତାଟି ଆମର ଜନ୍ମଭୂମି ବା ମାତୃଭୂମିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ମହାନତାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି। କବି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯେଉଁ ଦେଶରେ ଆମେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଛୁ ଏବଂ ଯିଏ ଆମକୁ ନିଜ କୋଳରେ ମାଆ ପରି ସ୍ନେହ ଦେଇ ପାଳନ କରୁଛି, ସେ ହେଉଛି ଆମର ପ୍ରିୟ ଜନ୍ମଭୂମି। ଜନ୍ମଭୂମିର ପ୍ରକୃତି ଅତି ସୁନ୍ଦର ଅଟେ। ଏହାର ଦେହରେ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ, ସବୁଜ ଗଛଲତା ଶୋଭା ପାଉଛି। ଏଠାରେ ପକ୍ଷୀମାନେ ଡାଳରୁ ଡାଳ ଉଡ଼ି ମିଠା ଗୀତ ଗାଇ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ମୋହି ନିଅନ୍ତି।
ଆକାଶରେ ତାରାମାନଙ୍କ ମେଳରେ ନିର୍ମଳ ଜହ୍ନ ନିଜର କିରଣ ଢାଳିଦିଏ ଏବଂ ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଫୁଲ ଫୁଟି ଜନ୍ମଭୂମିର କୋଳରେ ଖୁସିରେ ହସି ଉଠନ୍ତି। ନୀଳ ସମୁଦ୍ରର ଢେଉ ନାଚି ନାଚି ଆସି ଜନ୍ମଭୂମିର ପାଦ ଧୋଇଦିଏ ଓ ଝରଣାର ପାଣି ସ୍ନେହରେ ତା’ର ଦେହକୁ ଛୁଇଁଦିଏ। ଆମ ଦେଶର ପଲ୍ଲୀ ବା ଗାଁଗୁଡ଼ିକରେ କେହି ନିଜର ବା ପର ନୁହଁନ୍ତି; ସମସ୍ତେ ଆମର ଭାଇ-ଭଉଣୀ ପରି ଏକାଠି ମିଳିମିଶି ହସଖୁସିରେ ଖେଳନ୍ତି। ଜନ୍ମଭୂମି ହିଁ ଆମର ଜୀବନ ଗଢ଼ିଥାଏ, ତେଣୁ ଆମେ ସର୍ବଦା ତା’ର ସୁଖ କାମନା କରିବା ଉଚିତ୍ ଏବଂ ନିଜ ଜୀବନ ଦେଇ ମଧ୍ୟ ତା’ର ସେବା କରି ଦେଶର ନାଁ ରଖିବା ଉଚିତ୍। ଜନ୍ମଭୂମି ଠାରୁ ବଡ଼ ଏ ଦୁନିଆରେ ଆଉ କେହି ନାହିଁ।
सारांश : वह मेरी प्रिय जन्मभूमि
यह कविता हमारी जन्मभूमि (मातृभूमि) की सुंदरता और महानता का बहुत ही प्यारा वर्णन करती है। कवि कहते हैं कि जिस देश में हमने जन्म लिया है, जिसकी गोद में हम पले-बढ़े हैं और जो एक माँ के समान हमारा पालन-पोषण करती है, वही हमारी प्रिय जन्मभूमि है। इस मातृभूमि की प्रकृति बेहद खूबसूरत है। इसके शरीर पर घने जंगल और हरे-भरे पेड़-पौधे सुशोभित हैं। यहाँ पक्षी एक डाल से दूसरी डाल पर उड़ते हुए ऐसे मधुर गीत गाते हैं जो मन को मोह लेते हैं।
आसमान में तारों के बीच चमकता हुआ निर्मल चाँद अपनी चाँदनी बिखेरता है, और एक-एक करके फूल खिलकर मातृभूमि की गोद में हँसते-मुस्कुराते हैं। नीले समुद्र की लहरें नाचती हुई आकर मातृभूमि के चरण धोती हैं और झरनों का पानी बड़े प्यार से उसके शरीर को छूता है। हमारे देश के गाँवों (पल्ली) में अपने और पराये का कोई भेदभाव नहीं है; यहाँ सभी लोग भाई-बहन की तरह हँसी-खुशी से मिलजुल कर रहते और खेलते हैं। जन्मभूमि ही हमारा जीवन सँवारती है और उसी के प्यार से हम बड़े होते हैं। इसलिए, हमारा कर्तव्य है कि हम हमेशा उसकी खुशी की कामना करें, उसकी सेवा करें और अपना जीवन समर्पित करके उसका नाम रोशन करें। इस दुनिया में मातृभूमि से बढ़कर और कोई नहीं है।
ଶବ୍ଦାର୍ଥ
Odia Word | Meaning in Odia | Meaning in Hindi | Meaning in English |
ଜନମ ଭୂଇଁ (Janama bhuin) | ଜନ୍ମସ୍ଥାନ / ମାତୃଭୂମି | जन्मभूमि / मातृभूमि | Motherland / Birthplace |
ଗହନ (Gahana) | ଘଞ୍ଚ / ନିବିଡ଼ | घना / गहरा | Dense / Thick |
ଶ୍ୟାମଳ (Shyamala) | ସବୁଜ ରଙ୍ଗର | हरे रंग का / साँवला | Green / Dark-colored |
ତରୁ (Taru) | ଗଛ / ବୃକ୍ଷ | पेड़ / वृक्ष | Tree |
ବିହଙ୍ଗ (Bihanga) | ପକ୍ଷୀ | पक्षी / चिड़िया | Bird |
ପରାଣ (Parana) | ପ୍ରାଣ / ଜୀବନ / ମନ | प्राण / जान / मन | Soul / Heart / Life |
ଜୋଛନା (Jochhana) | ଚନ୍ଦ୍ର କିରଣ / ଜହ୍ନ ଆଲୁଅ | चाँदनी | Moonlight |
ବିମଳ (Bimala) | ସଫା / ନିର୍ମଳ | साफ़ / निर्मल | Pure / Clean |
ଶଶୀ (Shashi) | ଚନ୍ଦ୍ର / ଜହ୍ନ | चाँद / चंद्रमा | Moon |
କୁସୁମ (Kusuma) | ଫୁଲ | फूल / पुष्प | Flower |
ସରାଗେ (Sarage) | ଆଦରରେ / ସ୍ନେହରେ | प्रेम से / उल्लास से | With love / Affectionately |
ପଲ୍ଲୀ ପୁରେ (Palli pure) | ଗାଁରେ / ଗ୍ରାମରେ | गाँव में | In the village |
କାମନା (Kamana) | ଇଚ୍ଛା / ପ୍ରାର୍ଥନା | कामना / इच्छा / प्रार्थना | Wish / Desire |
ଆସ, କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେବା
୧. ତୁମ ଦେଶର ନାମ କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର – ଆମ ଦେଶର ନାମ ଭାରତବର୍ଷ।
୨. ତୁମେ ଜାଣିଥୁବା ନଦୀ ଓ ପର୍ବତର ନାମ କୁହ।
ଉତ୍ତର – ମୋର ଜଣାଥିବା କିଛି ନଦୀର ନାମ ହେଲା- ମହାନଦୀ, ବ୍ରାହ୍ମଣୀ, ବୈତରଣୀ ଏବଂ ଗଙ୍ଗା। ପର୍ବତଗୁଡ଼ିକର ନାମ ହେଲା- ହିମାଳୟ, କପିଳାସ ଏବଂ ମହେନ୍ଦ୍ରଗିରି।
୩. ଜନ୍ମଭୂମିଠାରୁ ତୁମେ କେଉଁସବୁ ଉପକାର ପାଅ ?
ଉତ୍ତର – ଜନ୍ମଭୂମି ଆମକୁ ମାଆ ପରି ନିଜ କୋଳରେ ସ୍ନେହ ଓ ଆଦର ଦେଇ ପାଳନ କରେ। ଆମେ ବଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ତା’ଠାରୁ ଖାଦ୍ୟ, ଜଳ, ଏବଂ ପବନ ପାଇଥାଉ।
ଚିନ୍ତା କର ଓ ଲେଖ
୧. ତୁମ ଜନ୍ମଭୂମିର ନାମ କ’ଣ?
ଉତ୍ତର – ମୋ ଜନ୍ମଭୂମିର ନାମ ଓଡ଼ିଶା ଓ ଆମ ଦେଶର ନାମ ଭାରତ।
୨. ଜନ୍ମଭୂମିର ପାଦ କିଏ ଧୋଇଦିଏ ?
ଉତ୍ତର – ସାଗର ବା ସମୁଦ୍ରର ନୀଳ ଲହରୀ ନାଚି ନାଚି ଆସି ଜନ୍ମଭୂମିର ପାଦ ଧୋଇଦିଏ।
୩. କେଉଁମାନେ ତୁମର ଭଉଣୀ ଭାଇ ?
ଉତ୍ତର – ଆମ ଦେଶର ପଲ୍ଲୀ ବା ଗାଁରେ ରହୁଥିବା ସମସ୍ତ ଲୋକେ ହେଉଛନ୍ତି ମୋର ଭଉଣୀ ଓ ଭାଇ।
୪. ତୁମେ ଜନ୍ମଭୂମିର ଟେକ କିପରି ରଖୁବ ?
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ଭଲ ମଣିଷ ହୋଇ ଦେଶର ସେବା କରିବି ଏବଂ ଭଲ କାମ କରି ନିଜ ଜନ୍ମଭୂମିର ଟେକ ରଖିବି।
କବିତାକୁ ପଢ଼ ଓ ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର
୧.
ତାରକା ମେଳେ ଆକାଶେ ତା’ର
ଜୋଛନା ଢାଳେ ବିମଳ ଶଶୀ,
ଗୋଟିକି ଗୋଟି କୁସୁମ ଫୁଟି
କୋଳେ ତା’ ଲୋଟି ଉଠଇ ହସି ।
୨.
ସେହିତ ଗଢ଼େ ଜୀବନ ମୋର
ସେନେହେ ତା’ର ବଢୁଛି ମୁହିଁ,
ତାହାଠୁ ବଡ଼ ନାହିଁ କେ ଆଉ
ସେହି ମୋ’ ପ୍ରିୟ ଜନମ ଭୂଇଁ।
ଶବ୍ଦର ଖେଳ
୧. ମଝି ଗୋଲ୍ ଭିତରୁ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରତିଶବ୍ଦ ଆଣି ସେମାନଙ୍କର ପାଖ ଘରେ ଲେଖ।
ଜନନୀ – ମାଆ
ଗଗନ – ଆକାଶ
ଶଶୀ – ଚନ୍ଦ୍ର
ଫୁଲ – କୁସୁମ
ବିହଙ୍ଗ – ପକ୍ଷୀ
ସାଗର – ସମୁଦ୍ର
୨. ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ଯରୁ ଶବ୍ଦ ନେଇ ଖାଲି ଜାଗାରେ ଲେଖ।
(ଜଗତ, ଚକିତ, ଗୀତ, ଭାରତ, ମହତ)
ସାରା ଜଗତ ରେ ଆମ ଭାରତ
ଶୁଣାଇ ସଭିଙ୍କୁ ଶାନ୍ତିର ଗୀତ
ପୃଥିବୀବାସୀଙ୍କୁ କରେ ଚକିତ
ଆସରେ ରଖିବା ତା’ର ମହତ
୩. ଆସ, କବିତାରେ ପଢ଼ିଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ସାରଣୀରୁ ଖୋଜି ଗୋଲ ବୁଲାଇବା –
ଜନନୀ (ପ୍ରଥମ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଉପରୁ ତଳକୁ)
ଜନମ (ଚତୁର୍ଥ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଉପରୁ ତଳକୁ)
ଗହନ (ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଉପରୁ ତଳକୁ)
ନୀଳ (ପଞ୍ଚମ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଉପରୁ ତଳକୁ)
ଜୀବନ (ଦ୍ୱିତୀୟ ଧାଡ଼ିରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ)
ଶ୍ୟାମଳ (ତୃତୀୟ ଧାଡ଼ିରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ)
ଲହରୀ (ଚତୁର୍ଥ ଧାଡ଼ିରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ)
ସୁଖ (ଚତୁର୍ଥ ଧାଡ଼ିରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ)
ବନ (ପଞ୍ଚମ ଧାଡ଼ିରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ)
ତାରକା (ପଞ୍ଚମ ଧାଡ଼ିରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ)
ବୁଝ ଓ ଲେଖ
୧. ତଳଲିଖିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ଅଲଗା ଅଲଗା ଅର୍ଥରେ ଲେଖ।
- ମାନ – (୧) ସମ୍ମାନ ବା ଗୌରବ (୨) ଅଭିମାନ ବା ରାଗିବା (୩) ଧାନ ମାପିବା ପାତ୍ର (ଗଉଣି ବା ମାନ)
- ଫଳ – (୧) ଗଛରୁ ମିଳୁଥିବା ଫଳ (ଯେପରି ଆମ୍ବ, କଦଳୀ) (୨) ପରୀକ୍ଷା ଫଳ ବା ପରିଣାମ
- ଟେକ – (୧) ଗର୍ବ ବା ସମ୍ମାନ (ଯେପରି- ଦେଶର ଟେକ ରଖିବା) (୨) ଉପରକୁ ଉଠାଇବା (ଯେପରି- ହାତ ଟେକିବା)
୨. ତଳଲିଖିତ ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପଢ଼ ଓ ସେହି ଅର୍ଥକୁ ବୁଝାଉଥିବା ଧାଡ଼ିଟିକୁ କବିତାରୁ ବାଛି ଲେଖ।
(କ) ଯିଏ ଜନନୀ ପରି ମୋତେ ପାଳୁଛି, ସେହି ମୋ ଜନ୍ମଭୂମି ଅଟେ।
ଉତ୍ତର – ଜନନୀ ପରି ପାଳୁଛି ଯିଏ ସେହିତ ମୋର ଜନମ ଭୂଇଁ।
(ଖ) ସାଗରର ନୀଳ ଲହରୀସବୁ ନାଚି ନାଚି ତା’ର ଚରଣକୁ ଧୋଇଦିଏ।
ଉତ୍ତର – ସାଗରେ ନୀଳ ଲହରୀ ମାଳ ନାଚି ନାଚି ତା’ ଚରଣ ଧୁଏ,
(ଗ) ଆମେ ତାହାର ସୁଖ କାମନା କରୁ ଓ ତାହାର ସେବା କରିବା ଆମର କାମ ଅଟେ।
ଉତ୍ତର – ତାହାରି ସୁଖ କାମନା ଆମ ତାହାରି ସେବା ଆମରି କାମ,
୩. ତୁମେ ଜାଣିଥିବା ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀମାନଙ୍କ ନାମ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ସୁଭାଷ ଚନ୍ଦ୍ର ବୋଷ, ଭଗତ ସିଂହ, ଉତ୍କଳମଣି ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସ ଏବଂ ବୀର ସୁରେନ୍ଦ୍ର ସାଏ।
୪. ଆସ, କବିତାରେ ପଢ଼ିଥିବା ଶବ୍ଦକୁ କଥାରେ ଲେଖିବା।
ଜନମ – ଜନ୍ମ
ଜୋଛନା – ଜ୍ୟୋତ୍ସ୍ନା (ଜହ୍ନ ଆଲୁଅ)
କୋଳେ – କୋଳରେ
ପରାଣ – ପ୍ରାଣ (ମନ ବା ଜୀବନ)
ସେନେହ – ସ୍ନେହ
ଶୋହେ – ଶୋଭା ପାଏ
ବୁଝ ଓ ଚିନ୍ତା କରି ତାହାର ନାମ କୁହ (ପହେଳି/ଧନ୍ଦା)
୧. ନାକରେ ବସିକି କାନକୁ ଧରେ ଛୋଟ ଜିନିଷକୁ ବଡ଼ ସେ କରେ…
ଉତ୍ତର – ଚଷମା
୨. ଛାତିରେ ଚାଲେ ମୁଁ ଆଖିରେ ଶୁଣେ ଲୋକଙ୍କ ମନରେ ଭୟକୁ ବୁଣେ… ନେଉଳ ଅଟଇ ମୋର ବଇରୀ…
ଉତ୍ତର – ସାପ (ସାପକୁ ‘ଚକ୍ଷୁଶ୍ରବା’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ କାରଣ ଲୋକକଥା ଅନୁଯାୟୀ ସେ ଆଖିରେ ଶୁଣେ।)