ବାଇଚଢ଼େଇ ଓ ହାତୀ
ଗୋଟିଏ ବଣ ଥିଲା । ସେଠାରେ ଗୋଟିଏ ତମାଳ ଗଛରେ ବାଇ ଚଢ଼େଇଟିଏ ଓ ତା’ର ସ୍ତ୍ରୀ ବସା କରି ରହୁଥିଲେ । ଥରେ ସ୍ତ୍ରୀ ଚଢ଼େଇଟି କେତେଗୁଡ଼ିଏ ଅଣ୍ଡା ଦେଲା।
ଦିନେ ଭାରି ଖରା ହେଉଥାଏ । ଗୋଟିଏ ବଣୁଆ ହାତୀ ଆସି ତମାଳ ଗଛର ଛାଇରେ ବିଶ୍ରାମ ନେଲା । କିଛି ସମୟ ପରେ ସେ ଶୁଣ୍ଢ ବଢ଼େଇ ତମାଳ ଗଛର ଡାଳସବୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଲାଗିଲା । ବାଇ ଚଢ଼େଇ ଯେଉଁ ଡାଳରେ ବସା କରିଥାଏ, ସେ ଡାଳଟି ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଗଲା । ଅଣ୍ଡାଗୁଡ଼ିକ ତଳେ ପଡ଼ି ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା । ବାଇ । ଚଢ଼େଇ ଦୁଇଟି ଉଡ଼ି ପଳାଇ ଯିବାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଗଲେ।
ନିଜର ଅଣ୍ଡାଗୁଡ଼ିକ ଭାଙ୍ଗିଯିବାରୁ ସ୍ତ୍ରୀ ଚଢ଼େଇଟି ମନଦୁଃଖରେ ସବୁବେଳେ କାନ୍ଦିଲା । ଗୋଟିଏ କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ ତା’ର ସାଙ୍ଗ ଥିଲା । ସେ ତା’ର ଦୁଃଖ ସହିପାରିଲା ନାହିଁ । ଦିନେ ତାକୁ କହିଲା – “ ତୁମେ ସବୁବେଳେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ ? ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ବସ୍ତୁ, ମରିଯାଇଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଓ ଘଟି ଯାଇଥିବା ଘଟଣା ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରି ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ କେବେହେଲେ ଦୁଃଖ କରନ୍ତି ନାହିଁ ।”
ବାଇ ଚଢ଼େଇ କହିଲା – “ ତା’ ସତ । କିନ୍ତୁ ହାତୀ ମୋର ପିଲାମାନଙ୍କୁ ମାରିଛି । ସେ ଦଣ୍ଡ ନ ପାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ମନ ଶାନ୍ତ ହେବ ନାହିଁ ।”
କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ କହିଲା – “ ଠିକ୍ ଅଛି । ସାଙ୍ଗ ହୋଇ ଯଦି ମୁଁ ବିପଦବେଳେ ସାହାଯ୍ୟ ନ କଲି, ତେବେ ମୁଁ କି ସାଙ୍ଗ ? ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି । ବୀଣାରବା ବୋଲି ଗୋଟିଏ ମହୁମାଛି ମୋର ବନ୍ଧୁ । ମୁଁ ତାକୁ ଡାକି ଆଣିବି । ସେ ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।”
କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ ମହୁମାଛିକୁ ଡାକିଆଣି ବାଇ ଚଢ଼େଇ ସହ ପରିଚୟ କରାଇ ଦେଲା ଓ ତା’ର ବିପତ୍ତି ବିଷୟରେ କହିଲା। ଏକଥା ଶୁଣି ମହୁମାଛି ତାକୁ କହିଲା – “ ତୁମେ ମୋର ସାଙ୍ଗର ସାଙ୍ଗ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଶ୍ଚୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି। ମେଘନାଦବୋଲି ଗୋଟିଏ ବେଙ୍ଗ ମୋର ସାଙ୍ଗ। ତା’ ପାଖକୁ ଯିବା। ସେ ମଧ୍ୟ ଆମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ।”
ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ମିଶି ମେଘନାଦପାଖକୁ ଗଲେ। ସବୁ ଶୁଣି ମେଘନାଦକହିଲା – ମୁଁ ତୁମକୁ ଯାହା କହୁଛି, ତୁମେମାନେ ସେହି ଅନୁସାରେ କାମ କର। ତା’ପରେ ସେ କାହାକୁ କ’ଣ କରିବାକୁ ହେବ ବତାଇ ଦେଲା ।
ଦିନେ ଖରାବେଳେ ହାତୀ ଗୋଟିଏ ଛାଇ ଜାଗାରେ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥାଏ । ମହୁମାଛିଟି ଯାଇ ତା’ କାନ ପାଖରେ ଗୁଣୁଗୁଣୁ ସରରେ ଗୀତ ଗାଇବାକୁ ଲାଗିଲା । ଗୀତ ଶୁଣି ହାତୀ ଆନନ୍ଦରେ ବିଭୋର ହୋଇଗଲା ଓ ଆଖୁ ବନ୍ଦ କରି ଝୁଲିବାକୁ ଲାଗିଲା। ଏହି ସୁଯୋଗରେ କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ ଉଡି଼ଆସି ତା’ର ଆଖ୍ ଦୁଇଟିକୁ ବାରମ୍ବାର ଖୁମ୍ପି ହାତୀକୁ ଅନ୍ଧ କରିଦେଲା । ଏଣେ ଖରାଯୋଗୁ ହାତୀକୁ ଶୋଷ ଲାଗୁଥାଏ । ସେ ଉଠି ଏଣେତେଣେ ବୁଲି ପାଣି ଖୋଜିଲା । କିଛି ଦୂରରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ଗାତ ଥାଏ । ବେଙ୍ଗ ତା ଭିତରେ ଥାଇ ଶବ୍ଦ କଲା । ସେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସେଠାରେ ପୋଖରୀ ଅଛି ବୋଲି ଭାବି ହାତୀ ସେହି ଦିଗକୁ ଗଲା ଓ ଗାତରେ ପଡ଼ି ମରିଗଲା।
ବାଇ ଚଢ଼େଇ ଦୁଇଟିଙ୍କୁ ଦୁର୍ବଳ ଭାବି ଅତ୍ୟାଚାର କରିଥିବା ହେତୁ, ହାତୀ ତା’ର ଉପଯୁକ୍ତ ଦଣ୍ଡ ପାଇଲା।
(ପଞ୍ଚତନ୍ତ୍ରରୁ ସଂଗୃହୀତ)
ସାରାଂଶ : ବାଇ ଚଢ଼େଇ ଓ ହାତୀ
ଗୋଟିଏ ବଣରେ ଏକ ତମାଳ ଗଛରେ ଗୋଟିଏ ବାଇ ଚଢ଼େଇ ଓ ତା’ର ସ୍ତ୍ରୀ ବସା କରି ରହୁଥିଲେ। ସ୍ତ୍ରୀ ଚଢ଼େଇଟି କିଛି ଅଣ୍ଡା ଦେଇଥିଲା। ଦିନେ ଗୋଟିଏ ବଣୁଆ ହାତୀ ଖରାରୁ ତ୍ରାହି ପାଇବା ପାଇଁ ସେହି ଗଛ ମୂଳରେ ବିଶ୍ରାମ ନେଲା ଏବଂ ନିଜ ଶୁଣ୍ଢରେ ଗଛର ଡାଳଗୁଡ଼ିକୁ ଭାଙ୍ଗିବାକୁ ଲାଗିଲା। ବାଇ ଚଢ଼େଇର ବସା ଥିବା ଡାଳଟି ଭାଙ୍ଗିଯିବାରୁ ଅଣ୍ଡାଗୁଡ଼ିକ ତଳେ ପଡ଼ି ନଷ୍ଟ ହୋଇଗଲା। ଚଢ଼େଇ ଦୁଇଟି ଉଡ଼ିଯାଇ ନିଜ ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଅଣ୍ଡା ନଷ୍ଟ ହେବାରୁ ସ୍ତ୍ରୀ ଚଢ଼େଇଟି ବହୁତ କାନ୍ଦିଲା।
ତା’ର ସାଙ୍ଗ କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ ତାକୁ ବୁଝାଇଲା ଏବଂ ହାତୀକୁ ଦଣ୍ଡ ଦେବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ଦେଲା। କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ ତା’ର ସାଙ୍ଗ ‘ବୀଣାରବା’ ନାମକ ଏକ ମହୁମାଛିକୁ ଡାକିଲା। ମହୁମାଛି ପୁଣି ତା’ର ସାଙ୍ଗ ‘ମେଘନାଦ’ ନାମକ ଏକ ବେଙ୍ଗ ପାଖକୁ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନେଇଗଲା। ବେଙ୍ଗ ଏକ ବୁଦ୍ଧି ବତାଇଲା।
ଯୋଜନା ଅନୁଯାୟୀ, ଖରାବେଳେ ହାତୀ ବିଶ୍ରାମ ନେଉଥିବା ବେଳେ ମହୁମାଛି ତା’ କାନ ପାଖରେ ଗୁଣୁଗୁଣୁ ଗୀତ ଗାଇଲା। ଗୀତ ଶୁଣି ହାତୀ ଆଖି ବନ୍ଦ କରିଦେଲା। ଏହି ସୁଯୋଗରେ କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ ହାତୀର ଆଖିକୁ ଖୁମ୍ପି ଅନ୍ଧ କରିଦେଲା। ଖରାରେ ଶୋଷିଲା ହାତୀ ପାଣି ଖୋଜୁଥିବା ବେଳେ, ମେଘନାଦ ବେଙ୍ଗ ଏକ ବଡ଼ ଗାତ ଭିତରୁ ବୋବାଇଲା। ବେଙ୍ଗ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ହାତୀ ଭାବିଲା ସେଠାରେ ପୋଖରୀ ଅଛି। ସେ ସେହି ଦିଗକୁ ଯାଇ ଗାତରେ ପଡ଼ି ମରିଗଲା। ଏହିପରି ଭାବେ ଛୋଟ ଏବଂ ଦୁର୍ବଳ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମିଳିମିଶି ବଡ଼ ଏବଂ ଅହଂକାରୀ ହାତୀକୁ ଉଚିତ୍ ଦଣ୍ଡ ଦେଲେ।
सारांश : बया पक्षी और हाथी
एक जंगल में तमाल के पेड़ पर एक बया पक्षी (वीवर बर्ड) अपनी पत्नी के साथ घोंसला बनाकर रहता था। पत्नी पक्षी ने कुछ अंडे दिए थे। एक दिन तेज़ धूप से बचने के लिए एक जंगली हाथी उसी पेड़ के नीचे आराम करने आया। उसने अपनी सूँड से पेड़ की डालियाँ तोड़नी शुरू कर दीं। जिस डाली पर बया का घोंसला था, वह भी टूट गई और सारे अंडे नीचे गिरकर फूट गए। दोनों पक्षी तो उड़कर बच गए, लेकिन अपने अंडों के नष्ट होने पर पत्नी पक्षी बहुत रोई।
उसका दोस्त कठफोड़वा (Woodpecker) उसकी यह हालत नहीं देख सका और उसने हाथी को सज़ा देने का वादा किया। कठफोड़वा अपनी दोस्त ‘वीणारवा’ नाम की मधुमक्खी के पास गया। मधुमक्खी फिर उन सभी को अपने दोस्त ‘मेघनाद’ नाम के मेंढक के पास ले गई। मेंढक ने एक तरकीब सोची।
योजना के अनुसार, दोपहर में जब हाथी आराम कर रहा था, मधुमक्खी ने उसके कान के पास मधुर गीत गुनगुनाया। गाना सुनकर हाथी मगन हो गया और उसने आँखें बंद कर लीं। इसी मौके का फायदा उठाकर कठफोड़वे ने हाथी की आँखों में चोंच मारकर उसे अंधा कर दिया। धूप के कारण हाथी को बहुत प्यास लगी थी और वह पानी ढूँढने लगा। तभी मेघनाद मेंढक एक बड़े गड्ढे के अंदर से टर्राने लगा। मेंढक की आवाज़ सुनकर हाथी को लगा कि वहाँ तालाब है। वह आवाज़ की दिशा में गया और उस गहरे गड्ढे में गिरकर मर गया। इस प्रकार छोटे और कमज़ोर जानवरों ने मिलकर घमंडी और ताकतवर हाथी को उचित सज़ा दी। (यह कहानी पंचतंत्र से ली गई है)।
ଶବ୍ଦାର୍ଥ
Odia Word | Meaning in Odia | Meaning in Hindi | Meaning in English |
ବାଇ ଚଢ଼େଇ (Bai chadhei) | ଏକ ପ୍ରକାର ଛୋଟ ପକ୍ଷୀ ଯିଏ ସୁନ୍ଦର ବସା ବୁଣେ | बया पक्षी / बुनकर पक्षी | Weaver bird |
ତମାଳ ଗଛ (Tamala gachha) | ଏକ ପ୍ରକାର ବଡ଼ ଗଛ | तमाल का पेड़ | Tamal tree |
ବିଶ୍ରାମ (Bishrama) | ଆରାମ କରିବା | आराम | Rest |
ନଷ୍ଟ (Nasta) | ଖରାପ ହେବା / ଭାଙ୍ଗିଯିବା | नष्ट / बर्बाद | Destroyed / Ruined |
କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ (Kathahana chadhei) | ଯେଉଁ ପକ୍ଷୀ କାଠକୁ ଖୁମ୍ପି ଗାତ କରେ | कठफोड़वा | Woodpecker |
ବିପତ୍ତି (Bipatti) | ବିପଦ / ଅସୁବିଧା | विपत्ति / मुसीबत | Trouble / Danger |
ଗୁଣୁଗୁଣୁ (Gunugunu) | ଧୀର ସ୍ୱରରେ (ମହୁମାଛିର ଶବ୍ଦ) | भिनभिनाहट (मधुमक्खी की आवाज़) | Humming / Buzzing |
ଆନନ୍ଦରେ ବିଭୋର (Anandare bibhora) | ବହୁତ ଖୁସି ହୋଇ ମଗ୍ନ ହେବା | आनंद में मग्न | Ecstatic / Lost in joy |
ଖୁମ୍ପି (Khumpi) | ଥଣ୍ଟରେ ଆଘାତ କରି | चोंच मारकर | Pecking |
ଶୋଷ ଲାଗୁଥାଏ (Shosha laguthae) | ପାଣି ପିଇବାକୁ ଇଚ୍ଛା ହେବା | प्यास लग रही थी | Feeling thirsty |
ଅତ୍ୟାଚାର (Atyachara) | ଜୁଲମ୍ / ଖରାପ ବ୍ୟବହାର | अत्याचार / ज़ुल्म | Oppression / Cruelty |
ଆସ ପଢ଼ିବା :
ବୁଝ ଓ ପଢ଼ :
(କ) ମାଙ୍କଡ଼ର ଲାଞ୍ଜ ଲମ୍ବା।
(ଖ) ହାତୀର ଲମ୍ବା ଶୁଣ୍ଢ ଅଛି ।
(ଗ) ମୟୂର ପୁଚ୍ଛ ସୁନ୍ଦର।
(ଘ) କୁକୁଡ଼ା ମୁଣ୍ଡର ନାଲି ମୁକୁଟ।
୧. ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ଯରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦକୁ ନେଇ ବାକ୍ୟ ପୂରଣ କର।
(ସାହସୀ, ପିତା, ଭଲ, ସବୁଜ, ପିଠା, ଲମ୍ବା)
(କ) କୁନି ଏକ ଭଲ (ବା ସାହସୀ) ଝିଅ।
(ଖ) ବଳରାମ ତା’ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ଭିତରେ ସବୁଠାରୁ ଲମ୍ବା (ବା ସାହସୀ) ପିଲା।
(ଗ) ଗଛର ପତ୍ର ସବୁଜ ଅଟେ।
(ଘ) ଦିଲୁ ଗୋଟିଏ ସାହସୀ (ବା ଭଲ) ପିଲା।
(ଙ) ପଣସ ପାଚିଲେ ଭଲ (ମିଠା ନଥିବାରୁ) ଲାଗେ।
୨. ଠିକ୍ ଶବ୍ଦ ପାଖ କୋଠରିରେ ଠିକ୍ ଚିହ୍ନ (✔) ଦିଅ।
ନଇକୂଳ / ନଈକୂଳ (✔)
ସିଆଳି ଲଟା / ଶିଆଳି ଲଟା (✔)
ଯାନିଯାତ୍ରା / ଜାନିଯାତ୍ରା (✔)
ଆସ, କଥା ହେବା
୧. ବାଇ ଚଢ଼େଇର ବସା କିପରି ଭାଙ୍ଗିଲା ?
ଉତ୍ତର – ବଣୁଆ ହାତୀ ତମାଳ ଗଛ ମୂଳରେ ବିଶ୍ରାମ ନେଉଥିବା ବେଳେ ଶୁଣ୍ଢରେ ଗଛର ଡାଳସବୁ ଭାଙ୍ଗି ପକାଇଲା। ସେହି ଡାଳ ଭାଙ୍ଗିବା ଯୋଗୁଁ ବାଇ ଚଢ଼େଇର ବସା ଭାଙ୍ଗିଗଲା।
୨. ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ କାହିଁକି କେବେହେଲେ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ ?
ଉତ୍ତର – ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିବା ବସ୍ତୁ, ମରିଯାଇଥିବା ପ୍ରାଣୀ ଓ ଘଟି ଯାଇଥିବା ଘଟଣାକୁ ନେଇ ଚିନ୍ତା କରିବା ବୃଥା, ସେଥିପାଇଁ ଜ୍ଞାନୀ ଲୋକମାନେ କେବେହେଲେ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରନ୍ତି ନାହିଁ।
୩. କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ, ବାଇ ଚଢ଼େଇକୁ କାହା ପାଖକୁ ନେଲା ?
ଉତ୍ତର – କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ ବାଇ ଚଢ଼େଇକୁ ତା’ର ସାଙ୍ଗ ‘ବୀଣାରବା’ ନାମକ ମହୁମାଛି ପାଖକୁ ନେଲା।
୪. ତୁମେ କେଉଁ ଚଢ଼େଇର ବସା ଦେଖୁଛ ?
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ବାଇ ଚଢ଼େଇ, କାଉ, ପାରା, ଘରଚଟିଆ ଏବଂ ଶୁଆର ବସା ଦେଖିଛି।
୫. ଗଛ କୋରଡ଼ରେ ରହୁଥିବା କେତୋଟି ପକ୍ଷୀଙ୍କର ନାମ କୁହ ?
ଉତ୍ତର – ଶୁଆ, ପେଚା, କାଠହଣା ଏବଂ ଶାରୀ।
ଚିନ୍ତା କର ଓ ଲେଖ
୧. କେଉଁ ଚଢ଼େଇ କିପରି ସ୍ବର କରନ୍ତି।
କାଉ – କା.. କା..
କୋଇଲି – କୁହୁ.. କୁହୁ..
କୁକୁଡ଼ା – କୁକୁଡୁ.. କୁଁ.. (ବା କକଟ୍ କକଟ୍)
ହଳଦୀବସନ୍ତ – ସୁଇଟ୍.. ଟୁଇଟ୍.. (ମିଠା ସ୍ୱର)
ପେଚା – ହୁଟ୍.. ହୁଟ୍.. (ବା ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର)
କୁମ୍ଭାଟୁଆ – କୁଟୁ.. କୁଟୁ.. କୁମ୍ଭାଟୁଆ (ଜଳ ଭିତରେ ବୁଡ଼ିବା ପରି ଶବ୍ଦ)
୨. ବାଇ ଚଢ଼େଇ କେଉଁଠାରେ ବସା କରିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର – ବାଇ ଚଢ଼େଇ ଗୋଟିଏ ବଣରେ ଥିବା ଏକ ତମାଳ ଗଛରେ ବସା କରିଥିଲା।
୩. ତୁମେ ତୁମ ସାଙ୍ଗକୁ କେବେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛ କି ? ଯଦି କରିଛ, ସେ ବିଷୟରେ ଲେଖ ?
ଉତ୍ତର – ହଁ, ମୁଁ ମୋ ସାଙ୍ଗକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି। ଦିନେ ମୋ ସାଙ୍ଗ ରାହୁଲର ପେନ୍ସିଲ୍ ଘରେ ରହିଯାଇଥିଲା, ସେ ପାଠ ଲେଖିପାରୁନଥିଲା। ମୁଁ ତାକୁ ମୋର ଆଉ ଏକ ପେନ୍ସିଲ୍ ଦେଇ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିଲି।
୪. ମେଘନାଦ ଚଢ଼େଇମାନଙ୍କୁ (କି ବୁଦ୍ଧି ଦେଲା) କ’ଣ କରିବାକୁ କହିଲା ? ନିଜ ଭାଷାରେ ଲେଖ ।
ଉତ୍ତର – ବେଙ୍ଗ ମେଘନାଦ ବୁଦ୍ଧି ଦେଲା ଯେ, ହାତୀ ବିଶ୍ରାମ କରୁଥିବା ବେଳେ ମହୁମାଛି ତା କାନ ପାଖରେ ଗୀତ ଗାଇବ, ସେ ଆଖି ବନ୍ଦ କଲେ କାଠହଣା ତା’ ଆଖି ଖୁମ୍ପି ଅନ୍ଧ କରିଦେବ। ଶୋଷ ଲାଗିଲେ ବେଙ୍ଗ ଏକ ବଡ଼ ଗାତ ଭିତରୁ ବୋବାଇବ, ହାତୀ ସେଠାକୁ ପାଣି ପିଇବାକୁ ଯାଇ ଗାତରେ ପଡ଼ି ମରିଯିବ।
୫. ହାତୀ କାହା ସ୍ଵର ଶୁଣି ଆନନ୍ଦରେ ବିଭୋର ହୋଇଗଲା ?
ଉତ୍ତର – ହାତୀ ମହୁମାଛି (ବୀଣାରବା)ର ଗୁଣୁଗୁଣୁ ମଧୁର ସ୍ୱର ଶୁଣି ଆନନ୍ଦରେ ବିଭୋର ହୋଇଗଲା।
୬. ତୁମେ ବାଇ ଚଢ଼େଇ ହୋଇଥିଲେ, କ’ଣ କରିଥାଆନ୍ତ ?
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ବାଇ ଚଢ଼େଇ ହୋଇଥିଲେ, ମନଦୁଃଖରେ କାନ୍ଦି ନବସି, ମୋର ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟ ମାଗିଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ଆଉ ଗୋଟିଏ ନିରାପଦ ଗଛରେ ନୂଆ ବସା ତିଆରି କରିଥାନ୍ତି।
ବୁଝ ଓ ଲେଖ
୧. ନାଲି ଚିହ୍ନିତ ଶବ୍ଦର ବିପରୀତାର୍ଥବୋଧକ ଶବ୍ଦ (ଅନୁଚ୍ଛେଦରୁ) –
ତଳ — ଉପର
ଦୂର — ପାଖ
ଲମ୍ବା — ଛୋଟ
ଭିତର — ବାହାର
ଖୁସି — ଦୁଃଖ
୨. ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ସଜାଡ଼ି ଲେଖ –
(କ) ତମାଳ ଗଛରେ ବସା କରିଥିଲା ବାଇ ଚଢ଼େଇ
ସଜାଡ଼ିଲେ – ବାଇ ଚଢ଼େଇ ତମାଳ ଗଛରେ ବସା କରିଥିଲା।
(ଖ) ଭାରି ଦିନେ ଖରା ହେଉଥାଏ
ସଜାଡ଼ିଲେ – ଦିନେ ଭାରି ଖରା ହେଉଥାଏ।
(ଗ) ମହୁମାଛି କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ ବାଇଚଢ଼େଇକୁ ପାଖକୁ ନେଇଗଲା ।
ସଜାଡ଼ିଲେ – କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ ବାଇଚଢ଼େଇକୁ ମହୁମାଛି ପାଖକୁ ନେଇଗଲା।
(ଘ) ମୋର ବନ୍ଧୁ ଗୋଟିଏ ମହୁମାଛି ବୀଣାରବା ବୋଲି ।
ସଜାଡ଼ିଲେ – ବୀଣାରବା ବୋଲି ଗୋଟିଏ ମହୁମାଛି ମୋର ବନ୍ଧୁ।
୩. ସାରଣୀରେ ଥିବା ଅକ୍ଷରକୁ ଯୋଡ଼ି ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ନାମ ଖୋଜି ଲେଖ ।
୧. କୋଇଲି (ପ୍ରଥମ ଧାଡ଼ିର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଅଛି: କୋ-ଇ-ଲି)
୨. କଜଳପାତି (ଦ୍ୱିତୀୟ ଧାଡ଼ିରେ ଅଛି: କ-ଜ-ଳ-ପା-ତି)
୩. କାଠହଣା (ଚତୁର୍ଥ ଧାଡ଼ିର ଆରମ୍ଭରେ ଅଛି: କା-ଠ-ହ-ଣା)
୪. ଶୁଆ (ଚତୁର୍ଥ ଧାଡ଼ିର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଅଛି: ଶୁ-ଆ)
୫. ଘରଚଟି କିମ୍ବା ଘରଚଟିଆ (ପଞ୍ଚମ ଧାଡ଼ିରେ ଅଛି ‘ଘ-ର-ଚ-ଟି’ ଏବଂ ଠିକ୍ ତା’ ଉପରକୁ ‘ଆ’ ରହିଛି)
ବୁଝ ଓ ଲେଖ (ବାକ୍ୟ କିଏ, କାହାକୁ କହିଲା)
ବାକ୍ୟ | କିଏ କହୁଥିଲେ | କାହାକୁ କହୁଥିଲେ |
“ସାଙ୍ଗ ହୋଇ ଯଦି ମୁଁ ବିପଦ ବେଳେ ସାହାଯ୍ୟ ନ କଲି, ତେବେ ମୁଁ କି ସାଙ୍ଗ ?” | କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ | ବାଇ ଚଢ଼େଇକୁ |
“ସେ ଦଣ୍ଡ ନ ପାଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ମନ ଶାନ୍ତ ହେବ ନାହିଁ।” (ପାଠ ଅନୁଯାୟୀ) | ବାଇ ଚଢ଼େଇ | କାଠହଣା ଚଢ଼େଇକୁ |
“ତୁମେ ସବୁବେଳେ କାହିଁକି କାନ୍ଦୁଛ ?” | କାଠହଣା ଚଢ଼େଇ | ବାଇ ଚଢ଼େଇ (ସ୍ତ୍ରୀ) କୁ |
ଭାବି କୁହ (ପହେଳି / ଧନ୍ଦା)
ମୋଟା ମୋଟା ଗୋଡ଼ ତାର
ଲମ୍ବା ଲମ୍ବା ଦାନ୍ତ
ପାଦ ଯାଏ ଲମ୍ବି ଥାଏ
ସାପ ପରି ନାକ ।
ଡାଳ ଭାଙ୍ଗେ ପତର ଖାଏ
ଅତି ବଳ ତା’ର
କଳା କଳା ଦେହଥାଏ
କୁହ ନାମଟି ତା’ର ?
ଉତ୍ତର – ହାତୀ