ବର୍ଷା
ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ
ଏମନ୍ତେ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳ ଗଲା
ବରଷା ଋତୁ ପ୍ରକାଶିଲା॥
ସକଳ ଋତୁଙ୍କର ସାର
ଶସ୍ୟ-ସମ୍ପଦ ମଞ୍ଚପୁର॥
ମେଘେ ମିଳିଲେ ଶୂନ୍ୟପଥେ
ବିଜୁଳି ଶବଦ ସଙ୍ଗତେ॥
ମହୀ ମଣ୍ଡଳ ଦୁଃଖ ଚାହିଁ
ଜଳ ଛାଡ଼ିଲା ତୋଷ ହୋଇ॥
ଘୋର ଶବଦେ ମେଘମାଳ
ଗର୍ଜିଣ ବରଷନ୍ତି ଜଳ॥
ପ୍ରାଣୀ-ଜୀବନ ଜଳରାଶି
କରୁଣା ଚିତ୍ତରେ ବରଷି॥
ପୃଥିବୀ ରବି ତେଜ ଗ୍ରାସେ
ତାପିତ ଥିଲା ଅଷ୍ଟମାସେ॥
ଜଳ ପାଇଲା ତୋଷଚିତ୍ତେ
ତପସ୍ଵୀ ଜନଙ୍କର ମତେ॥
ତପସ୍ୟା ଫଳ ଯେହ୍ନେ ପାଇ
ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି ଅତି ସୁଖୀ ହୋଇ॥
ମୟୂରେ ଗିରି ଶିଖେ ଥାଇ
ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି ମେଘେ ଋହିଁ॥
ଅତିଥି ଦେଖି ଭକ୍ତ ଜନେ
ଯେସନେ ତୋଷ ହ୍ବନ୍ତି ମନେ॥
ଖଦ୍ୟୋତ କୀଟ ନିଶାମୁଖେ
ଜଗତ ଆବୋରିଲେ ସୁଖେ॥
ମଣ୍ଡୁକେ ମେଘ ନାଦ ଶୁଣି
ଗର୍ଜନ୍ତି ଆବୋରିଣ ପାଣି॥
ଅଳପ ନଦୀଏ ପୂରିଲେ
ଲହରି ମତେ ଉଛୁଳିଲେ॥
ନାନା ପ୍ରକାରେ ଶସ୍ୟରାଶି
ଏଣେ ପୂରିତ ମହୀ ଦିଶି॥
ଛତୁ ଯେ ଛତ୍ର ପ୍ରାୟ ହୋଇ
ରାଜାର ପ୍ରାୟ ଦିଶେ ମହୀ॥
ଭକ୍ତକବି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ (ପଞ୍ଚଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ)– ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର କପିଳେଶ୍ଵରପୁରରେ ଜନ୍ମ। ତାଙ୍କ ରଚିତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତ ଏକ ପବିତ୍ର ଗ୍ରନ୍ଥ ଭାବରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ସର୍ବତ୍ର ଜନପ୍ରିୟ।‘ବର୍ଷା’କବିତାଟି ଓଡ଼ିଆ ଭାଗବତର ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ, ଏକବିଂଶ ଅଧ୍ୟାୟରୁ ଆନୀତ।
ସୂଚନା :
ନିଶାମୁଖ- ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳ
ତ୍ରାସ– ଭୟ
ଆସ ଜାଣିବା କେତୋଟି ନୂଆ ଶବ୍ଦ
ଶବ୍ଦ (Odia) | ଅର୍ଥ (Odia) | अर्थ (Hindi) | Meaning (English) |
ମଞ୍ଚପୁର | ମର୍ତ୍ତ୍ୟପୁର, ପୃଥିବୀ | पृथ्वी | Earth |
ଖଦ୍ୟୋତ | ଜୁଗ୍ନୁ, ଆଲୋକ ଛାଡ଼ୁଥିବା ପୋକ | जुगनू | Firefly |
ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି | ଖାଆନ୍ତି, ଭୋଜନ କରନ୍ତି | खाते हैं | Eat / Consume |
ଅଭ୍ଯାସ | ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ, ପୁନରାବୃତ୍ତି | अभ्यास, प्रशिक्षण | Practice / Exercise |
ମଣ୍ଡୁକ | ବାଙ୍ଗ | मेंढ़क | Frog |
ତୋଷ | ସନ୍ତୋଷ, ପ୍ରସନ୍ନତା | संतोष, प्रसन्नता | Satisfaction / Contentment |
ଅତିରିକ୍ତ ଶବ୍ଦ – ଅର୍ଥ
Odia Word | Odia Meaning | Hindi Meaning | English Meaning |
ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳ | ଗରମ ଋତୁ | गर्मी का मौसम | Summer season |
ବରଷା | ବର୍ଷା ଋତୁ | वर्षा ऋतु | Rainy season |
ଋତୁ | ମୌସୁମ | मौसम | Season |
ଶସ୍ୟ-ସମ୍ପଦ | ଫସଲର ସମୃଦ୍ଧି | फसलों की समृद्धि | Abundance of crops |
ମେଘେ | ମେଘମାନେ | बादल | Clouds |
ଶୂନ୍ୟପଥେ | ଆକାଶରେ | आकाश में | In the sky |
ବିଜୁଳି | ବଜ୍ର | बिजली | Lightning |
ଶବଦ | ଶବ୍ଦ | ध्वनि | Sound |
ମହୀ | ପୃଥିବୀ | पृथ्वी | Earth |
ଜଳ | ପାଣି | पानी | Water |
ଘୋର | ଭୟଙ୍କର | भयानक | Terrible |
ଗର୍ଜିଣ | ଗର୍ଜନ କରୁଛି | गरजना | Roaring |
ପ୍ରାଣୀ-ଜୀବନ | ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ଜୀବନ | प्राणियों का जीवन | Life of creatures |
କରୁଣା | ଦୟା | दया | Compassion |
ରବି | ସୂର୍ଯ୍ୟ | सूर्य | Sun |
ତେଜ | ତାପ | ताप | Heat |
ଗ୍ରାସେ | ଗ୍ରାସିବା | निगलना | Swallowed |
ତାପିତ | ଗରମ ହେବା | तप्त | Heated |
ଅଷ୍ଟମାସେ | ଆଠ ମାସ | आठ महीने | Eight months |
ତୋଷଚିତ୍ତେ | ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ମନରେ | संतुष्ट मन से | With a satisfied mind |
ତପସ୍ଵୀ | ସାଧୁ | तपस्वी | Ascetic |
ତପସ୍ୟା | ସାଧନା | तपस्या | Penance |
ମୟୂରେ | ମୟୂର | मोर | Peacock |
ଗିରି | ପର୍ବତ | पहाड़ | Mountain |
ଶିଖେ | ଶିଖରେ | शिखर पर | On the peak |
ନୃତ୍ୟ | ନାଚ | नृत्य | Dance |
ଅତିଥି | ଅତିଥି | अतिथि | Guest |
ଭକ୍ତ | ଭକ୍ତଜନ | भक्त | Devotee |
ଖଦ୍ୟୋତ | ଜୋତିପୋକ | जुगनू | Firefly |
ନିଶାମୁଖେ | ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ | शाम में | At evening |
ମଣ୍ଡୁକେ | ବେଙ୍ଗ | मेंढक | Frog |
ନାଦ | ଶବ୍ଦ | ध्वनि | Sound |
ଅଳପ | ଛୋଟ | छोटा | Small |
ଲହରି | ତରଙ୍ଗ | लहर | Wave |
ଉଛୁଳିଲେ | ଉଛୁଳିବା | उमड़ना | Surge |
ଛତୁ | ଛତୁ | कुकुरमुत्ता | Mushroom |
ଛତ୍ର | ଛତା | छत्र | Umbrella |
ସାରାଂଶ
ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ କବିତା ‘ବର୍ଷା’ ବର୍ଷା ଋତୁର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ତାହାର ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରୁଛି। ଏହି କବିତାରେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ଋତୁର ଅନ୍ତ ପରେ ବର୍ଷା ଋତୁର ଆଗମନ ଓ ତାହାର ପ୍ରଭାବକୁ ଚିତ୍ରଣ କରାଯାଇଛି। ବର୍ଷା ଋତୁକୁ ସମସ୍ତ ଋତୁଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି କାରଣ ଏହା ଶସ୍ୟ ଓ ସମ୍ପଦର ଉତ୍ସ ଅଟେ। ମେଘମାନେ ଆକାଶରେ ଏକତ୍ରିତ ହୁଅନ୍ତି, ବିଜୁଳି ଓ ଗର୍ଜନ ସହିତ ଜଳ ବର୍ଷଣ କରନ୍ତି, ଯାହା ପୃଥିବୀର ଗ୍ରୀଷ୍ମର ତାପରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇ ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ଆଣିଥାଏ। ଏହି ଜଳ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଜୀବନଦାୟୀ ଅଟେ। କବି ବର୍ଷାକୁ ଏକ ତପସ୍ୟାର ଫଳ ସହିତ ତୁଳନା କରିଛନ୍ତି, ଯେଉଁଠି ତପସ୍ୱୀମାନେ ସାଧନାରୁ ସୁଖ ପାଇଥାନ୍ତି। ମୟୂରମାନେ ମେଘ ଦେଖି ନୃତ୍ୟ କରନ୍ତି, ବେଙ୍ଗମାନେ ମେଘର ନାଦରେ ଗର୍ଜନ କରନ୍ତି, ଓ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଜଳରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି। ଶସ୍ୟରାଶି ଏବଂ ପ୍ରକୃତିର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ପୁଷ୍ଟ ହୁଏ, ଯାହା ରାଜାଙ୍କ ଛତ୍ରର ସମୃଦ୍ଧି ସହିତ ତୁଳନା କରାଯାଇଛି। ଏହି କବିତା ପ୍ରକୃତିର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ କରିଛି ଏବଂ ବର୍ଷାର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଓ ଭୌତିକ ମହତ୍ତ୍ୱକୁ ଉଜାଗର କରିଛି।
सारांश
जगन्नाथ दास की कविता ‘वर्षा’ वर्षा ऋतु की सुंदरता और उसके महत्त्व को चित्रित करती है। यह कविता ग्रीष्म ऋतु के अंत के बाद वर्षा ऋतु के आगमन और इसके प्रभाव को दर्शाती है। वर्षा ऋतु को सभी ऋतुओं में सर्वश्रेष्ठ बताया गया है क्योंकि यह फसलों और समृद्धि का स्रोत है। बादल आकाश में एकत्रित होते हैं और बिजली व गर्जन के साथ जल बरसाते हैं, जो पृथ्वी को गर्मी के ताप से मुक्ति दिलाकर संतुष्टि प्रदान करता है। यह जल प्राणियों के लिए जीवनदायी है। कवि ने वर्षा की तुलना तपस्वियों के तप के फल से की है, जिसमें तपस्वी अपनी साधना से सुख प्राप्त करते हैं। मोर बादलों को देखकर नृत्य करते हैं, मेंढक बादलों की गर्जना सुनकर कर्कश ध्वनि करते हैं, और नदियाँ जल से भर जाती हैं। फसलें और प्रकृति की सुंदरता वर्षा ऋतु में पुष्ट होती है, जिसकी तुलना राजा के छत्र की समृद्धि से की गई है। यह कविता प्रकृति का एक जीवंत चित्र प्रस्तुत करती है और वर्षा के आध्यात्मिक व भौतिक महत्त्व को उजागर करती है।
Summary
The poem ‘Barsha’ by Jagannath Das vividly portrays the beauty and significance of the rainy season. It describes the transition from the scorching summer to the arrival of the rainy season, highlighting its rejuvenating impact. The rainy season is depicted as the most vital among all seasons, as it brings forth abundant crops and prosperity. Clouds gather in the sky, accompanied by lightning and thunder, showering water that relieves the earth from the heat of summer, bringing satisfaction. This water is life-giving for all creatures. The poet compares the rain to the fruits of an ascetic’s penance, where satisfaction is derived from spiritual practice. Peacocks dance upon seeing the clouds, frogs croak in response to the thunder, and rivers swell with water. The abundance of crops and the beauty of nature flourish during the rainy season, likened to the grandeur of a king’s canopy. The poem paints a vibrant picture of nature and underscores the spiritual and material significance of rain.
ଅଭ୍ୟାସ
୧. ନିମ୍ନଲିଖତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର କୁହ :
(କ) ବର୍ଷରେ କେତୋଟି ଋତୁ ଆସେ?
ଉତ୍ତର – ବର୍ଷରେ ଛଅଟି ଋତୁ ଆସେ। (ଗ୍ରୀଷ୍ମ, ବର୍ଷା, ଶରତ, ହେମନ୍ତ, ଶୀତ, ବସନ୍ତ)
(ଖ) ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁ ପରେ କେଉଁ ଋତୁ ଆସେ?
ଉତ୍ତର – ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁ ପରେ ବର୍ଷା ଋତୁ ଆସେ।
(ଗ) ମେଘମାନେ କେଉଁଠି ମିଳିତ ହୁଅନ୍ତି?
ଉତ୍ତର – ମେଘମାନେ ଶୂନ୍ୟପଥରେ ଅର୍ଥାତ୍ ଆକାଶରେ ମିଳିତ ହୁଅନ୍ତି।
(ଘ) ପୃଥିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତାପରେ କେତେ ମାସ ଉତ୍ତପ୍ତ ଥିଲା?
ଉତ୍ତର – ପୃଥିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତାପରେ ଆଠ ମାସ ଉତ୍ତପ୍ତ ଥିଲା।
(ଙ) ଖଦ୍ୟୋତ କେତେବେଳେ ଉଡ଼ିବୁଲେ?
ଉତ୍ତର – ଖଦ୍ୟୋତ ନିଶାମୁଖେ ଅର୍ଥାତ୍ ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଉଡ଼ିବୁଲେ।
୨. ଉତ୍ତର ଲେଖ :
(କ) ମେଘମାଳ କିପରି ଭାବରେ ଜଳ ବର୍ଷା କଲେ?
ଉତ୍ତର – ମେଘମାଳ ଘୋର ଶବ୍ଦ କରି, ଗର୍ଜନ ସହିତ ଜଳ ବର୍ଷା କଲେ।
(ଖ) ‘ଗର୍ଜନ୍ତି ଆବୋରିଣ ପାଣି’ – ଏଠାରେ କିଏ ଗର୍ଜିବା କଥା କୁହାଯାଇଛି?
ଉତ୍ତର – ‘ଗର୍ଜନ୍ତି ଆବୋରିଣ ପାଣି’ ଏଠାରେ ମଣ୍ଡୁକ ଅର୍ଥାତ୍ ବେଙ୍ଗ ଗର୍ଜିବା କଥା କୁହାଯାଇଛି।
(ଗ) ଏହି କବିତାରେ କାହାକୁ ରାଜା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି?
ଉତ୍ତର – ଏହି କବିତାରେ ପୃଥିବୀ କୁ ରାଜା ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି।
(ଘ) ବର୍ଷା ଋତୁକୁ ସକଳ ଋତୁଙ୍କର ସାର ବୋଲି କବି କାହିଁକି କହିଛନ୍ତି?
ଉତ୍ତର – ବର୍ଷା ଋତୁକୁ କବି ସକଳ ଋତୁଙ୍କର ସାର ବୋଲି କହିଛନ୍ତି କାରଣ ଏହି ଋତୁରେ ଜଳ ବର୍ଷଣ ହେବା ଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀରେ ଶସ୍ୟ ଓ ସମ୍ପଦ ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ, ଯାହା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜୀବନ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ। ଏହା ପୃଥିବୀର ତାପକୁ ଶାନ୍ତ କରେ ଏବଂ ପ୍ରକୃତିକୁ ସତେଜ ଓ ସମୃଦ୍ଧ କରେ।
(ଙ) ମୟୂର କାହାକୁ ଚାହିଁ ନୃତ୍ୟ କରେ?
ଉତ୍ତର – ମୟୂର ମେଘକୁ ଚାହିଁ ନୃତ୍ୟ କରେ।
୩. ସରଳ ଭାଷାରେ ବୁଝାଇ ଲେଖ :
(କ) ମହୀ ମଣ୍ଡଳ ଦୁଃଖ ଚାହିଁ
ଜଳ ଛାଡ଼ିଲା ତୋଷ ହୋଇ।
ଉତ୍ତର – ମହୀ …….. ତୋଷ ହୋଇ।
ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ପଠିତ ସାହିତ୍ୟ ବହିର ‘ବର୍ଷା’ କବିତାରୁ ଆନୀତ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କବି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ପୃଥିବୀର କଷ୍ଟ ସହ୍ୟ କରି ନ ପାରି ବର୍ଷା କିପରି ଜଳ ପ୍ରଦାନ କଲା ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ପୃଥିବୀ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତାପରେ ଆଠ ମାସ ଉତପ୍ତ ଥିବା କାରଣରୁ ଦୁଃଖ ପାଉଥିଲା। ମେଘମାନେ ଏହା ଦେଖି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଚିତ୍ତରେ ବର୍ଷା ଜଳ ବର୍ଷଣ କଲେ, ଯାହା ପୃଥିବୀର ତାପ ଓ ଦୁଃଖକୁ ଶାନ୍ତ କଲା।
(ଖ) ଅଳପ ନଦୀଏ ପୂରିଲେ
ଲହରି ମତେ ଉଛୁଳିଲେ।
ଉତ୍ତର – ଅଳପ ନଦୀଏ ……. ମତେ ଉଛୁଳିଲେ।
ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ପଠିତ ସାହିତ୍ୟ ବହିର ‘ବର୍ଷା’ କବିତାରୁ ଆନୀତ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କବି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ମାହାତ୍ମ୍ୟ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ବର୍ଷା ଜଳରେ ଛୋଟ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଗଲା ଏବଂ ସେମାନଙ୍କରେ ଲହରୀ ଉଛୁଳି ଉଠିଲା, ଅର୍ଥାତ୍ ନଦୀଗୁଡ଼ିକ ଜଳରେ ଭର୍ତ୍ତି ହୋଇ ପ୍ରବହମାନ ଓ ଜୀବନ୍ତ ହେଲା।
(ଗ) ଛତୁଯେ ଛତ୍ର ପ୍ରାୟ ହୋଇ
ରାଜାର ପ୍ରାୟ ଦିଶେ ମହୀ।
ଉତ୍ତର – ଛତୁଯେ ଛତ୍ର ……. ଦିଶେ ମହୀ।
ଉକ୍ତ ପଦ୍ୟାଂଶଟି ପଠିତ ସାହିତ୍ୟ ବହିର ‘ବର୍ଷା’ କବିତାରୁ ଆନୀତ। ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗରେ କବି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ବର୍ଷା ଋତୁରେ ପୃଥିବୀର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି।
ବର୍ଷା ଋତୁରେ ଛତୁ ଛତା ପରି ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇ ପୃଥିବୀରେ ରାଜାର ମୁକୁଟ ପରି ଶୋଭା ପାଉଥାଏ । ଏହା ପୃଥିବୀକୁ ଅଧିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟମୟ ଓ ସମୃଦ୍ଧ କରେ।
୪. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପଦ୍ୟାଶରେ ଖାଲିଥିବା ସ୍ଥାନକୁ ବହି ଦେଖି ପୂରଣ କର :
(କ) ପ୍ରାଣୀ ଜୀବନ _________
_________ ଚିତ୍ତରେ ବରଷି॥
ଉତ୍ତର: ପ୍ରାଣୀ ଜୀବନ ଜଳରାଶି / କରୁଣା ଚିତ୍ତରେ ବରଷି।
(ଖ) _________ ଶସ୍ୟରାଶି
ଏଣେ _________ ମହୀ _________॥
ଉତ୍ତର: ନାନା ପ୍ରକାରେ ଶସ୍ୟରାଶି / ଏଣେ ପୂରିତ ମହୀ ଦିଶି।
୫. ଏହି କବିତାରେ ‘ସୂର୍ଯ୍ୟ’ ଓ ‘ପୃଥିବୀ’ ଶବ୍ଦ ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଛି, ତାହାକୁ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ସୂର୍ଯ୍ୟ – ରବି
ପୃଥିବୀ – ମହୀ, ମହୀ ମଣ୍ଡଳ
୬. ବରଷା ଶବ୍ଦର ଗଦ୍ୟରୂପ ‘ବର୍ଷା’, ସେହିପରି ନିମ୍ନଲିଖତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଗଦ୍ୟରୂପ ଲେଖ :
ଶବଦ: ଶବ୍ଦ
ଗରଜି: ଗର୍ଜି
ବରଷି: ବର୍ଷି
ଗ୍ରୀଷମ: ଗ୍ରୀଷ୍ମ
ତପତ: ତପ୍ତ
ଅଳପ: ଅଲ୍ପ
୭. ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ ସୂଚାଉଥିବା ଶବ୍ଦକୁ ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ୟରୁ ବାଛି ଲେଖ।
ମଞ୍ଚପୁର (ସ୍ଵର୍ଗପୁର, ପାତାଳପୁର, ମର୍ତ୍ତ୍ୟପୁର)
ଉତ୍ତର: ମର୍ତ୍ତ୍ୟପୁର
ଭୁଞ୍ଜନ୍ତି (ଭୋଜନ କରନ୍ତି, ଭୋଗ କରନ୍ତି, ଭରଣ କରନ୍ତି)
ଉତ୍ତର: ଭୋଗ କରନ୍ତି
ମଣ୍ଡୁକ (ସାପ, ବେଙ୍ଗ, ମୟୂର)
ଉତ୍ତର: ବେଙ୍ଗ
ନିଶାମୁଖ (ସକାଳ, ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳ, ରାତି)
ଉତ୍ତର: ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳ
୮. ‘ଆଠ’କୁ ଯେପରି ‘ଅଷ୍ଟ’ କୁହାଯାଏ, ସେହିପରି ନିମ୍ନଲିଖତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ କ’ଣ କୁହାଯିବ ଲେଖ :
ନଅ: ନବ
ସାତ: ସପ୍ତ
ଛଅ: ଷଷ୍ଠ
ଏଗାର: ଏକାଦଶ
୯. ପ୍ରତ୍ୟେକ ଧାଡ଼ିରେ ତିନୋଟି ଏକ ଜାତୀୟ ଶବ୍ଦ ସହିତ ଗୋଟିଏ ଭିନ୍ନ ଜାତୀୟ ଶବ୍ଦ ମିଶି ରହିଛି। ଭିନ୍ନ ଜାତୀୟ ଶବ୍ଦଟିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି ଲେଖ।
(କ) ବର୍ଷା, ବିଜୁଳି, ଗିରିଶିଖ, ପବନ
ଉତ୍ତର: ଗିରିଶିଖ (ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପାଗ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ, କିନ୍ତୁ ଗିରିଶିଖ ପର୍ବତ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ)
(ଖ) ମଣ୍ଡୁକ, ମୟୂର, ଛତୁ, ଖଦ୍ୟୋତ
ଉତ୍ତର: ଛତୁ (ଅନ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାଣୀ, କିନ୍ତୁ ଛତୁ ଗଛ)
ତୁମ ପାଇଁ କାମ
୧. ବର୍ଷା ଉପରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଅନ୍ୟ କବିଙ୍କର କବିତାଗୁଡ଼ିକୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ପଢ଼।
୨. ବର୍ଷା ଋତୁ ସଂପର୍କରେ କବିତା ଲେଖୁ ତୁମ ଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଦେଖାଅ।
୩. ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସଙ୍କ ଜୀବନୀ ସଂଗ୍ରହ କରି ପଢ଼।