ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ
(ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅଭିବାଦନ ଜଣାଇଲେ ।)
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ – ଶୁଭ ସକାଳ ଗୁରୁମା।
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ଶୁଭ ସକାଳ ପିଲାମାନେ । ଆଚ୍ଛା ପିଲାମାନେ – କହିଲ ଦେଖ୍, ତୁମେ ତ ସବୁ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖୁଥୁବ !
ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀ – ହଁ, ଗୁରୁମା। ଆମେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖୁଛୁ ।
ମୁନି – ଗୁରୁମା, ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର କେତେବେଳେ ଦେଖାଯାଏ ତ ପୁଣି କେତେବେଳେ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ହଁ, ହଁ…. ମୁନି ଗୋଟିଏ ଭଲ କଥା କହିଲା। ଆଚ୍ଛା ! ଏପରି କାହିଁକି ହୁଏ ?
ରମୁ – ଗୁରୁମା, ଚନ୍ଦ୍ରଟା ଭାରି ମନ ମୋଟିଆ। ତା’ର ଇଚ୍ଛା ହେଲେ ଦେଖାଦିଏ ନଚେତ୍ ଲୁଚିଯାଏ।
ମଧୁ – ସେ ବାଦଲ ସାଙ୍ଗରେ ଲୁଚକାଳି ଖେଳୁଥାଏ।
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ନା…ନା… । ପ୍ରକୃତରେ ପୃଥିବୀ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରର ଗତି ପାଇଁ ଏମିତି ହୁଏ । ସେ ବିଷୟରେ ତୁମେ ତୁମ ବିଜ୍ଞାନ ଗୁରୁମା’ଙ୍କୁ ପଚାରି ବୁଝିବ।
ନିକିତା – ଗୁରୁମା…. ଗୁରୁମା…. । ମୋର ଭାରି ଇଚ୍ଛା ମୁଁ ଥରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
ମୁନି – ଆମେ କ’ଣ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଯାଇପାରିବା ?
ବବ୍ଲୁ – ହଁ ରକେଟ୍ରେ ବସି ଯାଇପାରିବା।
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ଆଚ୍ଛା କିଏ କହିପାରିବ – ଚନ୍ଦ୍ରକୁ କେଉଁସବୁ ରକେଟ୍ ଯାଇଛି ?
ତୁଷାର – ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୧, ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ- ୨, ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ଆରେ ବାଃ, ତୁମେମାନେ ତ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ ବିଷୟରେ ବହୁତ ଜାଣିଛ । ଆଉ କିଏ କ’ଣ ସବୁ ଜାଣିଛ ?
ମଧୁ – ଗୁରୁମା ! ଏବେ ଭାରତ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠକୁ ଏକ ଯାନ ପଠାଇଥିଲା । କ’ଣ ସେ ଯାନଟି ତ……
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ହଁ, ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ । ଆମ ଦେଶର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣମେରୁରେ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ର ସଫଳ ଅବତାରଣ କରାଇଛନ୍ତି।
ବବ୍ଲୁ – ହଁ, ଗୁରୁମା । ସେଇ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ରେ ସୁନୀତା ୱିଲିୟମ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଯାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ୯ ମାସ ରହି ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୨୦୨୫ ମସିହାରେ ପୃଥିବୀକୁ ଫେରିଆସିଛନ୍ତି।
ବୁନୁ – ଗୁରୁମା, ବାପା କହୁଥିଲେ, – “ ଚନ୍ଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁରେ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନକୁ ପହଞ୍ଚାଇବାରେ ଭାରତ ହେଉଛି ପ୍ରଥମ ଦେଶ ।”
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ହଁ, ହଁ, ଠିକ୍ କହିଛ । ଆଚ୍ଛା କହିଲ, ସେହି ଦକ୍ଷିଣମେରୁଟି କ’ଣ ?
ନିକିତା – ଆମକୁ ସେ ବିଷୟରେ କିଛି କୁହନ୍ତୁ ।
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ହଉ ଶୁଣ ! ପୃଥିବୀର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଶେଷକୁ ଦକ୍ଷିଣମେରୁ କୁହାଯାଏ । ସେହିପରି ଚନ୍ଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗ ଶେଷକୁ ଚନ୍ଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣମେରୁ କୁହାଯାଏ। ଆମ ଦେଶର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ଅବିରତ ଉଦ୍ୟମ ଯୋଗୁଁ ସେଠାରେ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ର ସଫଳ ଅବତରଣ ହୋଇପାରିଲା। ଏହା ଆମ ଦେଶ ପାଇଁ ଗର୍ବ ଓ ଗୌରବର କଥା।
ସିଦ୍ଧାର୍ଥ — ଗୁରୁମା ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ କାହିଁକି ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା ?
ନିକିତା – ଆରେ ତୁ ଜାଣିନୁ ! ଚନ୍ଦ୍ର ବିଷୟରେ ନୂଆ ନୂଆ କଥା ଜାଣିବା ପାଇଁ ପରା ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ ପଠାଯାଇଥିଲା।
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ଆଚ୍ଛା ! କହିଲ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ କ’ଣ ସବୁ ଦେଖିଥିଲେ ?
ନଗ୍ମା – ପାଣି, ମାଟି……..
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ଠିକ୍ କହିଛ । ଆରେ ତମେତ ସବୁ ବହୁତ କିଛି ଜାଣିଛ !
ବାବୁନି – ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥିବୀଠାରୁ ବହୁତ ଦୂରରେ ଅଛି । ତେଣୁ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ରକେଟ୍ ପଠାଇ ସେହି ସ୍ଥାନରେ କ’ଣ ସବୁ ଅଛି, ଜାଣିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା ଜାରି ରଖିଛନ୍ତି ।
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ -ହଁ, ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ତାହାକୁ ‘ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ ମିଶନ୍’ ନାମ ଦେଇଛନ୍ତି । ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୨ ଚନ୍ଦ୍ର ଚାରିପାଖରେ ଘୂରି ଘୂରି, ଚନ୍ଦ୍ରରେ ପାଣି ଥୁବାର ସନ୍ଧାନ ପାଇଥିଲା ।
ରମୁ – ଗୁରୁମା, ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ପାଣି ଖୋଜି ଖୋଜି ଏତେ ଦୂରକୁ କାହିଁକି ଯାଉଛନ୍ତି ? ଆମ ଘର ପାଖରେ ତ କୂଅ, ପୋଖରୀ, ନଈ ସବୁ ତ ଅଛି ।
ନଗମା – ଆରେ ସେମାନେ ପାଣି ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଯାଇ ନଥିଲେ ସେମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ସମ୍ପର୍କରେ ବିଭିନ୍ନ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ।
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ହଁ ଠିକ୍ କଥା ! ଚନ୍ଦ୍ର ବିଷୟରେ କିଛି ଜାଣିବା ପରେ, ଆଉ ଅଧିକ ଜାଣିବା ପାଇଁ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ମନରେ ଆଗ୍ରହ ହେଲା । ତେଣୁ ସେମାନେ ପୁଣିଥରେ ରକେଟ୍ ପଠାଇବାକୁ ଯୋଜନା କଲେ । ଆଉ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ- ୨କୁ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠକୁ ପଠାଇଲେ।
ନିକିତା – ଗୁରୁମା ! ମୁଁ ଶୁଣିଥିଲି କିଛି ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟି ଯୋଗୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୨ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରଣ କରିପାରି ନଥିଲା।
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ହଁ ! ହେଲେ ଆମ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ସେଥିପାଇଁ ନିଜର ମନୋବଳ ହରାଇ ନଥିଲେ । ଅଧୂକ ପରିଶ୍ରମ କରି ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ କୁ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠକୁ ପଠାଇଥିଲେ । ଆଉ ଶେଷରେ ସଫଳ ହୋଇଥିଲେ ।
ତୁଷାର – ଗୁରୁମା ! ଏବେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନେଇ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ କ’ଣ ସବୁ ଗବେଷଣା କରୁଛନ୍ତି ?
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ବାଃ, ଭଲ ପ୍ରଶ୍ନଟିଏ ପଚାରିଛ ! ତୁମେମାନେ ଜାଣିଛ କି, ଯେଉଁ ଯନ୍ତ୍ର ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରଣ କରିଛି ତା’ର ନାମ ହେଉଛି ‘ବିକ୍ରମ ଲ୍ୟାଣ୍ଡର’ । ଏହି ଲ୍ୟାଣ୍ଡର ନିଜ ସହ ‘ପ୍ରଜ୍ଞାନ୍’ ନାମକ ଅନ୍ୟ ଏକ ଯନ୍ତ୍ରକୁ ନେଇ ଯାଇଥିଲା । ସେହି ‘ ପ୍ରଜ୍ଞାନ’ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଘୂରି ଘୂରି ସେଠାରୁ ମିଳିଥିବା ମାଟି ପୃଥୁବୀର ମାଟି ସହ ସମାନ କି ନାହିଁ ଓ ସେଠାରେ ବସବାସ କରିବା ସମ୍ଭବ କି ନାହିଁ ସେ ବିଷୟରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଥିଲା।
ମଧୁ – ( ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ) ଏ ବିଷୟରେ ଆମେ ତ ଏତେ କଥା ଜାଣି ନଥୁଲୁ !
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ହଁ ପିଲାମାନେ, ଆମେ ଯଦି ବାରମ୍ବାର ଚେଷ୍ଟା କରିବା ତା’ ହେଲେ କଠିନ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ସହଜରେ ସମାଧାନ କରିପାରିବା । ନୂଆ ନୂଆ କଥା ମଧ୍ୟ ଜାଣିପାରିବା।
ନନ୍ଦିନୀ – ଗୁରୁମା ! ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନେଇ କିଛି ଗୀତ ଅଛି କି ?
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ – ହଁ ଅଛି, ଆସ ସମସ୍ତେ ମିଶି ଗାଇବା।
“ଜହ୍ନମାମୁ ଦେଶରେ
ତାରାଫୁଲ ବେଶରେ
ଚନ୍ଦ୍ରଯାନେ ବସି ଆମେ
ବୁଲିବାକୁ ଆସରେ।
ଚନ୍ଦ୍ରଯାନେ ବସି ବୁଲିବାକୁ ଯିବାରେ।”
ସାରାଂଶ : ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ
ଏହି ପାଠଟି ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ଏବଂ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ‘ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ’ ମିଶନ ବିଷୟରେ ହୋଇଥିବା ଏକ ଆଲୋଚନା ଉପରେ ଆଧାରିତ। ପ୍ରଥମେ ପିଲାମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର କାହିଁକି ଆକାଶରେ କେତେବେଳେ ଦେଖାଯାଏ ଓ ଲୁଚିଯାଏ, ସେ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରନ୍ତି। ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ବୁଝାନ୍ତି ଯେ ଏହା ପୃଥିବୀ ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରର ଗତି ପାଇଁ ହୋଇଥାଏ।
ଏହାପରେ ଆଲୋଚନା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଯାଇଥିବା ରକେଟ୍ ଓ ମିଶନ୍ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରିତ ହୁଏ। ପିଲାମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୧, ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୨, ଏବଂ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ ବିଷୟରେ କହନ୍ତି। ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ସୂଚନା ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଭାରତୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ଯୋଗୁଁ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ ଚନ୍ଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁରେ ସଫଳତାର ସହ ଅବତରଣ କରିପାରିଛି ଏବଂ ଭାରତ ଏହି ସଫଳତା ହାସଲ କରିବାରେ ବିଶ୍ୱର ପ୍ରଥମ ଦେଶ ହୋଇପାରିଛି, ଯାହା ଆମ ପାଇଁ ଗର୍ବର ବିଷୟ। (ଗପରେ ଏକ ସୂଚନା ଦିଆଯାଇଛି ଯେ ସୁନୀତା ୱିଲିୟମ୍ସ ଏହି ଯାନରେ ଯାଇଥିଲେ, ଯାହାକି ଏକ କାଳ୍ପନିକ ବା ତଥ୍ୟଗତ ଭୁଲ ଉପସ୍ଥାପନା ଅଟେ କାରଣ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ ଏକ ମାନବବିହୀନ ଯାନ ଥିଲା।)
ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ବୁଝାନ୍ତି ଯେ ଚନ୍ଦ୍ରରେ ପାଣି, ମାଟି ଏବଂ ଜୀବନ ଧାରଣର ସମ୍ଭାବନା ଅଛି କି ନାହିଁ ତାହା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଏହି ଗବେଷଣା କରାଯାଉଛି। ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ର ‘ବିକ୍ରମ ଲ୍ୟାଣ୍ଡର’ ଏବଂ ‘ପ୍ରଜ୍ଞାନ ରୋଭର’ ସେଠାରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରୁଛନ୍ତି। ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୨ର ବିଫଳତା ପରେ ମଧ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ହାର ନମାନି ଚେଷ୍ଟା ଜାରି ରଖିଥିଲେ ବୋଲି ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ କହିଛନ୍ତି। ଶେଷରେ, ପିଲାମାନେ ବୁଝିପାରିଲେ ଯେ ବାରମ୍ବାର ଚେଷ୍ଟା କଲେ କଠିନ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ଶ୍ରେଣୀଟି ଏକ ସୁନ୍ଦର ଗୀତ ସହିତ ଶେଷ ହୁଏ।
सारांश : चंद्रयान
यह पाठ कक्षा में शिक्षिका और छात्रों के बीच ‘चंद्रयान’ मिशन के बारे में हुई एक चर्चा पर आधारित है। शुरुआत में बच्चे पूछते हैं कि चाँद आसमान में कभी क्यों दिखाई देता है और कभी क्यों छिप जाता है। शिक्षिका समझाती हैं कि ऐसा पृथ्वी और चंद्रमा की गति (घूर्णन) के कारण होता है।
इसके बाद चर्चा चाँद पर भेजे गए रॉकेट और मिशनों पर केंद्रित हो जाती है। बच्चे चंद्रयान-1, चंद्रयान-2 और चंद्रयान-3 के बारे में बात करते हैं। शिक्षिका जानकारी देती हैं कि भारतीय वैज्ञानिकों की कड़ी मेहनत के कारण चंद्रयान-3 चंद्रमा के दक्षिणी ध्रुव पर सफलतापूर्वक उतरने में सफल रहा है और भारत ऐसा करने वाला दुनिया का पहला देश बन गया है, जो हमारे लिए गर्व की बात है। (कहानी में एक छात्र कहता है कि सुनीता विलियम्स इस यान में गई थीं, जो कि एक तथ्यात्मक भूल या काल्पनिक संदर्भ है क्योंकि चंद्रयान-3 एक मानवरहित मिशन था)।
शिक्षिका बच्चों को समझाती हैं कि चंद्रमा पर पानी, मिट्टी और जीवन की संभावनाओं की खोज के लिए यह शोध किया जा रहा है। चंद्रयान-3 का ‘विक्रम लैंडर’ और ‘प्रज्ञान रोवर’ वहाँ से जानकारी (डेटा) इकट्ठा कर रहे हैं। शिक्षिका बताती हैं कि चंद्रयान-2 की विफलता के बाद भी वैज्ञानिकों ने हार नहीं मानी और कोशिश जारी रखी। अंत में, बच्चे समझ जाते हैं कि बार-बार प्रयास करने से कठिन समस्याओं का भी समाधान किया जा सकता है, और कक्षा एक सुंदर गीत के साथ समाप्त होती है।
ଶବ୍ଦାର୍ଥ
Odia Word | Meaning in Odia | Meaning in Hindi | Meaning in English |
ଅଭିବାଦନ (Abhibadana) | ନମସ୍କାର ବା ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା | अभिवादन / प्रणाम | Greeting / Salutation |
ମନ ମୋଟିଆ (Mana motia) | ନିଜ ଇଚ୍ଛାରେ କାମ କରୁଥିବା | मनमौजी / अपनी मर्जी का | Moody / Capricious |
ଗତି (Gati) | ଚଳନ ବା ବୁଲିବା | गति / चाल | Motion / Movement |
ଦକ୍ଷିଣମେରୁ (Dakshina meru) | ଦକ୍ଷିଣ ଦିଗର ଶେଷ ପ୍ରାନ୍ତ | दक्षिणी ध्रुव | South Pole |
ଅବତରଣ (Abatarana) | ତଳକୁ ଓହ୍ଲାଇବା | उतरना / लैंडिंग | Landing / Descent |
ଅବିରତ (Abirata) | ଲଗାତାର ବା ବିନା ବିରତିରେ | निरंतर / लगातार | Continuous / Relentless |
ଉଦ୍ୟମ (Udyama) | ଚେଷ୍ଟା / ପ୍ରୟାସ | प्रयास / कोशिश | Effort / Attempt |
ଅନୁସନ୍ଧାନ (Anusandhana) | ଖୋଜିବା ବା ଗବେଷଣା କରିବା | खोज / अनुसंधान | Research / Investigation |
ସନ୍ଧାନ (Sandhana) | ଖୋଜ୍ / ଠିକଣା | तलाश / सुराग | Discovery / Trace |
ଯାନ୍ତ୍ରିକ ତ୍ରୁଟି (Jantrika truti) | ମେସିନ୍ରେ ଥିବା ଖରାପି | तकनीकी खराबी | Technical fault / Glitch |
ମନୋବଳ (Manobala) | ମନର ସାହସ | मनोबल | Morale / Willpower |
ସମାଧାନ (Samadhana) | ଉତ୍ତର ବା ରାସ୍ତା ବାହାର କରିବା | समाधान / हल | Solution / Resolution |
ଆସ, କଥାବାର୍ତ୍ତା ହେବା
୧. ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଓ ତାରାକୁ ନେଇ ତୁମେ ଗପଟିଏ କୁହ କିମ୍ବା କବିତାଟିଏ ଆବୃତ୍ତି କର।
ଉତ୍ତର – ଆକାଶରେ ରାଜା ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବତା, ଦିନବେଳା ଦିଏ ଖରା,
ରାତି ହେଲେ ଆସେ ଜହ୍ନମାମୁ ଆମ, ସାଙ୍ଗରେ ତା’ ଲକ୍ଷେ ତାରା।
୨. ଦ୍ଵିତୀୟ ଶ୍ରେଣୀ ବହିରେ ‘ଚନ୍ଦ୍ର’ ବିଷୟରେ ପଢ଼ିଥୁବା କଥାକୁ ମନେ ପକାଇ କୁହ।
ଉତ୍ତର – ଆମେ ପଢ଼ିଥିଲୁ ଯେ ଚନ୍ଦ୍ରର ନିଜର ଆଲୁଅ ନାହିଁ, ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ଆଲୁଅ ପାଇ ରାତିରେ କିରଣ ଦିଏ। ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଚନ୍ଦ୍ର ଗୋଲ୍ ଦିଶେ ଏବଂ ଅମାବାସ୍ୟା ଦିନ ଆଦୌ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ।
୩. ତୁମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନେଇ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ପର୍ବ ବିଷୟରେ କୁହ।
ଉତ୍ତର – ଆମ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ନେଇ ‘କୁମାର ପୂର୍ଣ୍ଣିମା’ ଏବଂ ‘ଖୁଦୁରୁକୁଣୀ ଓଷା’ (ଭାଲୁକୁଣୀ ଓଷା ସମୟରେ ଚାନ୍ଦ ପୂଜା) ପାଳନ କରାଯାଏ, ଯେଉଁଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଜହ୍ନମାମୁଙ୍କୁ ପୂଜା କରି ଭୋଗ ଖାଇବାର ନିୟମ ଅଛି।
୪. ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ ବିଷୟରେ ଯାହା ଶୁଣିଛ କୁହ।
ଉତ୍ତର – ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ ହେଉଛି ଆମ ଦେଶର ବୈଜ୍ଞାନିକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ପଠାଯାଇଥିବା ଏକ ରକେଟ୍। ଏହା ଚନ୍ଦ୍ରରେ ପାଣି ଏବଂ ମାଟି ବିଷୟରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରୁଛି।
ଚିନ୍ତା କରି ଲେଖ
୧. ଏହି ପାଠଟିରେ କେଉଁ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି, ସେ ସଂପର୍କରେ ଯାହା ବୁଝିଛ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ଏହି ପାଠଟିରେ ଭାରତର ‘ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ’ ମିଶନ୍, ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ର ସଫଳତା ଏବଂ ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ କିପରି ହାର୍ ନମାନି ଚନ୍ଦ୍ରର ଦକ୍ଷିଣ ମେରୁରେ ରକେଟ୍ ପହଞ୍ଚାଇ ପାରିଛନ୍ତି, ସେ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରାଯାଇଛି।
୨. ନିମ୍ନଲିଖିତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ତର ମଧ୍ୟରୁ ଠିକ୍ ଉତ୍ତର ପାଖରେ ଠିକ୍ (✓) ଚିହ୍ନ ଦିଅ।
କ. କେଉଁ ଯାନରେ ତୁମେ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠକୁ ଯାଇପାରିବ ?
ଉତ୍ତର – ରକେଟ୍ (✓)
ଖ. ୨୦୨୪ ମସିହାରେ କେଉଁ ଯାନ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲା ?
ଉତ୍ତର – ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ-୩ (✓) (ବହି ଅନୁସାରେ)
ଗ. ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରପୃଷ୍ଠକୁ ଯିବା ପାଇଁ କାହିଁକି ଇଚ୍ଛା କଲେ ?
ଉତ୍ତର – ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ ଚନ୍ଦ୍ର ସଂପର୍କରେ ବିଭିନ୍ନ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରିବା ପାଇଁ ଚାହୁଁଥିଲେ। (✓)
ଚିନ୍ତା କରି କୁହ ଓ ଲେଖ
୩. (କ) ତୁମକୁ ଯଦି ଚନ୍ଦ୍ରଯାନରେ ଯିବା ପାଇଁ ସୁଯୋଗ ମିଳେ, ତେବେ ତୁମେ କାହାକୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେବାପାଇଁ ଚାହିଁବ ଓ କାହିଁକି ?
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ଯଦି ଚନ୍ଦ୍ରଯାନରେ ଯାଏ, ତେବେ ମୋର ସବୁଠୁ ପ୍ରିୟ ସାଙ୍ଗକୁ ବା ମୋ ବାପାମାଆଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ନେବି। କାରଣ ଆମେ ମିଶି ଚନ୍ଦ୍ର ଉପରେ ଡେଇଁ ଡେଇଁ ଖେଳିବୁ ଏବଂ ନୂଆ ଜିନିଷ ଦେଖି ଖୁସି ହେବୁ।
୩. (ଖ) ତୁମକୁ ଚନ୍ଦ୍ରଯାନରେ ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଯିବା ପାଇଁ କୁହାଗଲେ, ତୁମେ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ କ’ଣ ସବୁ ଯୋଜନା କରିବ ?
ଉତ୍ତର – ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ଯିବା ପୂର୍ବରୁ ମୁଁ ପିନ୍ଧିବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପୋଷାକ (ସ୍ପେସ୍ ସୁଟ୍), ନିଶ୍ୱାସ ନେବା ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ (ଅକ୍ସିଜେନ୍) ସିଲିଣ୍ଡର ଏବଂ ଖାଇବା ପାଇଁ କିଛି ଶୁଖିଲା ଖାଦ୍ୟ ସାଙ୍ଗରେ ନେବାକୁ ଯୋଜନା କରିବି।
୪. ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦ ଶେଷରେ ‘ଯାନ’ ଲଗାଇ ନୂଆ ଶବ୍ଦ ଗଢ଼ ଓ ଲେଖ।
(କ) ଚନ୍ଦ୍ର + ଯାନ = ଚନ୍ଦ୍ରଯାନ
(ଖ) ବ୍ୟୋମ + ଯାନ = ବ୍ୟୋମଯାନ
(ଗ) ଭାରି + ଯାନ = ଭାରିଯାନ
(ଘ) ହାଲୁକା + ଯାନ = ହାଲୁକାଯାନ
୫. ଯଦି ତୁମ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ସୁନୀତା ୱିଲିୟମ୍ ଆସନ୍ତି, ତୁମେ ତାଙ୍କୁ କ’ଣ ପଚାରିବ, ତାହାକୁ ତଳ କୋଠରିରେ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ପଚାରିବି, “ମ୍ୟାଡମ୍, ମହାକାଶରେ ରକେଟ୍ ଭିତରେ ଖାଦ୍ୟ କେମିତି ଖାଆନ୍ତି? ଆଉ ମହାକାଶରୁ ଆମ ପୃଥିବୀ କେମିତି ଦେଖାଯାଏ?”
୬. ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ତୁମେ ଯେଉଁ ନାମରେ ଜାଣିଛ ସେସବୁକୁ ଖାଲିଥିବା ଗୋଲ ମଧ୍ୟରେ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ଚନ୍ଦ୍ରମା, ଜହ୍ନ, ଜହ୍ନମାମୁ, ଶଶୀ, ଇନ୍ଦୁ, ଚାନ୍ଦ।
ଭାଷାର କଥା
୧. ‘ଘୂରିଘୂରି’ ଶବ୍ଦ ପରି ଆଉ କେତୋଟି ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ବୁଲିବୁଲି, ଖୋଜିଖୋଜି, ଉଡ଼ିଉଡ଼ି, ଦୌଡ଼ିଦୌଡ଼ି।
୨. ବନ୍ଧନୀ ମଧ୍ୟରୁ ଉପଯୁକ୍ତ ଶବ୍ଦ ବାଛି ଶୂନ୍ୟସ୍ଥାନ ପୂରଣ କର।
(କ) ଯିଏ ଦେଶକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି, ସେ – ସୈନିକ
(ଖ) ଯିଏ ବିଜ୍ଞାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରନ୍ତି, ସେ – ବୈଜ୍ଞାନିକ
(ଗ) ଯିଏ ଶିକ୍ଷା ଦାନ କରନ୍ତି, ସେ – ଶିକ୍ଷକ
(ଘ) ଯିଏ ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା କରନ୍ତି, ସେ – ଚିକିତ୍ସକ
(ଙ) ଯିଏ କ୍ଷେତରେ କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେ – କୃଷକ
୩. ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବିଷୟରେ କେତୋଟି ବାକ୍ୟ ଲେଖ।
ଆମେ ରାତି ଆକାଶରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଦେଖୁ।
ଚନ୍ଦ୍ରର ନିଜର ଆଲୁଅ ନାହିଁ, ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ କିରଣରୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ଦିଶେ।
ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ରାତିରେ ଚନ୍ଦ୍ରଟି ପୂରା ଗୋଲ୍ ଓ ସୁନ୍ଦର ଦେଖାଯାଏ।
ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥିବୀ ଚାରିପାଖରେ ଘୂରି ବୁଲୁଛି।
ବୁଝ ଓ ଲେଖ
ତଳେ ଦିଆଯାଇଥୁବା ଶବ୍ଦର ବିପରୀତ ଅର୍ଥ ବୁଝାଉଥବା ଶବ୍ଦକୁ ଲେଖ।
(କ) ନୂଆ – ପୁରୁଣା
(ଖ) କଠିନ – ସହଜ
(ଗ) ଶେଷ – ଆରମ୍ଭ
(ଘ) ଅସଫଳ – ସଫଳ