କେହି ନୁହେଁ ତା’ ସରି
ଫୁଲ ପରି ମୁଁ କୋମଳ ହେବି
ହସିବି ସଦାବେଳେ
ବାସ ବିତରି ଖୁସି ମୁଁ ଦେବି
ସର୍ଭିଙ୍କୁ କାଳେ କାଳେ ॥
କୋଇଲି ପରି ମିଠା ସ୍ଵରରେ
କହିବି କଥା ସଦା
ଦୁଃଖ ଦେବିନି କାହାରି ମନେ
ଆସୁ ବିପଦ ବାଧା ॥
ପାହାଡ଼ ସମ ସ୍ଥିର ମନରେ
କରିବି ସବୁ କାମ
ଦେଶ ସେବାରେ ଜୀବନ ଦେବି
ରଖିବି ତା’ର ନାମ ॥
ନଦୀ ପରାଏ ଆଗେଇ ଯିବି
କରିବି ଜନ ହିତ
ଦୁଃଖୀ ଓଠରେ ହସ ଖେଳାଇ
ହେବି ମୁଁ ତା’ର ମିତ ॥
ପରର ହିତ କରଇ ଯିଏ
ଆପଣା ଲୋକ ପରି
ସିଏ ତ ଏକା
ସଂସାରେ ସାର
କେହି ନୁହେଁ ତା’ ସରି ॥
ସାରାଂଶ
ଏହି କବିତାରେ କବି ଏକ ଆଦର୍ଶ, ପରୋପକାରୀ ତଥା ମହାନ ଜୀବନ ବିତାଇବାର ବାର୍ତ୍ତା ଦେଇଛନ୍ତି। କବି ଫୁଲ ପରି କୋମଳ ହୋଇ ସର୍ବଦା ହସିବାକୁ ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଓ ସୁଗନ୍ଧ ବାଣ୍ଟିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି। କୋଇଲି ପରି ମିଠା କଥା କହି ସେ କାହାରି ମନରେ ଦୁଃଖ ଦେବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି ନାହିଁ, ଭଲେ ଜୀବନରେ ଯେତେ ବିପଦ ବା ବାଧା ଆସୁ ପଛେ। ପାହାଡ଼ ପରି ଦୃଢ଼ ଓ ସ୍ଥିର ମନରେ ନିଜର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସହ ଦେଶ ସେବାରେ ନିଜ ଜୀବନକୁ ଉତ୍ସର୍ଗ କରି ଦେଶର ନାମ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରିବାକୁ ସେ ସଂକଳ୍ପ ନେଇଛନ୍ତି। ନଦୀ ପରି ନିରନ୍ତର ଆଗକୁ ବଢ଼ି ଲୋକମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳ କରିବା ଏବଂ ଦୁଃଖୀ ଲୋକଙ୍କ ଓଠରେ ହସ ଫୁଟାଇ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରକୃତ ସାଙ୍ଗ ହେବା ତାଙ୍କର ଲକ୍ଷ୍ୟ। ଶେଷରେ କବି କହିଛନ୍ତି ଯେ, ଯିଏ ନିଜ ଆପଣା ଲୋକଙ୍କ ପରି ପରର ଉପକାର କରେ, ଏହି ସଂସାରରେ ସେ ହିଁ ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସମାନ ଆଉ କେହି ନୁହଁନ୍ତି।
सारांश
इस कविता में कवि ने एक आदर्श और परोपकारी जीवन जीने का सुंदर संदेश दिया है। कवि फूल की तरह कोमल बनकर हमेशा मुस्कुराते हुए सबको खुशियाँ और सुगंध बाँटना चाहते हैं। वे कोयल की तरह मीठी बोली बोलना चाहते हैं और यह दृढ़ निश्चय करते हैं कि चाहे जीवन में कितनी भी बाधाएँ या विपत्तियाँ क्यों न आएँ, वे कभी किसी का दिल नहीं दुखाएँगे। वे पहाड़ की तरह स्थिर और दृढ़ मन से अपना हर काम करना चाहते हैं और देश सेवा में अपना जीवन समर्पित कर देश का नाम रौशन करना चाहते हैं। नदी की तरह निरंतर आगे बढ़ते हुए वे लोगों का कल्याण करना चाहते हैं और दुखी लोगों के होठों पर मुस्कान लाकर उनका सच्चा मित्र बनना चाहते हैं। अंत में कवि कहते हैं कि जो व्यक्ति दूसरों की भलाई अपने परिवार के सदस्य की तरह करता है, वही इस संसार में सर्वश्रेष्ठ है और उसके समान महान कोई दूसरा नहीं है।
ଶବ୍ଦାର୍ଥ
Odia Word (ଓଡ଼ିଆ) | Hindi Meaning (हिंदी) | English Meaning |
କୋମଳ (Komala) | कोमल / मुलायम | Soft / Tender |
ବାସ (Basa) | सुगंध / महक | Fragrance / Scent |
ବିତରି (Bitari) | बाँटकर / फैलाकर | Distributing / Spreading |
କାଳେ କାଳେ (Kale kale) | हमेशा / युगों युगों तक | Forever / Always |
ସଦା (Sada) | हमेशा / सदैव | Always |
ସମ (Sama) | समान / तरह | Like / Equal to |
ସ୍ଥିର (Sthira) | स्थिर / दृढ़ | Steady / Firm |
ଜନ ହିତ (Jana Hita) | जन कल्याण / लोगों की भलाई | Public welfare |
ମିତ (Mita) | मित्र / दोस्त | Friend |
ଆପଣା (Apana) | अपना / आत्मीय | Own / Intimate |
ସାର (Sara) | श्रेष्ठ / मूल तत्व | The best / Essence |
ସରି (Sari) | समान / बराबर | Equal |
ଆସ ଚିତ୍ର ଦେଖି କଥା ହେବା
୧. ଉପରୋକ୍ତ ଚିତ୍ରରେ ତୁମେ କ’ଣ ସବୁ ଦେଖୁଛ?
ଉତ୍ତର – ଉପରୋକ୍ତ ଚିତ୍ରରେ ମୁଁ ପାହାଡ଼, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ନଦୀ, ଗଛ, ନଦୀ କୂଳରେ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା ଗୋଟିଏ ଡଙ୍ଗା ଦେଖୁଛି। ଗଛ ଡାଳରେ ଗୋଟିଏ ପକ୍ଷୀ ବସିଛି ଏବଂ ଗଛ ତଳେ ପିମ୍ପୁଡ଼ିମାନେ ଧାଡ଼ି ବାନ୍ଧି ଯାଉଛନ୍ତି। ଆକାଶରେ ମଧ୍ୟ କିଛି ପକ୍ଷୀ ଉଡ଼ୁଥିବାର ମୁଁ ଦେଖୁଛି।
୨. ଚିତ୍ରରେ ଥିବା ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ପରି ଆଉ କେଉଁସବୁ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ତୁମେ ଘରର ଆଖପାଖରେ ଦେଖିଛ?
ଉତ୍ତର – ଚିତ୍ରରେ ଥିବା ପକ୍ଷୀ ଓ ପିମ୍ପୁଡ଼ିଙ୍କ ପରି ମୁଁ ମୋ ଘର ଆଖପାଖରେ କାଉ, ବଗ, କପୋତ, ଶୁଆ, ବିଲେଇ, କୁକୁର, ଗାଈ ଏବଂ ପ୍ରଜାପତି ଆଦି ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଦେଖିଛି।
୩. ତୁମେ ଜାଣିଥୁବା ପାଞ୍ଚୋଟି ଫୁଲଗଛର ନାମ କୁହ।
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ଜାଣିଥିବା ପାଞ୍ଚୋଟି ଫୁଲଗଛ ହେଲା- ଗୋଲାପ, ମନ୍ଦାର, ଟଗର, ରଜନୀଗନ୍ଧା ଏବଂ ଗେଣ୍ଡୁ।
୪. ଆକାଶରେ ଉଡୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ତୁମ ମନରେ କେଉଁସବୁ ଭାବନା ଆସେ?
ଉତ୍ତର – ଆକାଶରେ ଉଡ଼ୁଥିବା ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ ମୋ ମନରେ ଭାବନା ଆସେ ଯେ, ମୋର ଯଦି ସେମାନଙ୍କ ପରି ଡେଣା ଥାଆନ୍ତା, ତେବେ ମୁଁ ମଧ୍ୟ ଖୋଲା ଆକାଶରେ ବହୁତ ଉପରକୁ ଖୁସିରେ ଉଡ଼ିବୁଲନ୍ତି।
ଆସ ଗୀତଟିକୁ ମନେ ପକାଇବା
୧. କାହାଠାରୁ କ’ଣ ଶିଖିବା, ଗାର ଟାଣି ଯୋଡ଼। (Match the following)
ଫୁଲଠାରୁ -> ସବୁବେଳେ ହସିବା
କୋଇଲିଠାରୁ -> ମଧୁର କଥା କହିବା
ପାହାଡ଼ଠାରୁ -> ସ୍ଥିର ରହିବା
ନଦୀଠାରୁ -> ଆଗକୁ ଆଗେଇଯିବା
ଗଛଠାରୁ -> ଅନ୍ୟର ହିତ କରିବା
୨. କବିତାଟି ପଢ଼ି, ତୁମେ କାହାପରି ହେବାପାଇଁ ଚାହୁଁଛ, କୁହ। ତା’ର ଚିତ୍ର କର ଓ ନାମ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ଫୁଲ ପରି ହେବାକୁ ଚାହେଁ, ଯିଏ ସବୁବେଳେ ହସି ଅନ୍ୟକୁ ଖୁସି ଦିଏ। (ପିଲାମାନେ ନିଜ ଖାତାରେ ଗୋଟିଏ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲର ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିବେ ଓ ତଳେ ‘ଫୁଲ‘ ବୋଲି ଲେଖିବେ।)
୩. ତଳଲିଖିତ ବାକ୍ୟକୁ ପଢ଼ ଓ ସେହି ଭାବ, କବିତାର କେଉଁ ପଦରେ ଅଛି, ଦେଖ ଓ ଲେଖ।
(କ) ମୁଁ ଯେଉଁଠାରେ ରହିଲେ ବି କାହାରି ମନରେ ଦୁଃଖ ଦେବି ନାହିଁ।
ଉତ୍ତର ପଦ – ଦୁଃଖ ଦେବିନି କାହାରି ମନେ, ଆସୁ ବିପଦ ବାଧା।
(ଖ) ମୋ ଲକ୍ଷ୍ୟ ପୂରଣ କରିବା ପାଇଁ ମୁଁ ମେରୁ ପରି ଅଟଳ ରହିବି।
ଉତ୍ତର ପଦ – ପାହାଡ଼ ସମ ସ୍ଥିର ମନରେ, କରିବି ସବୁ କାମ।
(ଗ) ମୁଁ ଦୁଃଖୀ ଲୋକଙ୍କ ଓଠରେ ହସ ଖେଳାଇବି ଓ ତାଙ୍କର ସାଥୀ ହୋଇ ରହିବି।
ଉତ୍ତର ପଦ – ଦୁଃଖୀ ଓଠରେ ହସ ଖେଳାଇ, ହେବି ମୁଁ ତା’ର ମିତ।
୧. ଆସ, ଟିକିଏ ଚିନ୍ତା କରି କହିବା ଓ ଲେଖିବା
ନଦୀ ଆମର କ’ଣ ଉପକାର କରେ? (ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟ ଲେଖ।)
(କ) ନଦୀ ଆମକୁ ପିଇବାକୁ ଓ ଚାଷ କରିବାକୁ ମିଠା ପାଣି ଦିଏ।
(ଖ) ନଦୀ ପାଣିରେ ଆମେ ଗାଧୋଉ ଓ ଲୁଗାପଟା ସଫା କରୁ।
୨. ତୁମେ କେଉଁ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଅନ୍ୟକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିବ? (ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ବାକ୍ୟ ଲେଖ।)
(କ) ମୋ ସାଙ୍ଗ ପାଖରେ ପେନ୍ସିଲ୍ ନଥିଲେ ମୁଁ ତାକୁ ମୋ ପେନ୍ସିଲ୍ ଦେଇ ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।
(ଖ) କେହି ଅନ୍ଧ ବା ବୃଦ୍ଧ ଲୋକ ରାସ୍ତା ପାର ହେଉଥିଲେ ମୁଁ ତାଙ୍କ ହାତ ଧରି ସାହାଯ୍ୟ କରିବି।
୩. ତୁମ ସାଙ୍ଗର ଦୁଇଟି ଭଲ ଗୁଣ ବିଷୟରେ ଲେଖ।
(କ) ମୋ ସାଙ୍ଗ ସବୁବେଳେ ସତ କଥା କହେ ଓ ମିଠା କଥା କହେ।
(ଖ) ସେ ମୋତେ ପାଠ ପଢ଼ିବାରେ ବହୁତ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଭାଷାର କଥା ପଢ଼ ଓ ବୁଝ
୧. ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥବା ସାରଣୀକୁ ଦେଖ। ସେଥିରୁ ଯେକୌଣସି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦକୁ ନେଇ ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର।
(କ) ନଦୀ – ଗାଁ ମୁଣ୍ଡରେ ଗୋଟିଏ ବଡ଼ ନଦୀ ବହି ଯାଉଛି।
(ଖ) ସଦାବେଳେ – ଆମେ ସଦାବେଳେ ସତ କଥା କହିବା ଉଚିତ।
୨. କବିତାରୁ ଖୋଜି ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଶବ୍ଦ ପରି ସମତାନ ଶବ୍ଦ ଲେଖ।
ହିତ – ମିତ
ଯିଏ – ସିଏ
ପରି – ସରି
ମନ – ଜୀବନ
୩. କଥାରେ କ’ଣ କହିବା, ଲେଖ (ଗଦ୍ୟ ରୂପ)।
ପରାଏ – ଅନ୍ୟର
କରଇ – କରି
ପଥେ – ରାସ୍ତାରେ / ବାଟରେ
ବିତରି – ବାଣ୍ଟି / ବିତରଣ କରି
୪. ସାରଣୀରୁ ଅକ୍ଷର ନେଇ ଶବ୍ଦ ଗଢ଼, ପଢ଼ ଓ ଲେଖ।
(ଦିଆଯାଇଥିବା ଅକ୍ଷର – ଚ, ଟ, ନ, ପୋ, କା, ଳ, ଚା, ମ, ର)
ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ – ଚମକ, ପୋକ, କାଳ, କାନ, ଚାରଣ, କାମ, ନଟ, ରଟ।
୫. ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ପଢ଼। (ଏଥିରେ ପ୍ରଥମ ଅକ୍ଷର ବାରମ୍ବାର ଆସିଛି – ଅନୁପ୍ରାସ)
(କ) ଚଗଲା ଚଟିଆକୁ ଚଣା ଦେଲା।
(ଖ) ନଟବର ନୌକାରେ ନଦୀ ପାର ହେଲା।
(ଗ) କନକ ପନିକିରେ କଖାରୁ କାଟିଲା।
୬. ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଯେଉଁମାନେ ବଣରେ ରୁହନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଲେଖ।
ବଣରେ ରହୁଥିବା ପଶୁପକ୍ଷୀ – ବାଘ, କାଠହଣା, ଭାଲୁ, ମାଙ୍କଡ଼, ସିଂହ, ହାତୀ, ବିଲୁଆ, ମୟୂର, ଠେକୁଆ, ବାର୍ହା।
(ଗାଈ, କୁକୁଡ଼ା, ଛେଳି, ମେଣ୍ଢା ଘରେ ବା ଗାଁରେ ରହନ୍ତି)
ଶୁଣ, ବୁଝ ଓ କୁହ
୧. ହାତ ଅଛି, ଗୋଡ଼ ନାହିଁ ନାହିଁ ତା’ର ମଥା ମଣିଷକୁ ଗିଳି ଦେଉଛି ଅଜବ ଏ କଥା। ମୁଁ କିଏ?
ଉତ୍ତର – ଜାମା (Shirt / କୁର୍ତ୍ତା) – (ଏହାର ଦୁଇଟି ହାତ ଅଛି, ଗୋଡ଼ କି ମୁଣ୍ଡ ନାହିଁ, ମଣିଷ ଏହାକୁ ପିନ୍ଧେ ବା ଏହା ଭିତରେ ପଶେ।)
୨. ଟାହିଆ ଉପରେ ଟାହିଆ, ତିନି ମୁଣ୍ଡ ଦଶ ଗୋଡ଼ ଦେଖୁଛୁ କିରେ ବାଇଆ। (ମୁଁ କିଏ?)
ଉତ୍ତର – ହଳିଆ, ଶଗଡ଼ ଓ ଦୁଇଟି ବଳଦ – (ହଳିଆ ଗୋଟିଏ ମୁଣ୍ଡ, ଦୁଇ ବଳଦଙ୍କ ଦୁଇ ମୁଣ୍ଡ = ୩ ମୁଣ୍ଡ। ହଳିଆର ୨ ଗୋଡ଼ + ଦୁଇ ବଳଦଙ୍କ ୮ ଗୋଡ଼ = ୧୦ ଗୋଡ଼)।
ମୁଁ ବି କରିବି
୨. ଯଦି ବାସୁ ଶୁଣିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ଡାକ୍ତରବାବୁ କିପରି ନିଜକଥା ତାକୁ ବୁଝାଇବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତେ?
ଉତ୍ତର – ଯଦି ବାସୁଦେବବାବୁ ଶୁଣିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଡାକ୍ତରବାବୁ ସାଙ୍କେତିକ ଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ କିମ୍ବା ଏକ କାଗଜରେ କଲମ ସାହାଯ୍ୟରେ ଲେଖି ତାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା ବୁଝାଇଥାନ୍ତେ ଯେ ଅପରେସନ୍ ପାଇଁ ସବୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଯାଇଛି ବୋଲି।