ସାରାଂଶ
ଏହି କାହାଣୀରେ ଲୀନା ନାମକ ଜଣେ ବାଳିକାର ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଜନ୍ତା ଏବଂ ଏଲୋରା ଗୁମ୍ଫା ଭ୍ରମଣର ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି। ଦଶହରା ଛୁଟିରେ ଲୀନା ତା’ ମାଉସୀଙ୍କ ସହିତ ଛତ୍ରପତି ସମ୍ଭାଜୀନଗର (ଔରଙ୍ଗାବାଦ) ଯାଇଥିଲା। ସେଠାରୁ ସେମାନେ ପ୍ରଥମେ ଅଜନ୍ତା ଗୁମ୍ଫା ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ।
ଅଜନ୍ତାରେ ଗୋଟିଏ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଏକା ଧାଡ଼ିରେ ୨୯ଟି ଗୁମ୍ଫା ଥିଲା, ଯାହାର ମୁହଁ ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଥିଲା। ଏହି ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକର କାନ୍ଥରେ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜୀବନୀ, ପଶୁପକ୍ଷୀ ଓ ଗଛଲତାର ଜୀବନ୍ତ ତଥା ରଙ୍ଗୀନ ଚିତ୍ର ରହିଥିଲା। ମାଉସୀ ତାକୁ ବୁଝାଇଥିଲେ ଯେ ଏହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟ ୨୦୦୦ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଏବଂ ଏହାର ରଙ୍ଗ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ଗଛପତ୍ର ଓ ଚେରମୂଳିରୁ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା, ତେଣୁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ଏହା ଫିକା ପଡ଼ିନାହିଁ।
ତା’ପର ଦିନ ସେମାନେ ଏଲୋରା ଗୁମ୍ଫା ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ପାହାଡ଼ କାଟି ପ୍ରାୟ ୩୦ଟି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକରେ କେବଳ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ନୁହେଁ, ହିନ୍ଦୁ ଓ ଜୈନ ଧର୍ମର ମୂର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଥିଲା। ସେଠାରେ ଥିବା ବିଖ୍ୟାତ ‘କୈଳାସ ମନ୍ଦିର’ ଗୋଟିଏ ବିଶାଳ ପାହାଡ଼କୁ ଉପରୁ ତଳକୁ କାଟି ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିବା ଦେଖି ଲୀନା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଭାରତରେ କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟର ଏପରି ବିକାଶ ଦେଖି ଲୀନା ଗର୍ବ ଅନୁଭବ କଲା। ତାକୁ ଲାଗିଲା ସତେ ଯେମିତି ସେଠାକାର ପଥରଗୁଡ଼ିକ କଥା କହୁଛନ୍ତି।
सारांश
यह कहानी लीना नाम की एक लड़की की महाराष्ट्र की प्रसिद्ध अजंता और एलोरा गुफाओं की यात्रा का वर्णन करती है। दशहरा की छुट्टियों में, लीना अपनी मौसी के साथ छत्रपति संभाजीनगर (औरंगाबाद) गई। वहाँ से वे सबसे पहले अजंता की गुफाएँ देखने गए।
अजंता में एक नदी के किनारे एक पहाड़ी पर एक कतार में 29 गुफाएँ थीं, जिनका मुख पूर्व दिशा की ओर था। इन गुफाओं की दीवारों पर गौतम बुद्ध के जीवन, पशु-पक्षियों और पेड़-पौधों के जीवंत और रंगीन चित्र बने हुए थे। मौसी ने लीना को बताया कि ये चित्र लगभग 2000 साल पुराने हैं और इनके रंग प्राकृतिक रूप से पेड़-पौधों की पत्तियों और जड़ों से बनाए गए थे, इसलिए वे आज भी फीके नहीं पड़े हैं।
अगले दिन, वे एलोरा की गुफाएँ देखने गए। वहाँ पहाड़ों को काटकर लगभग 30 मंदिर बनाए गए थे। इन गुफाओं में न केवल बौद्ध धर्म की, बल्कि हिंदू और जैन धर्म की मूर्तियाँ भी थीं। लीना वहाँ के प्रसिद्ध ‘कैलाश मंदिर’ को देखकर आश्चर्यचकित रह गई, जिसे एक ही विशाल पहाड़ को ऊपर से नीचे की ओर काटकर बनाया गया था। हजारों साल पहले भारत में कला और वास्तुकला का ऐसा विकास देखकर लीना को बहुत गर्व महसूस हुआ। उसे ऐसा लगा जैसे वहाँ के पत्थर खुद कोई कहानी सुना रहे हों।
ଶବ୍ଦାର୍ଥ
Odia Word (ଓଡ଼ିଆ) | Hindi Meaning (हिंदी) | English Meaning |
କୌତୂହଳ (Koutuhala) | जिज्ञासा / जानने की इच्छा | Curiosity |
ନିତ୍ୟକର୍ମ (Nityakarma) | दैनिक कार्य / नित्यकर्म | Daily routine / Morning chores |
ଗୁମ୍ଫା (Gumpha) | गुफा | Cave |
ଦୃଶ୍ୟ (Drushya) | दृश्य / नज़ारा | Scene / Sight |
ବୌଦ୍ଧଭିକ୍ଷୁ (Bouddhabhikshu) | बौद्ध संन्यासी | Buddhist monks |
ଫିକା (Phika) | फीका / हल्का | Faded / Pale |
ପୁରାତନ (Puratana) | प्राचीन / पुराना | Ancient / Old |
ଅପଲକ ନୟନରେ (Apalaka nayanare) | बिना पलक झपकाए / एकटक | Without blinking / Gazing |
ମୁଦ୍ରା (Mudra) | भाव-भंगिमा / हाथ के इशारे | Gesture / Posture (of hands) |
କୁଞ୍ଚନ (Kunchana) | सिकुड़न / सिलवटें | Wrinkles / Folds |
ଅଦ୍ଭୁତ (Adbhuta) | अद्भुत / अनोखा | Amazing / Wonderful |
ପ୍ରାସାଦ (Prasada) | महल / बड़ा भवन | Palace / Mansion |
କାରିଗରୀ (Karigari) | शिल्पकारी / कारीगरी | Craftsmanship |
ସ୍ଥାପତ୍ୟ (Sthapatya) | वास्तुकला / भवन निर्माण कला | Architecture |
ଅତୁଳନୀୟ (Atulaniya) | अतुलनीय / जिसकी तुलना न हो सके | Incomparable / Matchless |
ଲାଖି ରହିଥିଲା (Lakhi rahithila) | चिपका रहा / यादों में बसा रहा | Remained stuck / Imprinted in memory |
ଆସ କଥା ହେବା
୧. ତୁମ ବିଦ୍ୟାଳୟର ବିଭିନ୍ନ ଛୁଟିରେ ତୁମେ କେଉଁ ସ୍ଥାନକୁ ବୁଲିବାକୁ ଯାଅ?
ଉତ୍ତର : ମୁଁ ବିଦ୍ୟାଳୟର ଖରାଦିନ ଛୁଟିରେ ମାମୁଁ ଘରକୁ ଯାଏ ଏବଂ ଦଶହରା ବା ଶୀତଦିନ ଛୁଟିରେ ପରିବାର ସହ ପୁରୀ, କୋଣାର୍କ ବା ନନ୍ଦନକାନନ ଭଳି ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀକୁ ବୁଲିବାକୁ ଯାଏ।
୨. ଅଜନ୍ତା ଓ ଏଲୋରାର ଗୁମ୍ଫାଗୁଡିକର ଭିତର କାନ୍ଥମାନଙ୍କରେ ଖୁବ୍ ସୁନ୍ଦର ଚିତ୍ର ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। ତୁମର ଘର ଓ ଘରର ଆଖପାଖରେ କି କି ଚିତ୍ର ତିଆରି ହୋଇଛି?
ଉତ୍ତର : ମୋ ଘର ଓ ଘର ଆଖପାଖରେ କାନ୍ଥରେ ଝୋଟି ଚିତା, ଫୁଲ-ଲତା, ଏବଂ ଦେବଦେବୀଙ୍କ ଚିତ୍ର ତିଆରି ହୋଇଛି। ଆମ ସ୍କୁଲ କାନ୍ଥରେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାକୃତିକ ଦୃଶ୍ୟ ଓ ଶିକ୍ଷଣୀୟ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କାଯାଇଛି।
୩. ତୁମ ଘରେ କେଉଁଠି କି କି ଚିତ୍ର କରାଯାଇଥାଏ?
ଉତ୍ତର : ଆମ ଘରେ କାଗଜରେ ପେନ୍ସିଲ୍ ଓ ରଙ୍ଗ ତୂଳୀରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଦୃଶ୍ୟ, କାନ୍ଥରେ ପିତାମାତାଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଝୋଟି ଚିତା ଏବଂ ପୂଜା ସମୟରେ ମାଟି ଉପରେ ରଙ୍ଗୋଲି ଚିତ୍ର କରାଯାଇଥାଏ।
୪. ଗୁମ୍ଫା ଗୁଡିକର ଚିତ୍ରକୁ ଦେଖିଲା ମାତ୍ରେ ଲୀନାର ମୁହଁରୁ “ବାଃ” କାହିଁକି ବାହାରିଥିଲା?ତୁମର ମୁହଁରୁ ସେପରି କେବେ କେବେ “ବାଃ” ବାହାରିଛି କି? କାହିଁକି?
ଉତ୍ତର : ଅଜନ୍ତା ଗୁମ୍ଫାର ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଜୀବନ୍ତ ଓ ରଙ୍ଗୀନ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଖୁସିରେ ଲୀନାର ମୁହଁରୁ “ବାଃ!” ବାହାରିଥିଲା। ହଁ, ମୁଁ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିରର ବିଶାଳକାୟ ପଥର ଚକ ଦେଖିଥିଲି ଏବଂ ତା’ର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଦେଖିଥିଲି, ମୋ ମୁହଁରୁ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ “ବାଃ!” ବାହାରିଯାଇଥିଲା।
ପାଠରୁ
ନିମ୍ନଲିଖତ ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଠିକ୍ ଉତ୍ତର ପାଖରେ ତାରାଚିହ୍ନ (*) ଦିଅ।
୧. ଲୀନା ଅଜନ୍ତା ଓ ଏଲୋରା ଯିବାପାଇଁ କାହିଁକି ଉତ୍ସାହିତ ଥୁଲା?
(କ) ସେ ପ୍ରଥମ ଥର ଉଡ଼ାଜାହାଜରେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲା।
(ଖ) ସେ ଗୁମ୍ଫାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବହିରୁ ପଢ଼ିଥିଲା।
(ଗ) ତାକୁ ମାଉସୀଙ୍କଠାରୁ ଗୋଟିଏ ନୂଆଖେଳଣା ମିଳିବାର ଥିଲା।
(ଘ) ସେ ଅଜନ୍ତା ଓ ଏଲୋରା ବିଷୟରେ ସାଙ୍ଗମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଣିଥିଲା।
ଉତ୍ତର: (ଖ) ସେ ଗୁମ୍ଫାମାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ବହିରୁ ପଢ଼ିଥିଲା। (*)
୨. ଅଜନ୍ତା ଓ ଏଲୋରା ଦେଖ୍ ଲୀନାକୁ କେମିତି ଲାଗିଲା?
(କ) ସେ ନିରାଶ ହେଲା।
(ଖ) ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲା।
(ଗ) ସେ ଦୁଃଖତ ହେଲା।
(ଘ) ସେ ଉଦାସ ହୋଇଗଲା।
ଉତ୍ତର: (ଖ) ସେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲା। (*)
୩. ଅଜନ୍ତା ଗୁମ୍ଫାମାନଙ୍କରେ ଲାଗିଥିବା ରଙ୍ଗ ଏତେ ବର୍ଷ ପରେ ମଧ୍ୟ କାହିଁକି ଫିକା ପଡ଼ି ନ ଥଲା?
(କ) ସେଗୁଡ଼ିକ ବିଶେଷ ଧରଣର କାଗଜରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
(ଖ) ଚିତ୍ର ଗୁଡ଼ିକରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପୁଣି ନୂଆରଙ୍ଗ ଦିଆଯାଉଥିଲା।
(ଗ) ସେଗୁଡ଼ିକ ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାକୃତିକ ସାମଗ୍ରୀରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା।
(ଘ) ସେ ସବୁଗୁମ୍ଫା ବହୁତ ଥଣ୍ଡା ସ୍ଥାନରେ ଥିଲା।
ଉତ୍ତର: (ଗ) ସେଗୁଡ଼ିକ ପତ୍ର, ଫୁଲ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରାକୃତିକ ସାମଗ୍ରୀରେ ତିଆରି ହୋଇଥିଲା। (*)
୪. ଯାତ୍ରାରୁ ଫେରିଲା ପରେ ମଧ୍ୟ ଲୀନାର ସେହି କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକ ବାରମ୍ବାର କାହିଁକି ମନେ ପଡୁଥୁଲା?
(କ) ସେ ନିଜର ପାଠ୍ୟପୁସ୍ତକରୁ ତା’ବିଷୟରେ ପଢ଼ିଥିଲା।
(ଖ) ମାଉସୀ କଥା ଦେଇଥିଲେ ଯେ ସେମାନେ ପୁଣିଥରେ ସେଠାକୁ ଯିବେ।
(ଗ) ଯାତ୍ରାଟି ବହୁତ ଦୀର୍ଘ ଥିଲା, ତେଣୁ ତା’ର ମନେ ପଡ଼ୁଥିଲା।
(ଘ) ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକର ସମସ୍ତ କଳାକୃତି ଖୁବ୍ ଜୀବନ୍ତ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା।
ଉତ୍ତର: (ଘ) ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକର ସମସ୍ତ କଳାକୃତି ଖୁବ୍ ଜୀବନ୍ତ ଓ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଥିଲା। (*)
ଭାବ ଓ ଲେଖ
ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ପ୍ରଶ୍ନ ଗୁଡିକର ଉତ୍ତର ନିଜ ଖାତାରେ ଲେଖ।
୧. ଅଜନ୍ତରେ ଲୀନା କ’ଣ ଦେଖିଲା?
ଉତ୍ତର: ଅଜନ୍ତାରେ ଲୀନା ଦେଖିଲା ଯେ ନଈ କୂଳରେ ଥିବା ଏକ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଏକା ଧାଡ଼ିରେ ୨୯ଟି ଗୁମ୍ଫା ରହିଛି। ଗୁମ୍ଫା ଭିତର କାନ୍ଥମାନଙ୍କରେ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜୀବନୀ, ବୌଦ୍ଧଭିକ୍ଷୁଙ୍କ ଉପଦେଶ, ପଶୁପକ୍ଷୀ, ଗଛଲତା ଏବଂ ନାରୀମାନଙ୍କର ଖୁବ୍ ସୁନ୍ଦର, ରଙ୍ଗୀନ ଓ ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କାଯାଇଛି।
୨. କୈଳାସ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ କେଉଁ କଥାଟି ତୁମକୁ ଅଧୂକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା?
ଉତ୍ତର: କୈଳାସ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ ମୋତେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଲାଗିଲା ଯେ, ପୂରା ବିଶାଳ ମନ୍ଦିରଟି କୌଣସି ଇଟା ବା ସିମେଣ୍ଟରେ ତିଆରି ନହୋଇ, ଗୋଟିଏ ବିଶାଳ ପାହାଡ଼କୁ ଉପରୁ ତଳ ଆଡ଼କୁ କାଟି କାଟି ଅତି ନିଖୁଣ କାରିଗରୀରେ ତିଆରି କରାଯାଇଛି।
୩. ମାଉସୀ ଛୋଟ ଓ ବଡ଼ ଗୁମ୍ଫା ବିଷୟରେ କ’ଣ କହିଲେ?
ଉତ୍ତର: ମାଉସୀ କହିଲେ ଯେ କେତେକ ଗୁମ୍ଫା ଖୁବ୍ ଲମ୍ବା-ଚଉଡ଼ା ଥିଲା ଓ ଆଉ କିଛି ଛୋଟ ଥିଲା ଏବଂ ଏହି ସବୁ ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକୁ କେବଳ ପାହାଡ଼ମାନଙ୍କୁ କାଟି ହିଁ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା।
୪. ଅଜନ୍ତାର ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକର ମୁହଁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ କରାଯାଇଛି, ତା’ର କାରଣ କ’ଣ?
ଉତ୍ତର: ଅଜନ୍ତା ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକର ମୁହଁ ପୂର୍ବଦିଗକୁ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହାଫଳରେ ସକାଳର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ସିଧାସଳଖ ଗୁମ୍ଫା ଭିତରେ ପଡ଼ିବ ଏବଂ ଭିତର ଆଲୋକିତ ହୋଇ ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ଦେଖାଯାଇପାରିବ।
୫. ଅଜନ୍ତା ଓ ଏଲୋରା ବୁଲିଯିବାକୁ ହେଲେ ତୁମେ କିପରି ଯିବ?
ଉତ୍ତର: ଅଜନ୍ତା ଓ ଏଲୋରା ବୁଲିଯିବାକୁ ହେଲେ ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ଟ୍ରେନ୍ ଯୋଗେ ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ‘ଛତ୍ରପତି ସମ୍ଭାଜୀନଗର’ (ଔରଙ୍ଗାବାଦ) ଷ୍ଟେସନକୁ ଯିବି। ସେଠାରେ ରହିବା ପରେ, ସମ୍ଭାଜୀନଗରରୁ ବସ୍ କିମ୍ବା ଗାଡ଼ି ଯୋଗେ ଅଜନ୍ତା ପ୍ରାୟ ୧୦୦ କି.ମି. ଏବଂ ଏଲୋରା ପ୍ରାୟ ୪୦ କି.ମି. ଦେଖିବାକୁ ଯିବି।
ଅନୁମାନ ଓ କଳ୍ପନା
୧. ଯଦି ଅଜନ୍ତାର କାନ୍ଥଗୁଡ଼ିକର ଚିତ୍ର କଥା କହିପାରୁଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଆମକୁ କେଉଁ କାହାଣୀ ଶୁଣାଇଥାନ୍ତେ?
ଉତ୍ତର: ଯଦି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ କଥା କହିପାରୁଥାନ୍ତେ, ତେବେ ସେମାନେ ଆମକୁ ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ତଳର ବୌଦ୍ଧ ଭିକ୍ଷୁମାନଙ୍କର ତପସ୍ୟା, ସମାଜର ନୀତି-ନିୟମ, ଏବଂ ପୁରାତନ କାରିଗରମାନେ କିପରି ଏତେ କଷ୍ଟ କରି ପାହାଡ଼ କାଟି ରଙ୍ଗୀନ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଥିଲେ, ସେହିସବୁ ରୋମାଞ୍ଚକର କାହାଣୀ ଶୁଣାଇଥାନ୍ତେ।
୨. ତୁମକୁ ଅଜନ୍ତାର ଗୁମ୍ଫାମାନଙ୍କରେ ଏକ ନୂଆ ଚିତ୍ର ତିଆରି କରିବାକୁ ସୁଯୋଗ ମିଳିଛି। ତୁମେ କ’ଣ ତିଆରି କରିବ, କାହିଁକି?
ଉତ୍ତର: ମୋତେ ସୁଯୋଗ ମିଳିଥିଲେ, ମୁଁ ଗୋଟିଏ ଗାଁର ସରଳ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ ଓ କୃଷକମାନେ ଚାଷ କରୁଥିବାର ଏକ ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଥାନ୍ତି। କାରଣ ଏହା ଆମ ଭାରତୀୟ ସମାଜର ମୂଳଦୁଆ ଏବଂ ଏହାକୁ ଦେଖି ଭବିଷ୍ୟତ ପିଢ଼ି ଆମ କୃଷି ପ୍ରଧାନ ସଂସ୍କୃତି ବିଷୟରେ ଜାଣିପାରିବେ।
ଭାଷାର କଥା
୧. ଶବ୍ଦକୁ ଠିକ୍ ଅର୍ଥ ସହିତ ଗାରଟାଣି ଯୋଡ଼।
ଶିଳାଖଣ୍ଡ -> ଚଟାଣ, ପଥର
ଗୁମ୍ଫା -> କନ୍ଦରା, ଗୁହା
କୁଣ୍ଡ -> ଜଳାଧାର, ଜଳାଶୟ
ଭିକ୍ଷୁ -> ସନ୍ନ୍ୟାସୀ, ଭିକାରୀ
ପ୍ରାସାଦ -> କୋଠାଘର, ଅଟ୍ଟାଳିକା
୨. ‘ଲୀନା ଓ ମାଉସୀ ଷ୍ଟେସନରେ ଥିବା ବିଶ୍ରାମଗୃହରେ ରାତି ବିତାଇଲେ।’
ଏଠାରେ ‘ବିଶ୍ରାମଗୃହ’ ଶବ୍ଦଟି ଦୁଇଟି ଶବ୍ଦର ମିଳନରେ ତିଆରି ହୋଇଛି– ‘ବିଶ୍ରାମ’ ଓ ‘ଗୃହ’।
ବିଶ୍ରାମର ଅର୍ଥ- ଆରାମ। ଗୃହର ଅର୍ଥ- ଘର।
ଏଣୁ ବିଶ୍ରାମଗୃହର ଅର୍ଥ ହେଲା- ଆରାମ କରିବାର ଘର ବା ସ୍ଥାନ।
ଏଇ ପାଠରେ ଏହିପରି କିଛି ଶବ୍ଦ ରହିଛି, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜି ତା’ର ଅର୍ଥ ସହିତ ନିଜ ଖାତାରେ ଲେଖ।
ନିତ୍ୟକର୍ମ = ନିତ୍ୟ (ଦୈନନ୍ଦିନ) + କର୍ମ (କାମ) -> ପ୍ରତିଦିନର କାମ।
ଚେରମୂଳି = ଚେର + ମୂଳି -> ଗଛର ଚେର ଓ ମୂଳ (ଔଷଧୀୟ)।
ରେଳଗାଡ଼ି = ରେଳ (ଲୁହା ଧାରଣା) + ଗାଡ଼ି -> ଟ୍ରେନ୍।
୩. “ଲୀନା ଅପଲକ ନୟନରେ ସେହି ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖୁଥାଏ।”
ଉପରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ରେଖାଙ୍କିତ ଶବ୍ଦଟିର ଅର୍ଥ ହେଲା- ପଲକ ନ ପଡ଼ି
ସେହିପରି କେତେକ ଶବ୍ଦ ତଳେ ଦିଆଗଲା। ସେଗୁଡ଼ିକର ଅର୍ଥ ବୁଝି ବାକ୍ୟରେ ପ୍ରୟୋଗ କର।
ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗ, ଅଦ୍ଭୁତ, ନମନୀୟତା, କାରିଗରୀ, ଅତୁଳନୀୟ।
ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗ (ବିଭିନ୍ନ ରଙ୍ଗର): ପୂଜା ସମୟରେ ବଜାରଟି ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗ ଆଲୋକରେ ଝଲସି ଉଠିଥିଲା।
ଅଦ୍ଭୁତ (ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଜନକ): ଯାଦୁକରଟି ଖୁବ୍ ଅଦ୍ଭୁତ ଖେଳ ଦେଖାଇଲା।
ନମନୀୟତା (କୋମଳତା / ଆକୃତି ବଦଳାଇବା ଗୁଣ): ପିଲାମାନଙ୍କ ଆଚରଣରେ ନମନୀୟତା ଦେଖାଯାଏ।
କାରିଗରୀ (ଶିଳ୍ପକର୍ମ / ଦକ୍ଷତା): କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିରର କାରିଗରୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚମତ୍କାର।
ଅତୁଳନୀୟ (ଯାହାର ତୁଳନା ନାହିଁ): ଆମ ଦେଶର କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ଅତୁଳନୀୟ ଅଟେ।
୪. ‘ଏମିତି ଜୀବନ୍ତ ଚିତ୍ରଥିଲା ଯେ ସତେ ଯେମିତି ଏବେ କଥା କହି ହେବା ପରି ଲାଗୁଥଲା।’
ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକର କାରିଗରି ଦେଖଲାଭଳି ତିଆରି ହୋଇଥଲା।’
ରେଖାଙ୍କିତ କ୍ୟାଂଶକୁ ଦେଖ, ସେହିପରି ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ବାକ୍ୟାଶଂକୁ ନେଇ ବାକ୍ୟଗଠନ କର।
ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ରହିଯିବା: ତାଜମହଲର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଦେଖି ମୁଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ ରହିଗଲି।
ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଏଡ଼ାଇ ନ ପାରିବା: ରାସ୍ତାରେ ଘଟିଥିବା ଦୁର୍ଘଟଣାଟି କାହାର ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଏଡ଼ାଇ ପାରିଲା ନାହିଁ।
ମନ ମୋହିନେବା: ଗାୟକଙ୍କ ସୁମଧୁର ସ୍ୱର ସମସ୍ତଙ୍କ ମନ ମୋହିନେଲା।
ଭୁଲି ନ ପାରିବା: ପିଲାଦିନର ମଧୁର ସ୍ମୃତିକୁ କେହି କେବେ ଭୁଲି ନ ପାରନ୍ତି।
୫. ତଳେ ଏକ ଶବ୍ଦଖେଳ ଦିଆଯାଇଛି। ପ୍ରତି କୋଠରିରେ ଗୋଟିଏ ଅକ୍ଷର ରହିଛି। ତା’ମଧ୍ୟରେ କେତେକ ବିଶେଷଣ ପଦ ଲୁଚି ରହିଛି। ସେହି ପଦଗୁଡ଼ିକୁ ଖୋଜ ଓ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ବାକ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କର।
ଅଦ୍ଭୁତ (ପ୍ରଥମ ଧାଡ଼ିରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ)
ସୁନ୍ଦର (ଦ୍ୱିତୀୟ ଧାଡ଼ିରେ – ଚିତ୍ରରେ ଆଗରୁ ଘେରା ଯାଇଛି)
କଠିନ (ତୃତୀୟ ଧାଡ଼ିରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ)
ସଜୀବ (ଚତୁର୍ଥ ଧାଡ଼ିରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ)
ବିଶାଳ (ପଞ୍ଚମ ଧାଡ଼ିରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ)
ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗ (ଷଷ୍ଠ ଧାଡ଼ିରେ ବାମରୁ ଡାହାଣକୁ)
ଛୋଟ (ଷଷ୍ଠ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଉପରୁ ତଳକୁ)
ପ୍ରସିଦ୍ଧ (ଷଷ୍ଠ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଉପରୁ ତଳକୁ)
ଏହି ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଗଠନ କରାଯାଇଥିବା ବାକ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ତଳେ ଦିଆଗଲା:
ଅଦ୍ଭୁତ: ଅଜନ୍ତା ଗୁମ୍ଫାର କାରୁକାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀ ଖୁବ୍ ଅଦ୍ଭୁତ ଅଟେ।
ସୁନ୍ଦର: ଆମ ବଗିଚାରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଫୁଲ ଫୁଟିଛି।
କଠିନ: ଦୃଢ଼ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ଓ ପରିଶ୍ରମ ବଳରେ ଯେକୌଣସି କଠିନ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସହଜରେ କରାଯାଇପାରିବ।
ସଜୀବ: ଗୁମ୍ଫା କାନ୍ଥରେ ଅଙ୍କାଯାଇଥିବା ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଏତେ ନିଖୁଣ ଯେ, ସେଗୁଡ଼ିକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସଜୀବ ଲାଗୁଥିଲା।
ବିଶାଳ: କୈଳାସ ମନ୍ଦିରଟିକୁ ଗୋଟିଏ ବିଶାଳ ପାହାଡ଼ କାଟି ତିଆରି କରାଯାଇଛି।
ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗ: ଫୁଲ ଉପରେ ରଙ୍ଗବେରଙ୍ଗ ପ୍ରଜାପତି ଉଡ଼ିବୁଲୁଛନ୍ତି।
ଛୋଟ: ଆମ ଗାଁ ମୁଣ୍ଡରେ ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ପୋଖରୀ ଅଛି।
ପ୍ରସିଦ୍ଧ: କୋଣାର୍କ ମନ୍ଦିର ଏହାର ଅପୂର୍ବ କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ପାଇଁ ସାରା ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ।
ଚିତ୍ରର ବର୍ଣ୍ଣନା
ତୁମେ ଏହି ପାଠରୁ ଅଜନ୍ତାର ଚିତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ବିଷୟରେ ସୁନ୍ଦର ବର୍ଣ୍ଣନା ପଢ଼ିଲ। ତଳେ ଅଜନ୍ତାର ଗୋଟିଏ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଚିତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି। ଏହାର ବର୍ଣ୍ଣନା ତୁମ ନିଜ ଭାଷାରେ ଖାତାରେ ଲେଖ।
ଏହି ଚିତ୍ରର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ରଙ୍କ ଡାହାଣ ହାତରେ ଗୋଟିଏ ସୁନ୍ଦର ନୀଳ ପଦ୍ମଫୁଲ ରହିଛି। ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଏକ ବିଶାଳ ଆକର୍ଷଣୀୟ ମୁକୁଟ ଓ ବେକରେ ଅଳଙ୍କାର ଶୋଭା ପାଉଛି। ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଶାନ୍ତି, କରୁଣା ଏବଂ ନମନୀୟତାର ଅପୂର୍ବ ଭାବ ଖୁବ୍ ଜୀବନ୍ତ ଲାଗୁଛି। ତାଙ୍କ ଚାରିପାଖରେ ଆହୁରି ଅନେକ ଛୋଟ ଛୋଟ ପାରିଷଦବର୍ଗଙ୍କର ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ଅଙ୍କାଯାଇଛି। ହଜାର ହଜାର ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ହେଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ଉପାୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଏହି ଚିତ୍ରର ରଙ୍ଗ ଆଜି ବି ଫିକା ପଡ଼ିନାହିଁ ଏବଂ ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ମନମୋହକ ଦିଶୁଛି।
ମାନଚିତ୍ର
ତୁମେ ଏହି ପାଠରେ ଅଜନ୍ତାର ବର୍ଣ୍ଣନା ପଢ଼ିଲ। ତଳେ ଅଜନ୍ତାର ଗୋଟିଏ ମାନଚିତ୍ର ଦିଆଯାଇଛି। ଏହି ବର୍ଣ୍ଣନା ଓ ମାନଚିତ୍ରର ସହାୟତାରେ ତଳେ ଦିଆ ଯାଇଥିବା ପ୍ରଶ୍ନଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ତର ଖୋଜ –
୧. ଏଥିରେ ଥିବା ନଦୀର ନାମ କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର: ଏଥିରେ ଥିବା ନଦୀର ନାମ ହେଉଛି ୱାଘୋରା ନଦୀ।
୨. ଏଥିରେ ମୋଟରେ କେତୋଟି ଗୁମ୍ଫା ଦେଖାଇ ଦିଆଯାଇଛି ?
ଉତ୍ତର: ଚିତ୍ରରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ନମ୍ବର ଅନୁସାରେ ମୋଟ ୨୮ଟି ଗୁମ୍ଫା ଦେଖାଇ ଦିଆଯାଇଛି।
୩. ଚାରିଦିଗ ମଧ୍ୟରୁ ଏଥିରେ କେଉଁ ଦିଗର ସଂକେତ ଦିଆଯାଇଛି ?
ଉତ୍ତର: ଚାରିଦିଗ ମଧ୍ୟରୁ ଏଥିରେ ଉତ୍ତର ଦିଗର ସଂକେତ ଦିଆଯାଇଛି।
୪. ‘ତୁମେ ଏଠାରେ ଅଛ’ ଏହାଦ୍ଵାରା କେଉଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରହିଛି ?
ଉତ୍ତର: ‘ତୁମେ ଏଠାରେ ଅଛ’ ଦ୍ୱାରା ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମାନଚିତ୍ରରେ ନିଜର ବର୍ତ୍ତମାନର ଅବସ୍ଥିତି ବା ସ୍ଥାନ ଜାଣିପାରିବେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କୁ ଦିଗ ବାରିବାରେ ଏବଂ ଆଗକୁ ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକ ପାଖକୁ ଠିକ୍ ରାସ୍ତାରେ ଯିବାରେ ସୁବିଧା ହୋଇଥାଏ।
୫. ଚିତ୍ରରେ ଥିବା କୁଣ୍ଡର ନାମ କ’ଣ ?
ଉତ୍ତର: ଚିତ୍ରରେ ଥିବା କୁଣ୍ଡର ନାମ ହେଉଛି ସତକୁଣ୍ଡ ।
ଆସ ମାପିବା
ତୁମେ ଦଳରେ ମିଶି ଶ୍ରେଣୀରେ ଏହାକୁ ମାପଫିତା ସାହାଯ୍ୟରେ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ମାପ ଓ ଲେଖ –
୧. ଶ୍ରେଣୀର ଦୈର୍ଘ୍ୟ: ପ୍ରାୟ ୨୦ ଫୁଟ୍ (ବା ୬ ମିଟର)
୨. ଶ୍ରେଣୀର ଓସାର: ପ୍ରାୟ ୧୫ ଫୁଟ୍ (ବା ୪.୫ ମିଟର)
୩. କବାଟର ଓସାର: ପ୍ରାୟ ୩ ରୁ ୩.୫ ଫୁଟ୍ (ବା ୧ ମିଟର)
୪. ଝରକାର ଓସାର: ପ୍ରାୟ ୪ ଫୁଟ୍ (ବା ୧.୨ ମିଟର)
୫. କଳାପଟାର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ: ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୮ ଫୁଟ୍ (ବା ୨.୫ ମିଟର) ଏବଂ ପ୍ରସ୍ଥ ପ୍ରାୟ ୪ ଫୁଟ୍ (ବା ୧.୨ ମିଟର)
ପାଠାଗାରରୁ
ତୁମେ ଏହି ପାଠରୁ ଅଜନ୍ତା-ଏଲୋରା ବିଷୟରେ ପଢ଼ିଲ ଆଉ ତାହା ବିଷୟରେ ଜାଣିଲ। ଏବେ ତୁମେ ଭାରତ ତଥା ଓଡ଼ିଶାର ଅନ୍ୟ ଦର୍ଶନୀୟସ୍ଥାନ ବିଷୟରେ ନିଜର ପାଠାଗାରରୁ ଖୋଜାଖୋଜି କର। ସେ ବିଷୟରେ ପଢ଼। ଏଥସହିତ ଶ୍ରେଣୀରେ ଏ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କର।
ଧନ୍ୟବାଦ ପତ୍ର
ନମୁନା ପତ୍ର
ସ୍ଥାନ- କଟକ
ତାରିଖ- ୧୫-୧୧-୨୦XX
ପୂଜ୍ୟ ମାଉସୀ,
ମୋର ସାଦର ପ୍ରଣାମ ଗ୍ରହଣ କରିବେ। ମୋତେ ଦଶହରା ଛୁଟିରେ ଅଜନ୍ତା ଓ ଏଲୋରା ଗୁମ୍ଫାଗୁଡ଼ିକ ବୁଲାଇ ଦେଖାଇଥିବାରୁ ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ନିକଟରେ ବହୁତ କୃତଜ୍ଞ। ଆପଣଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ମୁଁ ଆମ ଦେଶର ଏତେ ସୁନ୍ଦର କଳା ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଲି। ସେହି ଯାତ୍ରାଟି ମୋ ପାଇଁ ଅବିସ୍ମରଣୀୟ ହୋଇ ରହିବ। ଏହି ସୁନ୍ଦର ଅନୁଭୂତି ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନେକ ଅନେକ ଧନ୍ୟବାଦ। ମଉସାଙ୍କୁ ମୋର ପ୍ରଣାମ ଜଣାଇବେ।
ତୁମର ଅତି ଗେହ୍ଲା ଝିଆରୀ,
ଲୀନା
ଆମର ଐତିହ୍ୟ
ଆମ ଦେଶରେ ଅନେକ ସୁନ୍ଦର ଐତିହାସିକ ସ୍ମାରକସ୍ଥଳ ଓ କଳାକୃତି ରହିଛି। ଏଗୁଡ଼ିକ ଆମ ଦେଶର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୌରବ ବଢ଼ାଇଥାଏ। ଏହାର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖିବା ଆମର ଦାୟିତ୍ଵ। ଏହି ସ୍ମାରକୀସ୍ଥଳକୁ ଛୁଇଁଲେ। ଏହାର କାନ୍ଥକୁ ଗାରେଇଲେ ବା ଏଥିରେ କିଛି ଆଙ୍କିଲେ ଏଗୁଡ଼ିକର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ହାନି ହୋଇଥାଏ। ଏଥିପାଇଁ ଏହି ପର୍ଯ୍ୟଟନସ୍ଥଳୀଗୁଡ଼ିକୁ ଭ୍ରମଣ କରିବାବେଳେ ଆମେ ସାବଧାନ ରହିବା ଉଚିତ୍।
ତୁମର ମତାମତ
ତୁମେ କେବେ ରେଳଗାଡ଼ିରେ ଯାତ୍ରା କରିଛ କି? ନିଜର କୌଣସି ରେଳଯାତ୍ରାର କିଛି ଅନୁଭୂତିକୁ ପ୍ରକାଶ କର। ଯଦି ତୁମେ ରେଳଯାତ୍ରା କରିନାହଁ, ତେବେ ନିଜର କୌଣସି ବନ୍ଧୁ ବା ପରିବାରର ସଦସ୍ୟଙ୍କର ରେଳଯାତ୍ରାର ଅନୁଭୂତିକୁ ତାଙ୍କ ଠାରୁ ଶୁଣି ଲେଖିପାରିବ।
ଉତ୍ତର : ମୁଁ ଗତ ଖରାଦିନେ ମୋ ପରିବାର ସହ ଟ୍ରେନ୍ରେ ବସି କୋଲକାତା ଯାଇଥିଲି। ଟ୍ରେନ୍ରେ ଯିବା ବହୁତ ମଜାଦାର ଥିଲା। ଝରକା ପାଖରେ ବସି ବାହାରର ଗଛଲତା, ବିଲ, ଗାଁଗଣ୍ଡା ପଛକୁ ପଛ ପଳାଇ ଯାଉଥିବାର ଦେଖିବାକୁ ଖୁବ୍ ଭଲ ଲାଗୁଥିଲା। ଟ୍ରେନ୍ରେ ଆମେ ସାଙ୍ଗ ହୋଇ ଲୁଡୋ ଖେଳିଲୁ ଏବଂ ବାହାରୁ ଚଣାଚୁର କିଣି ଖାଇଲୁ। ରାତିରେ ଟ୍ରେନ୍ର ବର୍ଥ ଉପରେ ଶୋଇବା ମଧ୍ୟ ଏକ ନୂଆ ଅନୁଭୂତି ଥିଲା। ମୋତେ ରେଳଯାତ୍ରା ବହୁତ ପସନ୍ଦ।