ପିମ୍ପୁଡ଼ି
ମାମୁନି ଦେଖି ପିମ୍ପୁଡ଼ିଟିଏ
ପାଖକୁ ଡାକି ତାହାକୁ କୁହେ ।
କେଡ଼େ ଛୋଟିଆ ହୋଇଛୁ ତୁହି
ବୁଦ୍ଧିରେ ତୋହର ସରି କେ ନାହିଁ ॥
ବନ୍ଧୁ ପରିଜନ ସାଥ୍ରେ ନେଇ
ଧାଉଁ ଥାଉ ତୁହି ଆହାର ପାଇଁ ।
ବଳକା ଦରବ ସାଇତି ଦେଉ
ଝଡ଼ି ବରଷାରେ ବସିକି ଖାଉ |
ଅଳସପଣଟି ତୋ’ଠାରେ ନାହିଁ
ବଡ଼ ପରିଶ୍ରମୀ ଅଟୁରେ ତୁହି ।
କଳା କଉଶଳେ କରୁ ଯେ ଘର
ଜଗତ କହଇ ତୁ କାରିଗର ॥
ଶୃଙ୍ଖଳାର ସହ କାମ ତୁ କରୁ
ଦଳପତି ଆଜ୍ଞା ମଥାରେ ଧରୁ ।
ଆଜ୍ଞାକାରୀ ପ୍ରାଣୀ ତୋ’ପରି କେହି
ସାରା ସଂସାରରେ ଜଣେ ତ ନାହିଁ ॥
ବେଳହୁଁ ସଜାଗ ଥିଲେରେ ରହି
ବିପଦ ପାଖକୁ ଆସଇ ନାହିଁ ।
ଟିକି ମୁଣ୍ଡେ, ବୁଦ୍ଧି ଅମାପ ତୋର
ଭାବିଲେ ମଥାଟି ଘୂରଇ ମୋର ॥
ସାରାଂଶ
ଏହି କବିତାରେ ମାମୁନି ଗୋଟିଏ ଛୋଟ ପିମ୍ପୁଡ଼ିକୁ ଦେଖି ତାର ବୁଦ୍ଧି ଓ ପରିଶ୍ରମର ଖୁବ୍ ପ୍ରଶଂସା କରିଛି। ପିମ୍ପୁଡ଼ି ଆକାରରେ ଛୋଟ ହେଲେ ବି ବୁଦ୍ଧିରେ ତାର କେହି ସମାନ ନୁହଁନ୍ତି। ସେ ନିଜ ସାଙ୍ଗସାଥୀ ଓ ପରିବାର ସହ ମିଶି ଖାଦ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରେ। ଭବିଷ୍ୟତର ଝଡ଼ ଓ ବର୍ଷା ଦିନ ପାଇଁ ସେ ବଳକା ଖାଦ୍ୟ ଆଗୁଆ ସାଇତି ରଖେ। ତା’ଠାରେ ଟିକିଏ ବି ଅଳସୁଆମି ନାହିଁ ଏବଂ ସେ ବହୁତ କର୍ମଠ। ସେ ଏତେ ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ଘର ତିଆରି କରେ ଯେ, ସାରା ଜଗତ ତାକୁ ଏକ ଭଲ କାରିଗର ବୋଲି ମାନେ। ପିମ୍ପୁଡ଼ିମାନେ ଖୁବ୍ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ଏବଂ ବିନା ଦ୍ୱିଧାରେ ନିଜ ଦଳପତିଙ୍କ ଆଦେଶ ପାଳନ କରନ୍ତି। ବିପଦ ଆସିବା ପୂର୍ବରୁ ସେମାନେ ସଜାଗ ହୋଇଯାଉଥିବାରୁ ବିପଦ ସେମାନଙ୍କର କିଛି କ୍ଷତି କରିପାରେ ନାହିଁ। ପିମ୍ପୁଡ଼ିର ଛୋଟ ମୁଣ୍ଡରେ ଏତେ ଅମାପ ବୁଦ୍ଧି ଦେଖି ମାମୁନି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଯାଇଛି।
सारांश
इस कविता में मामुनी एक छोटी-सी चींटी को देखकर उसकी बुद्धिमानी और कड़ी मेहनत की बहुत प्रशंसा करती है। चींटी आकार में भले ही बहुत छोटी होती है, लेकिन बुद्धि में कोई उसकी बराबरी नहीं कर सकता। वह अपने साथियों और परिवार के साथ मिलकर भोजन की तलाश करती है और बारिश तथा तूफ़ान के दिनों के लिए अतिरिक्त भोजन पहले से ही जमा करके रख लेती है। चींटी में बिल्कुल भी आलस्य नहीं होता; वह बहुत परिश्रमी होती है। वह अपना घर इतनी चतुराई और कौशल से बनाती है कि पूरी दुनिया उसे एक बेहतरीन कारीगर मानती है। चींटियाँ बहुत अनुशासित होती हैं और बिना किसी हिचकिचाहट के अपने नेता (दलपति) की आज्ञा का पालन करती हैं। किसी भी मुसीबत के आने से पहले ही वे सतर्क हो जाती हैं, जिससे विपत्ति उनके पास नहीं फटकती। चींटी के छोटे-से सिर में इतनी अपार बुद्धि देखकर मामुनी हैरान रह जाती है।
ଶବ୍ଦାର୍ଥ
Odia Word (ଓଡ଼ିଆ) | Hindi Meaning (हिंदी) | English Meaning |
ସରି (Sari) | समान / बराबरी | Equal / Match |
ପରିଜନ (Parijana) | परिवार / सगे-संबंधी | Family / Relatives |
ଆହାର (Ahara) | भोजन / खाना | Food |
ବଳକା (Balaka) | बचा हुआ / अतिरिक्त | Surplus / Remaining |
ସାଇତି (Saiti) | सहेज कर / जमा कर | Saving / Storing |
ଅଳସପଣ (Alasapana) | आलस्य | Laziness |
କଉଶଳେ (Kaushale) | कुशलता से / चतुराई से | Skillfully / Cleverly |
କାରିଗର (Karigara) | कारीगर / शिल्पकार | Artisan / Craftsman |
ଶୃଙ୍ଖଳା (Shrunkhala) | अनुशासन | Discipline |
ଦଳପତି (Dalapati) | नेता / समूह का मुखिया | Leader / Chief |
ଆଜ୍ଞା (Agyan) | आज्ञा / आदेश | Order / Command |
ସଜାଗ (Sajaga) | सतर्क / सावधान | Alert / Careful |
ଅମାପ (Amapa) | अपार / असीमित | Immeasurable / Boundless |
ଆସ, କଥା ହେବା
୧. (କ) ତୁମେ କେତେ ପ୍ରକାରର ପିମ୍ପୁଡ଼ିସବୁ ଦେଖୁଛ?
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ଲାଲ୍ ପିମ୍ପୁଡ଼ି, କଳା ପିମ୍ପୁଡ଼ି ଆଉ ବଡ଼ ଜନ୍ଦା ଦେଖିଛି।
(ଖ) ପିମ୍ପୁଡ଼ି ପରି ଆଉ କେତୋଟି ଜୀବଙ୍କ ନାମ କୁହ।
ଉତ୍ତର – ପିମ୍ପୁଡ଼ି ପରି ଆଉ କେତୋଟି ଜୀବ ହେଲେ ଉଈ, ମହୁମାଛି ଆଉ ଝିଣ୍ଟିକା।
(ଗ) ପିମ୍ପୁଡ଼ି ଦିନରାତି କାହିଁକି ଧାଉଁଥାଏ?
ଉତ୍ତର – ପିମ୍ପୁଡ଼ି ତାର ଆହାର (ଖାଦ୍ୟ) ଖୋଜିବା ପାଇଁ ଆଉ ବର୍ଷାଦିନ ପାଇଁ ଖାଦ୍ୟ ସାଇତି ରଖିବା ପାଇଁ ଦିନରାତି ଧାଉଁଥାଏ।
(ଘ) ତୁମକୁ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଦୁଇଟି ପଶୁପକ୍ଷୀଙ୍କର ନାମ କୁହ। ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ତୁମେ କ’ଣ ସାହାଯ୍ୟ ପାଅ?
ଉତ୍ତର – ଗାଈ ଆଉ କୁକୁର। ଗାଈ ଆମକୁ ପିଇବାକୁ ମିଠା କ୍ଷୀର ଦିଏ ଆଉ କୁକୁର ଆମ ଘର ଜଗେ।
ଆସ, ଟିକେ ଚିନ୍ତା କରି ଲେଖିବା ଓ ପଢ଼ିବା
୧. କବିତାକୁ ପଢ଼ି ଖାଲି ଜାଗା ପୂରଣ କର।
(କ) ବଳକା ଦରବ ସାଇତି ଦେଉ
(ଖ) ବନ୍ଧୁ ପରିଜନ ସାଥ୍ରେ ନେଇ
(ଗ) ଜଗତ କହଇ ତୁ କାରିଗର
(ଘ) ଶୃଙ୍ଖଳାର ସହ କାମ ତୁ କରୁ
୨. ଶବ୍ଦର ଶେଷ ଅକ୍ଷରକୁ ନେଇ ନୂଆ ଶବ୍ଦ ଗଢ଼ ଓ ଲେଖ।
ଆହାର – ରବି – ବିଜୟ – ଯମ – ମକର – ରଥ – ଥୟ – ଯାବତ – ତବଲା – ଲାଉ – ଉଦୟ – ଯତନ – ନଈ – ଇଗଲ – ଲତା – ତାଳ।
୩. ତଳେ ଦିଆଯାଇଥିବା ବାକ୍ୟକୁ ପଢ଼।
(କ) ଯୁବକଟିଏ ଗଛ ହାଣିବାକୁ ଆସିଲା। ତାକୁ ଦେଖି ପକ୍ଷୀମାନେ ଡରିଗଲେ ।
(ଗ) ଗଛରେ ବୁଢ଼ା ଶାଗୁଣାଟିଏ ଥିଲା।
ସେ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କୁ ଏକାଠି କଲା।
(ଙ) ସବୁ ପକ୍ଷୀ ମିଶି ଯୁବକକୁ ଘଉଡ଼ାଇ ଦେଲେ।
ଭାଷାର କଥା
୧. କବିତାକୁ ପଢ଼। ସେଥିରେ ମାମୁନି ପିମ୍ପୁଡ଼ିର ଯେଉଁ ସବୁ ଗୁଣ ବିଷୟରେ କହିଛି ତାହାକୁ ଲେଖ।
ଉତ୍ତର – ବୁଦ୍ଧିଆ, ପରିଶ୍ରମୀ, କାରିଗର, ଶୃଙ୍ଖଳିତ, ଆଜ୍ଞାକାରୀ ଆଉ ସଜାଗ।
୨. ଝୁଡ଼ିରୁ ଶବ୍ଦ ନେଇ ଖାଲି ଜାଗାରେ ଲେଖ ଓ କବିତାଟିକୁ ପୂରଣ କର।
(ଗାଡ଼ି, ଆହାର, ମାଡ଼ି, ଆଗ ଦେଖ, ଶାଢ଼ି, ବାଡ଼ି, ଧାଡ଼ି)
ଆଗ ଦେଖ ଦେଖରେ
ପିମ୍ପୁଡ଼ି ଧାଡ଼ି
ଆଗକୁ ମାଡ଼ି ଯାଆନ୍ତି
ସତେ କି ରେଳ ଗାଡ଼ି
ଆହାର ଟିକେ ପାଇବା ପାଇଁ
ବୁଲନ୍ତି ଘର ବାଡ଼ି
୩. ତଳେ ଦିଆଯାଇଥବା ଅକ୍ଷରକୁ ସଜାଡ଼ି ଶବ୍ଦ ଗଢ଼ ଓ ଲେଖ।
ପରିମୀଶ୍ର -> ପରିଶ୍ରମୀ
ଅସଳ -> ଅଳସ
ରୀଆଜ୍ଞାକା -> ଆଜ୍ଞାକାରୀ
ରିକାଗର -> କାରିଗର
୪. ପିମ୍ପୁଡ଼ି ବିଷୟରେ ତିନୋଟି ବାକ୍ୟ ଲେଖ।
(୧) ପିମ୍ପୁଡ଼ି ବହୁତ ଛୋଟ, କିନ୍ତୁ ଭାରି ବୁଦ୍ଧିଆ ଜୀବ।
(୨) ପିମ୍ପୁଡ଼ି ସବୁବେଳେ ଧାଡ଼ି ବାନ୍ଧି ଶୃଙ୍ଖଳାର ସହ ଚାଲେ।
(୩) ସେମାନେ ଖୁବ୍ ପରିଶ୍ରମ କରି ଖାଦ୍ୟ ସାଇତି ରଖନ୍ତି।