ସାରାଂଶ
‘ଏକାଙ୍କିକା ପ୍ରତିଦାନ’ ହେଉଛି ଡ. ହେମନ୍ତ କୁମାର ଛୋଟରାୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରଚିତ ଏକ ହୃଦୟସ୍ପର୍ଶୀ ନାଟକ। ଏଥିରେ ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଶିକ୍ଷକ, ବାସୁଦେବ ଦଳସିଂହ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଜଣେ ପୁରାତନ ଛାତ୍ର ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ସାମନ୍ତରାୟ (ଯିଏ ବର୍ତ୍ତମାନ ଜଣେ ପୋଲିସ୍ ଅଫିସର୍)ଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଗୁରୁ-ଶିଷ୍ୟ ସମ୍ପର୍କ ଏବଂ କୃତଜ୍ଞତାର କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି।
ପ୍ରଥମ ଦୃଶ୍ୟରେ, ବାସୁଦେବ ବାବୁ ନିଜର ଗୁରୁତର ଅସୁସ୍ଥ ନାତିର ଅପରେସନ୍ ପାଇଁ ଚିକିତ୍ସାଳୟରେ ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛନ୍ତି। ନାତିର ପିତାମାତା ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇସାରିଛନ୍ତି ଏବଂ ବାସୁଦେବ ବାବୁ ନିଜର ସବୁ ସମ୍ପତ୍ତି ଭାଇମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହରାଇ ନିଃସ୍ୱ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି। ଅପରେସନ୍ ପାଇଁ ପଚିଶ ହଜାର ଟଙ୍କା ଏବଂ ରକ୍ତ ଯୋଗାଡ଼ କରିବା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼ିଛି। ହଠାତ୍ ଡାକ୍ତର ଆସି ଖବର ଦିଅନ୍ତି ଯେ ଜଣେ ଅଜଣା ପୋଲିସ ଅଫିସର ଟଙ୍କା ଦେବା ସହ ରକ୍ତ ମଧ୍ୟ ଦେବାକୁ ରାଜି ଅଛନ୍ତି। ଅପରେସନ୍ ସଫଳ ହୁଏ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୃଶ୍ୟରେ, ସେହି ଅଜଣା ଦେବଦୂତ (ପୋଲିସ ଅଫିସର) ନିଜର ପରିଚୟ ଦିଅନ୍ତି। ସେ ହେଉଛନ୍ତି ବାସୁଦେବଙ୍କ ପୁରାତନ ଛାତ୍ର ‘ବିଶିଆ’, ଯାହାକୁ ବାସୁଦେବ ଦିନେ ଏକ ଚା’ ଦୋକାନରେ ପିଲାଦିନେ ଶ୍ରମିକ ଭାବେ କାମ କରିବା ବେଳେ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିଜ ଖର୍ଚ୍ଚରେ ପାଠ ପଢ଼ାଇଥିଲେ। ସେହି ଛୋଟ ପିଲାଟି କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି ଆଜି ଜଣେ ପୋଲିସ୍ ଅଫିସର ହୋଇପାରିଛି। ଗୁରୁଙ୍କର ସେହି ଅମୂଲ୍ୟ ଦାନର ‘ପ୍ରତିଦାନ’ ସ୍ୱରୂପ ସେ ଆଜି ଗୁରୁଙ୍କ ନାତିର ଜୀବନ ବଞ୍ଚାଇବାକୁ ଆଗେଇ ଆସିଛନ୍ତି। ବାସୁଦେବ ନିଜ ଛାତ୍ରର ଏପରି ଉଚ୍ଚ ମନୋଭାବ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଛାତ୍ରସମାଜ ପାଇଁ ଏକ ଆଦର୍ଶ ଉଦାହରଣ ବୋଲି କହନ୍ତି।
सारांश
‘एकांकिका प्रतिदान’ डॉ. हेमंत कुमार छोटराय द्वारा रचित एक भावपूर्ण नाटक है। यह एक सेवानिवृत्त शिक्षक, वासुदेव दलसिंह, और उनके एक पुराने छात्र विश्वजीत सामंतराय (जो अब एक पुलिस अधिकारी हैं) के बीच गुरु-शिष्य संबंध और कृतज्ञता की कहानी है।
पहले दृश्य में, वासुदेव बाबू अपने गंभीर रूप से बीमार पोते के ऑपरेशन के लिए अस्पताल में असहाय खड़े हैं। पोते के माता-पिता की एक दुर्घटना में मौत हो चुकी है और वासुदेव बाबू भाइयों के धोखे के कारण अपनी सारी संपत्ति खोकर कंगाल हो चुके हैं। ऑपरेशन के लिए पच्चीस हजार रुपये और खून का इंतजाम करना उनके लिए असंभव है। तभी डॉक्टर आकर बताते हैं कि एक अज्ञात पुलिस अधिकारी ने पैसे जमा कर दिए हैं और खून देने के लिए भी तैयार है। ऑपरेशन सफल होता है।
अगले दृश्यों में, वह अज्ञात देवदूत (पुलिस अधिकारी) अपना परिचय देता है। वह वासुदेव का पुराना छात्र ‘बिशिया’ है, जिसे वासुदेव ने बचपन में एक चाय की दुकान पर बाल मजदूर के रूप में काम करते हुए बचाया था और अपने खर्च पर स्कूल में पढ़ाया था। उसी बच्चे ने कड़ी मेहनत करके आज पुलिस अधिकारी का पद हासिल किया है। गुरु के उस अमूल्य दान के ‘प्रतिदान’ (बदले में आभार) के रूप में वह आज गुरु के पोते की जान बचाने आया है। वासुदेव अपने छात्र के इस महान कार्य को देखकर उसे आशीर्वाद देते हैं और उसे छात्र समाज के लिए एक आदर्श उदाहरण बताते हैं।
ଶବ୍ଦାର୍ଥ
Odia Word (ଓଡ଼ିଆ) | Hindi Meaning (हिंदी) | English Meaning |
ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ (Abasaraprapta) | सेवानिवृत्त | Retired |
ଧୈର୍ଯ୍ୟହରା (Dhairjyahara) | धैर्य खो देना / अधीर | Losing patience / Desperate |
ଦୁର୍ଦ୍ଦିନ (Durdina) | बुरा दिन / विपत्ति | Bad days / Hard times |
ସଂକଟାପନ୍ନ (Sankatapanna) | गंभीर / खतरे में | Critical / In danger |
ନିଃସ୍ୱ (Nihswa) | कंगाल / कुछ न होना | Destitute / Penniless |
ଦେବଦୂତ (Debaduta) | फरिश्ता / देवदूत | Angel / Messenger of God |
ଅଯାଚିତ ଭାବରେ (Ayachita bhabare) | बिना मांगे | Unsolicited / Without being asked |
ପଇଠ (Paitha) | भुगतान करना / चुकाना | Paid / Deposited |
କବଳରୁ (Kabalaru) | चंगुल से / गिरफ़्त से | From the clutches / grasp of |
ପ୍ରତିଦାନ (Pratidana) | बदले में दिया गया / प्रतिदान | Return (a favor) / Repayment |
ଅବଗତ (Abagata) | अवगत कराना / जानकारी देना | Informed / Aware |
ଅଭାବ ଅନଟନ (Abhaba anatana) | अभाव / तंगी | Hardship / Scarcity |
ଅନୁପ୍ରାଣିତ (Anupranita) | प्रेरित | Inspired |
ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି (Pushpabrusti) | फूलों की बारिश | Shower of flowers |
ଆସ କଥା ହେବା
୧. ତୁମେ କେବେ ଚିକିତ୍ସାଳୟ ଯାଇଛ? ସେଠାରେ କ’ଣ ହୁଏ କୁହ।
ଉତ୍ତର – ହଁ, ମୁଁ ଥରେ ଜ୍ୱର ହେବାରୁ ଚିକିତ୍ସାଳୟ ଯାଇଥିଲି। ସେଠାରେ ଡାକ୍ତର ରୋଗୀଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରନ୍ତି, ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି ଔଷଧ ଲେଖନ୍ତି ଏବଂ ସେବିକାମାନେ ରୋଗୀଙ୍କର ସେବା ଯତ୍ନ କରନ୍ତି।
୨. ଶ୍ରେଣୀଗୃହରେ ତୁମର ଜଣେ ବନ୍ଧୁ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡ଼ିଲେ, ତୁମେ କ’ଣ କରିବ?
ଉତ୍ତର – ମୋ ବନ୍ଧୁ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡ଼ିଲେ, ମୁଁ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କୁ ଧରି ଆଶ୍ୱାସନା ଦେବି, ତାଙ୍କୁ ପିଇବାକୁ ପାଣି ଦେବି ଏବଂ ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଆମ ଶ୍ରେଣୀ ଶିକ୍ଷକ ବା ପ୍ରଧାନଶିକ୍ଷକଙ୍କୁ ଏ ବିଷୟରେ ଜଣାଇବି ଯାହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରାଥମିକ ଚିକିତ୍ସା ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇପାରିବ।
୩. ତୁମ ମତରେ ପୋଲିସ୍ ଅଧିକାରୀ ବିଶ୍ୱଜିତବାବୁ କିପରି ଲୋକ। ତାଙ୍କର ଭଲଗୁଣଗୁଡ଼ିକ କୁହ?
ଉତ୍ତର – ମୋ ମତରେ ପୋଲିସ୍ ଅଧିକାରୀ ବିଶ୍ୱଜିତବାବୁ ଜଣେ ଅତ୍ୟନ୍ତ କୃତଜ୍ଞ, ଦୟାଳୁ, ସହୃଦୟ ଏବଂ ପରିଶ୍ରମୀ ଲୋକ। ତାଙ୍କର ସବୁଠାରୁ ଭଲ ଗୁଣ ହେଉଛି ସେ ନିଜର ଅତୀତକୁ ଭୁଲି ନାହାନ୍ତି ଏବଂ ବିପଦ ସମୟରେ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କର ଋଣ ଶୁଝିବାକୁ ଯେପରି ଅଯାଚିତ ଭାବେ ସାହାଯ୍ୟ କଲେ, ତାହା ତାଙ୍କର ମହାନତାର ପରିଚୟ ଦିଏ।
୪. ଏହି ଏକାଙ୍କିକାରେ ଗୋଟିଏ ମାତ୍ର ନାରୀ ଚରିତ୍ର ରହିଛି। ତା’ ବଦଳରେ ପୁରୁଷ ଚରିତ୍ରଟିଏ ନେଲେ କିଏ ଆସିଥାନ୍ତେ କୁହ।
ଉତ୍ତର – ଏହି ଏକାଙ୍କିକାରେ ଥିବା ଏକମାତ୍ର ନାରୀ ଚରିତ୍ର ହେଉଛି ‘ସେବିକା’। ତାଙ୍କ ବଦଳରେ ଯଦି ପୁରୁଷ ଚରିତ୍ର ନିଆଯାଏ, ତେବେ ୱାର୍ଡବୟ କିମ୍ବା ପୁରୁଷ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟକର୍ମୀ ଆସିଥାନ୍ତେ।
୫. ଏହି ଏକାଙ୍କିକାର ତୁମେ କେଉଁ ଚରିତ୍ରକୁ ପସନ୍ଦ କରୁଛ। କାହିଁକି?
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ଏହି ଏକାଙ୍କିକାରେ ପୋଲିସ୍ ଅଫିସର ‘ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ସାମନ୍ତରାୟ’ଙ୍କ ଚରିତ୍ରକୁ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ପସନ୍ଦ କରୁଛି। କାରଣ ସେ ନିଜର କଠିନ ପରିଶ୍ରମ ବଳରେ ସଫଳତା ହାସଲ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ନିଜ ପଦବୀର ଅହଂକାର ନରଖି ବିପଦ ସମୟରେ ନିଜ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତରେ ସାହାଯ୍ୟ କରି କୃତଜ୍ଞତାର ଏକ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଉଦାହରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିଛନ୍ତି।
ଚିନ୍ତା କରି ଲେଖ
୧. ବାସୁଦେବ ଦଳସିଂହ କିଏ? ସେ କାହିଁକି ବ୍ୟସ୍ତବିବ୍ରତ ହୋଇଛନ୍ତି?
ଉତ୍ତର – ବାସୁଦେବ ଦଳସିଂହ ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ନିଃସ୍ୱ ଶିକ୍ଷକ। ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର ଆଶାଭରସା, ଅନାଥ ନାତିର ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଗୁରୁତର ହୋଇପଡ଼ିଛି ଏବଂ ତାର ଅପରେସନ୍ ପାଇଁ ପଚିଶ ହଜାର ଟଙ୍କା ତଥା ରକ୍ତ ଯୋଗାଡ଼ କରିବା ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଅସମ୍ଭବ ହୋଇପଡ଼ିଥିବାରୁ ସେ ବ୍ୟସ୍ତବିବ୍ରତ ହୋଇପଡ଼ିଛନ୍ତି।
୨. ବାସୁଦେବବାବୁ ଭିଟାମାଟି ଓ ଜମିବାଡ଼ି ହରାଇଲେ କିପରି?
ଉତ୍ତର – ବାସୁଦେବବାବୁ ନିଜ ଶିକ୍ଷକତା ଜୀବନରେ ପିଲାମାନଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ଗଢ଼ିବାରେ ନିଜକୁ ଏତେ ନିୟୋଜିତ କରିଦେଇଥିଲେ ଯେ ସେ ନିଜର ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବା ପାରିବାରିକ ସମ୍ପତ୍ତି ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତା କରିବାକୁ ସମୟ ପାଇନଥିଲେ। ଏହି ସୁଯୋଗ ନେଇ ତାଙ୍କ ଭାଇମାନେ ଚଞ୍ଚକତା କରି ପିତୃପୁରୁଷଙ୍କ ଭିଟାମାଟି ଓ ଜମିବାଡ଼ି ସବୁ ନିଜ ନାମରେ କରି ନେଇଥିବାରୁ ସେ ତାହା ହରାଇ ନିଃସ୍ୱ ହୋଇଯାଇଥିଲେ।
୩. ମନେକର ତୁମେ ବିଶ୍ଵଜିତ୍ ସାମନ୍ତରାୟ। ତୁମ ଗୁରୁଙ୍କ ସହ ଚିକିତ୍ସାଳୟରେ ଭେଟ ହୋଇଥିଲେ କ’ଣ କରିଥାନ୍ତ?
ଉତ୍ତର – ମୁଁ ଯଦି ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ସାମନ୍ତରାୟ ହୋଇଥାନ୍ତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ମୋ ଗୁରୁଙ୍କୁ ଏପରି ଅସହାୟ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖି ତୁରନ୍ତ ଆର୍ଥିକ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି ଏବଂ ତାଙ୍କ ନାତିର ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ରକ୍ତଦାନ ସହିତ ସମସ୍ତ ପ୍ରକାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ନିଜ ହାତକୁ ନେଇ ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା ଦେଇଥାନ୍ତି।
ପାଠରୁ
(i) ଠିକ୍ ଉତ୍ତର ପାଖରେ (/) ଠିକ୍ ଚିହ୍ନ ଦିଅ।
୧. ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଶିକ୍ଷକ ବାସୁଦେବ ଦଳସିଂହ ପଚିଶ ହଜାର ଟଙ୍କା ଯୋଗାଡ଼ କରିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ଥିଲେ। କାରଣ-
(କ) ସେ ଥିଲେ ପେନ୍ସନ୍ଭୋଗୀ କର୍ମଚାରୀ।
(ଖ) ବନ୍ଧୁବାନ୍ଧବଙ୍କଠାରୁ ସାହାଯ୍ୟ ଆଣିସାରିଛନ୍ତି।
(ଗ) ଗାଁରେ ଜମିବାଡ଼ି, ଭିଟାମାଟିରେ ତାଙ୍କର ଅଂଶ ନାହିଁ।
(ଘ) ସବୁଦିଗରୁ ସେ ଅସହାୟ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ।
ଉତ୍ତର – (ଘ) ସବୁଦିଗରୁ ସେ ଅସହାୟ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ। (/)
୨. ବିଶିଆରୁ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ସାମନ୍ତରାୟ ଏବଂ ପୋଲିସ ଅଫିସର ହେବାରେ କାହାର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ଵପୂର୍ଣ୍ଣ?
(କ) ଡାକ୍ତରବାବୁ
(ଖ) ଦୋକାନମାଲିକ
(ଗ) ବାସୁସାର
(ଘ) ସମାଜସେବୀ
ଉତ୍ତର – (ଗ) ବାସୁସାର (/)
୩. ନାତିକୁ ବଞ୍ଚାଇବାପାଇଁ ବାସୁବାବୁ କାହିଁକି ବ୍ୟସ୍ତ ହେଉଥିଲେ?
(କ) ବୃଦ୍ଧ ବୟସରେ ବଞ୍ଚିବାର ଏକମାତ୍ର ଭରସା।
(ଖ) ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ହରାଇ ଅନାଥ ହୋଇଥିବାରୁ।
(ଗ) ନାତିଟି ବଞ୍ଚଗଲେ ଘରଡିହ ଜମିବାଡ଼ି ଫେରିପାଇବେ।
(ଘ) ନାତିଟି ବଞ୍ଚିଲେ ପରୋପକାରରେ ସାମିଲ ହେବ।
ଉତ୍ତର – (କ) ବୃଦ୍ଧ ବୟସରେ ବଞ୍ଚିବାର ଏକମାତ୍ର ଭରସା। (/)
୪. ବିଶ୍ୱଜିତ୍ ଜୀବନରେ ସଫଳତା ପାଇଲେ କିପରି?
(କ) ଟ୍ୟୁସନ୍ କରି ଚଳୁଥିଲେ।
(ଖ) ସନ୍ଧ୍ୟାବେଳେ ଛାପାଖାନାରେ କାମ କରୁଥିଲେ।
(ଗ) ଗାଁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟସ୍ଥାନକୁ ଚାଲିଯାଉଥିଲେ।
(ଘ) କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷାରେ ସଫଳତା ପାଇଥିଲେ।
ଉତ୍ତର – (ଘ) କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରି ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ପରୀକ୍ଷାରେ ସଫଳତା ପାଇଥିଲେ। (/)
୫. ପୋଲିସଅଫିସର କ’ଣ କରି ଦାନର ପ୍ରତିଦାନ ଶୁଝାଇଛନ୍ତି?
(କ) ଡାକ୍ତରଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରି।
(ଖ) ବାସୁସାରଙ୍କ ନାତିକୁ ଅର୍ଥ ଓ ରକ୍ତ ଦାନ କରି।
(ଗ) ଦୋକାନୀକୁ ଟଙ୍କା ପଇସା ପ୍ରଦାନ କରି।
(ଘ) ବାସୁସାର୍ଙ୍କୁ ଘରେ ରଖ୍।
ଉତ୍ତର – (ଖ) ବାସୁସାରଙ୍କ ନାତିକୁ ଅର୍ଥ ଓ ରକ୍ତ ଦାନ କରି। (/)
(ii) ଘଟଣାକ୍ରମରେ ସଜାଇ ଲେଖ।
୧. (୪) ଚିକିତ୍ସାଳୟ ବାରଣ୍ଡାରେ ବାସୁଦେବ ଦଳସିଂହ ବିବ୍ରତ ହୋଇ ଠିଆ ହୋଇଥିଲେ।
୨. (୩) ସେବିକା ଅର୍ଥ ଓ ରକ୍ତ ଯୋଗାଡ଼ କରିବାକୁ କହିଲେ।
୩. (୨) ବାସୁଦେବ ଅସହାୟତା ପ୍ରକାଶ କଲେ।
୪. (୭) ଡାକ୍ତରବାବୁ ଅର୍ଥ ଓ ରକ୍ତ ଯୋଗାଡ଼ ହେବାର ସୂଚନା ଦେଲେ।
୫. (୬) ପୋଲିସ ଅଫିସର୍ ବିଶ୍ଵଜିତ୍ ସାମନ୍ତରାୟ ଦୟାଳୁ ଦେବଦୂତ ରୂପେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ। (ହେଲେ)
୬. (୧) ପୋଲିସବାବୁ ନିଜର ପ୍ରତିଦାନ ଦେଇ ଉପକାର ଶୁଝିଲେ।
୭. (୫) ଛାତ୍ରସମାଜ ବିଶ୍ୱଜିତ୍ଙ୍କ ଆଦର୍ଶରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହେବାପାଇଁ ଗୁରୁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ।
(iii) ତଳେ ‘କ’ ସ୍ତମ୍ଭରେ ଚାରୋଟି ଚରିତ୍ର ଓ ‘ଖ’ ସ୍ତମ୍ଭରେ ସେମାନଙ୍କର ସଂଳାପ ଦିଆଯାଇଛି। ତୁମେ ଚରିତ୍ର ସହ ସେମାନେ କହିଥିବା ସଂଳାପ ମିଶାଇ ଖାତାରେ ଲେଖ।
୧. ବାସୁଦେବ ଦଳସିଂହ -> ୨. ଏବେ ମୋପାଇଁ ସବୁ ବାଟ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଛି। (5) “ତୋ’ ଜୀବନପଥରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି ହେଉ”
୨. ବିଶ୍ୱଜିତ ସାମନ୍ତରାୟ -> ୪. ସବୁ ଆପଣଙ୍କର ଅବଦାନ ଗୁରୁଜୀ। (7) “ଆପଣଙ୍କର ହଠାତ୍ ବଦଳି ହୋଇଗଲା”
୩. ଡାକ୍ତରବାବୁ -> ୧. ଏଇ ହେଉଛନ୍ତି ସେହି କରୁଣାର ଅବତାର। ଏବଂ ୮. ଆଜି ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ତା’ର ଅପରେସନ ହେବ।
୪. ସେବିକା -> ୩. ବଡ଼ ଦୁଃଖମୟ ଆପଣଙ୍କ ଜୀବନ। ଏବଂ ୬. ତା’ ଜୀବନ ଅତି ସଂକଟାପନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ।
ଭାଷାର କଥା
୧. ଯୋଡ଼ିଶବ୍ଦ ଖୋଜି ଲେଖ ଓ ବାକ୍ୟ ଗଠନ କର –
(କ) ତାଲିକା –
ଜମିବାଡ଼ି
ଘରଡିହ
ଯନ୍ତ୍ରପାତି
ଔଷଧପତ୍ର
ମାଡ଼ଗାଳି
ଅଭାବ-ଅନଟନ
ଦୁଃଖ-କଷ୍ଟ
ବହିପତ୍ର
(ଖ) ବାକ୍ୟ ଗଠନ –
ଜମିବାଡ଼ି – ଗାଁରେ ମୋର କୌଣସି ଜମିବାଡ଼ି ନାହିଁ।
ଔଷଧପତ୍ର – ଡାକ୍ତରବାବୁ ରୋଗୀ ପାଇଁ ଔଷଧପତ୍ର ମଗାଇଲେ।
ମାଡ଼ଗାଳି – ପିଲାଦିନେ ବିଶିଆ ଦୋକାନ ମାଲିକଠାରୁ ବହୁତ ମାଡ଼ଗାଳି ଖାଉଥିଲା।
୨. ଅକ୍ଷର ସଜାଡ଼ି ଅର୍ଥପୂର୍ଣ୍ଣ ଶବ୍ଦ ଗଢ଼ –
ର ରୀ କା ସ = ସରକାରୀ
ଦେ ତ ବ ଦୁ = ଦେବଦୂତ
ବି ତ ର ଷ୍ୟ = ଭବିଷ୍ୟତ
ଅ ର ସ ବ = ଅବସର
ବ ଳ ଗ୍ୟ ଭା = ଭାଗ୍ୟବଳ
ନ ମା ର୍ତ୍ତ ବ = ବର୍ତ୍ତମାନ
ଅ ହା ୟ ସ = ଅସହାୟ
ତି ତି ଶ୍ରୁ ପ୍ର = ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି
୩. (କ) ତଳେ କେତେକ ଶବ୍ଦ ଦିଆଯାଇଛି। ସେଥୁରୁ ଚିକିତ୍ସାଳୟ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଶବ୍ଦଗୁଡ଼ିକ ଠିକ୍ ଘରେ ଲେଖି ପୂରଣ କର। –
ଚିକିତ୍ସାଳୟ ଶବ୍ଦ – ଡାକ୍ତର, ଅପରେସନ୍, ବ୍ଲଡଗ୍ରୁପ୍, ୱାର୍ଡ, ଔଷଧପତ୍ର, ସେବିକା, ଦୁର୍ଘଟଣା।
ଆସ ଟିକେ ଭାବିବା
(କ) ଶୀର୍ଷକ ସହିତ ଏକମତ କି? ତୁମେ ନୂଆ ଶୀର୍ଷକଟିଏ ଦେବାକୁ ଚାହୁଁଛ କି?
ଉତ୍ତର – ହଁ, ମୁଁ ‘ପ୍ରତିଦାନ’ ଶୀର୍ଷକ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏକମତ, କାରଣ ଏହି ଏକାଙ୍କିକାରେ ଜଣେ ଗରିବ ଛାତ୍ର ତାର ଗୁରୁଙ୍କର ପୁରୁଣା ଉପକାରର କୃତଜ୍ଞତା ସ୍ୱରୂପ ବିପଦ ସମୟରେ ଯେଉଁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି, ତାହା ପ୍ରକୃତରେ ଏକ ମହାନ ‘ପ୍ରତିଦାନ’। ଯଦି ନୂଆ ଶୀର୍ଷକ ଦେବାକୁ ପଡ଼େ, ତେବେ ମୁଁ “ଗୁରୁଦକ୍ଷିଣା” କିମ୍ବା “ଦୟାଳୁ ଦେବଦୂତ” ଦେବାକୁ ଚାହିଁବି।
ମୁଁ ବି କରିବି
୨. ଯଦି ବାସୁ ଶୁଣିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତା, ତେବେ ଡାକ୍ତରବାବୁ କିପରି ନିଜକଥା ତାକୁ ବୁଝାଇବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତେ?
ଉତ୍ତର – ଯଦି ବାସୁଦେବବାବୁ ଶୁଣିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇଥାନ୍ତେ, ତେବେ ଡାକ୍ତରବାବୁ ସାଙ୍କେତିକ ଭାଷା ମାଧ୍ୟମରେ କିମ୍ବା ଏକ କାଗଜରେ କଲମ ସାହାଯ୍ୟରେ ଲେଖି ତାଙ୍କୁ ସବୁ କଥା ବୁଝାଇଥାନ୍ତେ ଯେ ଅପରେସନ୍ ପାଇଁ ସବୁ ବ୍ୟବସ୍ଥା ହୋଇଯାଇଛି ବୋଲି।